TÜRK MÜ, TÜRKİYELİ Mİ?

Ünlü tiyatro ve sinema sanatçısı Haluk Bilginer: “Türkiye sineması diyelim mi ona? Türk sineması bana doğru gelmiyor” dedi. Bu sözleri söylerken “İngiliz, Fransız, Rus sineması” demesi ise şaşırtıcı değil mi? Adama sormazlar mı, Türk sineması doğru gelmiyor sana da İngiliz sineması demenin nedeni ne?

“Türk mü, Türkiyeli mi?”  tartışması uzun süredir sürmekte. Kökleri tarihin derinliklerinde olan halklar ortaklıklar üzerinden ulus olmayı başardılar. Türk, Arap, Fransız, Alman, İngiliz, Rus, Japon… gibi. Ancak bazı ülkelerde uluslaşma olmadı. Bu ülkelerde yaşayanlar ulus adlarıyla değil de yaşadıkları yerin adıyla anılır. Örneğin; Amerikalı, Brezilyalı,  Meksikalı, Arjantinli, Lübnanlı… Bu ülkelerin ortak özellikleri yıllarca sömürge olup başkalarının egemenliği altında yaşamaları.

“Türk edebiyatı, Türk sineması, Türk tiyatrosu, Türk müziği, Türk kültürü, Türk yurttaşı, Türk folkloru, Türk dili, Türk ekonomisi, Türk tarımı, Türk köylüsü, Türk sanayicisi, Türk gençliği, Türk kadını, Türk eğitimi, Türk denizciliği, Türk fındığı…” gibi ulusumuzun adıyla kullanılan tamlamaları kullanmak bazı kişilerce ırkçılık, ayrımcılık olarak görülmekte nedense. Bu kişiler “Türk” yerine,  “Türkiye” ya da “Türkiyeli” sözcüklerini yeğlemekte. Oysa aynı kişiler günlük konuşmalarında ya da yazdıkları yazılarda bu tür tamlamalarda “Alman, Arap, Fransız, İngiliz, İspanyol, İtalyan, Japon, Rus…” adlarını kullanmaktalar.

“Türk edebiyatı” derken edebiyatın Türk’e (Türklere) özgü olduğu anlatılmakta. Ayrıca bu, belirtisiz bir ad tamlaması olduğu halde belirtili ad tamlaması özelliği taşıyarak, anlam kazanır. Böyle olunca da bir aidiyet anlamı söz konusu. Bu tamlamada “Türk”ün yerine, diğer ulusların adlarını koyduğumuzda anlam değişmez.

Haluk Bilginer, aynı konuşmasında “İngiliz, Fransız, Rus sineması” diyor da “Türk sineması” niye demiyor, diyemiyor? Bu durum, ulusal aidiyetle ilgili. Kendi ulusuna, toplumuna yabancılaşmanın çarpıcı bir belirtisi. Ne yazık ki kendini aydın sanan bu kişiler kendi uluslarını, içinde yaşadıkları toplumu küçümser. Kendilerini toplumun üstünde görürler. Bu kibir değil de nedir?

Bir kişinin aşırı kibre tutsak olması, tinsel bir sayrılık. Bu tür kimseler çok demokrat, özgürlükçü görünseler de aslında yaptıkları, içlerinde büyüttükleri diktatörü örtme, saklama çabası. Balık denizde yaşar. Bir balık, yaşadığı denizden nefret eder mi? Denizden çıktığında yaşama olasılığı olur mu? Bir kişi mesleği, toplumsal konumu ne olursa olsun doğup büyüdüğü, onun bilincini biçimlendiren toplumun bir parçası. Kişinin denizi toplumu ve ulusu. Onu var eden toplumun dışına çıktığında ölü balık gibidir.

Bilginer’i ve onun gibi düşünenleri bir ağaca da benzetebiliriz. Bir ağacı ağaç yapan kökleri ve yaşadığı toprak. Kökü olmayan ağacın yaşama olanağı var mı? Köksüz ağaç ya kereste ya da odundur. Kereste ve odun olmayan ağaç ise çürüyüp kurtlanır ve gübre olur. Bir kişi hangi işi yaparsa yapsın köklerinden beslenmeli. Çünkü kök, onu yaşatıp var eder.

Son yıllarda bazı kişiler köklerinden koptuğu gibi utanma duygularını da yitirdi. Sen “Türk sineması” diyemiyorsun, ancak İngiliz sineması diyorsun, niye? Kendi ulusunun adını kullanmamaktan utanmıyor musun? Bir kişinin kendi ulusal kimliğinden nefret etmesi tinsel bir sayrılık değil mi? Ya da… Kendi toplumuna ihanet mi bu?

Üzülerek söyleyeyim ki son yıllarda Atlantik üzerinden ülkemize gelen neoliberal alçak basınç alanı ulusal kimliğimizi yok etmeye çalışmakta. Liberaller, bölücüler, Allah ile aldatanlar ulus kimliğimizi ortadan kaldırmak için işbirliği yapmakta. İşin en acı yanı da bu işi yapanlardan bazılarının Atatürkçü(!) geçinmeleri. Atatürk’ün tüm içtenliğiyle tüm söylevlerinde “Büyük Türk milleti” diye haykırması onlara bir şey anlatmıyor niye?

Kendi ulusunun adını söylemeyip başka ulusların adını söyleyenler, bilin ki o ülkelerin gönüllü hizmetkârlarıdır. Onlar başka ülkelere (emperyalistlere) bağımlılıklarını Türk sözcüğüne karşı çıkmakla yapmakta. Bir ülkenin ekmeğiyle büyüyüp o ülkenin kimliğine karşı savaş açmak niye?

Devletimizin kurucusu Atatürk, Nutuk’ta: “Efendiler, aziz milletime şunu tavsiye ederim ki; sinesinde yetiştirerek başının üstüne çıkaracağı adamların kanındaki, vicdanındaki cevher-i asliyi, çok iyi tahlil etmek dikkatinden bir an feragat etmesin” diyerek bizi yıllar öncesinden uyarmakta. Toplumsal yaşamın hangi alanında olursa olsun değer verip başımızın üstüne çıkardığımız kişilere dikkat etmenin zamanı gelmedi mi daha?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       12 Kasım 2026