TARAFLARI SÜKÛNETE DAVET EDİYORUM

Dünyada savaşlar eksik olmuyor nedense. Çünkü emperyalistler elindekilerle yetinmiyor. Dünyanın her yanındaki yeraltı ve yerüstü kaynaklarını yağmalamak istiyorlar. Onlar gittikçe varsıllaşırken dünyanın çoğunluğu ise sürekli yoksullaşmakta. Birçok yerde yaşayan insanlar karnını doyuramazken emperyalist ülkelerde ise yiyeceklerin çoğu çöpe dökülmekte. Böylece dizginlenemez bir tüketim çılgınlığı var bu ilkelerde. Kısacası, dünyanın çoğunluğu karnını doyurmak için emek harcarken mutlu bir azınlık diyeceğimiz kesim ise yoksulların sofrasından yiyecekleri çalarak çöpe dökmekte.

Dünyadaki savaşları çıkaran emperyalizm ve onun doymak bilmeyen açgözlülüğü. Bu nedenle emperyalizmin saldırılarına karşı koymak bir insanlık ve namus görevi. Yeryüzündeki insanların tümünün mutluluğu, yaşamda kalmaları için emperyalist saldırganlığa karşı birleşip savaşmaları gerekiyor. Çünkü bu saldırılar, insanın varlığını hedef almakta. İnsanlığı yok etmek için çıkarılan savaşta susmak, yansız olmak, saldırıyı görmezden gelmek haydudun yanında yer almaktan başka bir şey değil.

ABD-İsrail haydutları, 28 Şubat 2026 günü İran’a saldırdı. Saldırının amacı belli… İran yok edildikten sonra sıra başka bir ülkeye gelecek. Büyük bir olasılıkla bu ülke de Türkiye olacak. 1945’ten sonra ABD saldırılarıyla yok edilen birçok ülke biliyoruz. Bunun yanı sıra taş devrine döndürülen toprakların tanığıyız.

Birçok devletin yöneticisinin dilinde kalıplaşmış bir söz vardır. Her bunalımlı dönemde yöneticilerin diline pelesenk olur bu kalıplaşmış söz. “Tarafları sükûnete çağırıyoruz.” Hangi tarafı? Saldırganı mı, kendini savunmaya çalışanı mı? Her iki tarafı öyle mi? Yani saldırgana karşı kendini savunana: “Kendini savunma, sus ve otur yerine!” mi diyorsun? Bu kişiler, tarafları sükûnete çağırırken güya barış yanlısı olarak gösteriyorlar kendilerini. Bazı saf kişiler de bu siyasetçilerin barış güvercini olarak kanat çırptıklarını sanmakta. Oysa bu söylemiyle emperyalist saldırganın yanında saf tutuyor bu kişi utangaçça da olsa.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, ABD-İsrail’in İran’a saldırısı karşısında Tahran yönetimi, ülkesini savunmaya başlayınca “Tarafları itidale (ölçülülüğe) davet ediyorum.” dedi. Gülelim mi, ağlayalım mı bu söz karşısında. Ne ölçülülüğü? Ölçü mü kaldı ortada? İran’ın lideri Ali Hamaney öldürülüyor emperyalistlerce. 167 çocuk can veriyor ABD-İsrail bombalarıyla. Ülke, baştan aşağı yakılıp yıkılmak isteniyor. Hazret, ölçülülük arıyor.

İsrail, Lübnan’ı yakıp yıkıp sivilleri toprağa düşürüyor. Ancak ortaya sözde barış güvercinleri çıkıp “sükûnet ve itidal” öneriyor. Bu sözü söyleyenler, aslında utangaç biçimde emperyalizmin saldırganlığını onaylamakta.

Türkiye, ABD-İsrail savaşında taraf olmalı. Hem de İran’ın yanında durmalı hiçbir gerekçe öne sürmeden. Çünkü komşunu döven haylaz haydut, gün gelir seni de döver. Tarafsız gibi görünüp sözde denge politikası izlemek, emperyalizmin saldırganlığını içten içe onaylamaktır.

Emperyalizm, dünya insanlığına tutsaklık, açlık ve ölüm sunuyor. Ya bunu kabul edeceğiz ya da emperyalizme karşı savaşarak özgürlüğümüzü kazanacağız.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       8 Mart 2026

ÇİÇEKLENEN KARAYEMİŞLER

Cemre önce havaya, sonra suya ve ardından da toprağa düştü. Cemrenin düşmesi, baharı muştular bize. Kış uykusundaki doğa birden uyanır. Bu uyanış öylesine hızlı olur ki, doğadaki bu değişimi çoğu zaman fark edemeyiz bile.

Cemrenin toprağa düşmesiyle bitkiler canlanmaya başlar. Kupkuru dallar, yeşerip çoğu da çiçeklenir. Bitkilere canlanma buyruğu köklerinden gelir. Cemrenin düşmesiyle ısınmaya başlayan toprak, bağrında yaşattığı canlılara baharın gelmekte olduğunu söyler. Onun yavruları da bu çağrıya uyup ayağa kalkar. Bitkiler, yapraklanıp çiçeklenir. Aslında bu çiçeklenme, üremenin hazırlığı... Çiçeklenen dallarda tohumlar oluşur doğanın sabırlı kucağında. Kimi bitkilerde çiçekler meyveye dönüşür. Çoğu meyvenin içindeki çekirdekler, toprağa düştüğünde küçük fidelere dönüşür bir süre sonra.

Birçok hayvan, havaların ısınmasıyla baharın geldiğinin ayırdına vararak çiftleşir. Çok geçmeden de yavrularlar. Hayvanların baharla üremelerinin nedeni, yavrularını besleyecek bolluk mevsiminin gelmesidir. Yiyecek bolluğu, doğadaki tüm canlıları üremeye zorlar.

Martın gelmesiyle havalar az da olsa ısınmaya başladı. Özlemini duyduğumuz güneş, başta insanlar olmak üzere tüm canlılara coşku vermekte. Bu coşku, onların yaşama tutunma ve üreme güdülerini hızlandırır.

5 Mart günü, güneş yüzünü iyice gösterdi. Arada sırada bulutların arkasında yitiverdi. Sanki onu görmek isteyenlerle saklambaç oynuyor gibi. Mart güneşi bu, doğadaki tüm canlılar onu günlerdir beklemekte büyük bir özlemle. Çünkü o, yaşam verecek çıplak dallara, kuru otlara.

Öğleden sonra dışarı çıktım. İvedilik göstermeden yürüdüm yol boyunca. Kenti, betona boğanların baltalarından kurtulan tek tük ağaç var sağımda solumda. Onlara hayranlıkla bakarak ilerliyorum. Dallardaki değişikliklere dikkat kesiliyorum. Betonlar arasında çok az toprak kaldığından yeşile özlemimiz büyük. Kaldırım taşları arasından otlar fışkırmış yemyeşil, capcanlı, taze. Yol kıyısında taşların arasından göveren otları okşadım içimde coşku, dudaklarımda gülümsemeyle. Avucum, parmaklarım onların tazelikleriyle yaşam buldu. Yüreğim, kuş olup kanat çırptı mutluluk esintisiyle. Otların yumuşaklığı, yaşama sevincini dolduruyor içime.

Uzanabildiğim ağaç dallarına dokunuyorum her şeyi unutarak. Henüz yapraklanmadılar. Bazılarında gözle zor seçilebilen tomurcuklanmalar var. Minicik tomurcuklara dokunmaktan korkuyorum, zarar veririm diye. Sağımda solumda birkaç karayemiş ağacı var. Onları görünce seviniyorum. Onlar bana çocukluğumu, gençliğimi, doğup büyüdüğüm köyümü, havasını soluduğum Doğu Karadeniz Bölgesi’ni anımsatıyor.

Karayemiş, kışın yapraklarını dökmez. Kar, her yeri kapladığında bu güzel ağacın yaprakları karı tutar ve toprak kapkara durur aşağıda. Yaprakları arasında saklanır karatavuklar, serçeler. Karın tutmadığı karayemiş ağacının altında, karınlarını doyurur ürkek ve kendince önlemler alarak bu kuşlar. Gövdesi sağlamdır bu ağacın. Yaprakları koyu yeşile çalar.

Karayemiş ağaçlarını gördüğümde çevrede Doğu Karadenizlilerin yaşadığını düşündüm. Yalnızca kendileri değil, memleketlerinin ağacıyla taşınıp geldiler bu koca kente. Meyvesi bin bir derde deva ağacı diktiler sokaklarında buldukları el kadar küçük toprağa. İnsanımız göçüp yerleştiği yere memleketinin bazı ürünlerini, ağaçlarını, çiçeklerini de taşır. Bu durum, memleket özlemini az da olsa giderir.

Yanından geçtiğim karayemiş ağaçlarından birine ilgi ve özlemle baktım. Dallarda çiçekleri var. Bazı çiçekler açmış apak. Kimileri ise henüz yeşil, apak olmak için sıralarını ve güneşi beklemekteler. Havalar böyle giderse karayemiş ağaçları gelinliklerini giyer birkaç gün sonra. Çiçekler, uzunca saplarda toplanır. Bir sapta yaklaşık 30-40 çiçek bulunur. Çiçekler, sapı çevreler üzüm salkımı biçiminde. Çiçeklerin kokusu, insana erinç verir ve çok güzeldir. Zaten meyveye döndüklerinde üzüm salkımı sanılır uzaktan bakanlar ya da onu tanımayanlarca. Ancak karayemiş salkımları, üzüm gibi sarkmaz. Başını dik tutmaya çalışır, eğilip bükülmez tıpkı geldiği toprağın insanı gibi.

İstanbul’da çokça karayemiş ağacı var. Bazı illerimizde bu ağaca “taflan” denir. Önce yeşil olan meyveler, sonrasında kızarır, olgunlaştıklarında ise kararır. Ne yazık ki çoğu kişi, bu meyveyi bilmediği için yemez. Bu da benim gibi Doğu Karadenizlilere fırsat yaratır. Yoluma çıkan bu ağaçları gördüğümde sevinip toplarım olgun yemişleri.

Karayemişler, çiçek açmada badem ve eriklerle yarışır.  Onların ardından o da apak gelinliğini giyer. Mart karı yağarsa ivedilik gösterip erkenci davranan karayemişim çiçeklerini yakar. Böyle olunca da dallarından doğru düzgün meyve de olmaz.  

Ben, dün yerdeşim olan dallarında çocukluğumun kaldığı karayemişleri gördüm. Onları izledim bir süre hayranlıkla. Gövdelerini okşadım. Çiçekleri ve yapraklarıyla konuşup özlemlerimi anlattım. Onlar bahar dolu bir gülümsemeyle selamladı beni. Dallardaki çiçekler, baharın ulakları… 21 Mart’a dek sabırsızlıkla bekleyeceğim deli baharın gelişini. Bahar geldi, hoş geldi.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       6 Mart 2026

KULAK ÇINLAMASI

Ülkemizin neredeyse tamamında, bir kişinin kulağı çınladığında hayra yorulur. Ya eve konuk gelecektir ya da birisi kulağı çınlayanı anmış, onun hakkında konuşmuştur. Uzakta olan kişinin, kulağı çınlayanın hakkında konuşması da iyiye yorulur.

Köroğlu, yıllar önce “Tüfek icat oldu, mertlik bozuldu.” demiş. Köylerimizdeki dirlik düzen, insanlık da televizyonun ve akıllı telefonun icadıyla bozuluverdi. Böylece ne komşuluk ne akrabalık ne de konuk ağırlayıp konuk gitmek söz konusu. Buna koşut olarak köylerde üretim yapılmaz oldu. İnsanlar arası yardımlaşma, dayanışma, duygudaşlık, toplumsal erdemler ışığında bir araya gelme alışkanlığı da yitiverdi nedense.

İnsanlar, televizyonun ve akıllı telefonun tutsağı olunca ne gelenek, ne görenek ne de diğer kişilerle söyleşme gereksinimi kaldı. Çoğu kişinin evine konuk geldiği zaman bile ya birlikte televizyon izliyorlar ya da herkes bir yana çekilip telefonuyla oynuyor. Ev sahipleriyle konuklar arasında ne söyleşi var ne de hal hatır sorup dertlere ortak olma. Çoğu zaman saatlerce göz göze bile gelmiyorlar. Aynı şey aile üyeleri arasında da geçerli… Aile üyeleri de kendi aralarından konuşmayı unuttular. Onlar da ekranlara tutsak… İnsanların aileleri, akrabaları, komşuları, dostları ekranlar oldu. İnsan nedendir bilinmez, insandan uzaklaşmakta hızla.

Çocukluğumda evimize konuk gelsin diye beklerdik heyecanla. Konuk demek, bolluk demekti. Konuk demek, yeni insanlar tanıyıp bilmediğimiz bilgileri öğrenmekti. Bir eve konuğun gelmesi, ev sahiplerinin değerini gösterirdi. Çünkü bir kişi, değer verdiği birinin evine giderdi. Değer vermek, aynı zamanda sevgi ve saygıyı da gerektirirdi.

Konuk gelince evler şenlenirdi. Özellikle çocukların sevinci bine katlanırdı. Çünkü konukların çocukları geldiğinde kalabalık oyunlar kurulurdu. Oyunlar, bitmesin istenirdi, ancak biterdi oyunlar bıçakla kesilir gibi. Çünkü çoğu zaman evleri yakın olan konuklar yatıya kalmazdı. Böyle olunca da hava kararmadan konuklar yola çıkardı. Yollarda aydınlanma yoktu. Gece karanlığında bin bir tehlike beklerdi insanları. En sevdiğimiz konuklar uzak köylerden gelip yatıya kalan akrabalarımızdı. Bu durumda onların çocuklarıyla sabaha dek oynardık neredeyse. Uyku durak bilmezdik, büyüklerimiz bizi zorla yatağa yatırıncaya dek.

Yöremizde “Kulağım çınladı.” yerine, “Kulağım öttü.” denirdi. Kulak kuşa benzetilirdi. Çınlamaz, kuş gibi öterdi. Çünkü “çınlamak” sözcüğü, daha çok metallerin çıkardığı sesi anlatmak için kullanılan bir eylem. Oysa “ötmek” canlılara özgü. Bilge atalarımın “Kulağım öttü, biri beni andı.” ya da ”Kulağım ötüyor, evimize biri gelecek.” demeleri belleğimden hiç çıkmaz. Çünkü bu tümcelerde olumluluk, içtenlik, insanlık var. Eğer biri bizi anmışsa olumlu anmıştır, niye olumsuz ansın ki? Çünkü insanımız olumlu düşünür, umut eder. Karamsarlık, kötümserlik onun defterinde yazmaz. Abdestinden şüpheleri yok ki namazlarından şüpheleri olsun. Her davranışı, düşünceyi, doğa olayını olumluya yormak inanın yaşama olan umudunun bir göstergesi değil de nedir?

Büyüklerimizden birinin kulağı çınladığında biz çocuklar sevinirdik, evimize konuk gelecek diye. Konuk gelince söyleşiler derinleşecek, çocuklar bol bol oynayacak, günlük işler bir yana bırakılacaktı. En çok unutamadığım da onlarla yenen yemeklerdi. O yemeklerin lezzetine doyum olmazdı. Sanki o gün yemekler, bir başka pişirilirdi.

Günümüz insanlarının kulak çınlamaları sanırım yok oldu ki evlerine ne gelen var ne giden. Aylar, yıllar geçip de evine konuk uğramayan çok… Arada kulaklarımız çınlasa da insanlar bize konuk olsa… Ya da… Bizi olumlu özelliklerimizle ansalar.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       28 Şubat 2926

İRAN, BAZI ARAP ÜLKELERİNİ Mİ VURUYOR?

28 Şubat 2026 sabahı İsrail ve ABD, İran’a saldırı başlattı. Başta dini lider Ali Hamaney olmak üzere çok sayıda İranlı üst düzey yönetici öldürüldü. Üst düzey yöneticilerin öldürülmesiyle İran’ın karşı saldırı yapamayacağı, devlet refleksinin zayıflayacağı, ülke yönetiminin karmaşa yaşayacağı düşünülmüş olmalı saldırganlarca. ABD ve İsrail, İran’ın iki bin yıllık devlet geleneğini unutmuştu nedense.

İran, köklü devlet geleneğiyle çok sert karşılık verdi emperyalist saldırıya. Aynı anda birçok hedefe saldırdı başta İsrail olmak üzere. Bu arada Amerikan üslerinin bulunduğu Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri, Irak, Katar, Kuveyt, Suudi Arabistan, Umman ve Ürdün’deki fesat yuvalarını vurdu. Vurulan bu ülkeler değil, bu ülkelerdeki ABD üsleri. Bu konuda ne yazık ki Türk kamuoyu da yanıltılmakta.

İsrail, 13 Haziran 2025 Cuma günü sabaha karşı İran’a saldırdı. Bu saldırılarda İranlı yöneticiler hedef alındı. Bu saldırıya biraz gecikerek karşılık veren İran’ın füzeleri, roketleri öncelikle ABD üslerinin bulunduğu Arap ülkelerinde etkisiz duruma getirildi. Kısacası, bu Arap ülkeleri İran’a karşı İsrail’in yanında yer aldılar. Körfez’deki Arap ülkeleri aynı zamanda petrol varsılı… Ne yazık ki halkının gönenci için harcamaları gereken bu varsıllığın çoğunu, ABD hortumlamakta. Bu ekonomik bağımlılık, onları ABD-İsrail safına itiyor. Demek ki öncelikle ekonomik bağımlılıktan kurtulmaları gerekir.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: “İran’ın ayrım yapmadan bu ülkelere saldırması bence son derece yanlış bir strateji. İran ‘Ben batacaksam bölgedeki ülkeleri de batırırım.’ anlayışı yürüttü.” dedi. Bu son derece yanlış bir söylem… Sayın Fidan, İran’ın bazı Arap ülkelerindeki ABD üslerine saldırmasının nedenini ne yazık ki anlayamamış. İran’ın şu anda İsrail’e karşı üstünlük kurmasının asıl nedeni, bu ülkelerdeki ABD üslerinin çoğundaki radar ve hava savunma sistemlerinin devre dışı kalmasıdır. Ayrıca bu durum karşısında, ABD’nin Körfez ülkelerini kendi yazgılarıyla baş başa bırakması ders niteliğindedir. ABD malı olan hava savunma sistemleri İsrail’in güvenliğini sağlamak için ayarlanıp kurulmuş. Bazı Arap ülkelerinden ABD’nin bu tavrına karşı cılız da olsa sesler çıkmaya başladı. Önümüzdeki günlerde bu sesler, daha gür çıkacak. Bu da ABD’nin Batı Asya’daki müttefiklerinin çoğunu yitirmesine neden olacak. Böylece hem İsrail hem de ABD bölgede yalnızlaşacak. Bu durum, domino etkisi yaratacak hem Afrika’da hem de Asya’da. Önümüzdeki dönemde Avrasya güçlenecek. Bu da ABD’nin çöküşünü hızlandıracak.

Hakan Fidan: “İran’ın stratejisi bölgedeki ülkelerin enerji altyapılarına saldırmak oldu.” demekte. Körfez ülkeleri, savaşın tüm hızıyla sürdüğü bir anda ABD üslerinin enerji gereksinimini karşılaması kabul edilemez. İran’ın bunu engellemesi hakkı. Ancak bu savaşta sahte bayrak operasyonlarına dikkat etmeli. Çünkü karşımızda büyük ve küçük şeytan var. Bu iki şeytan; yalan, iftira, insana kötülük yapma konusunda gerçek şeytana pabucunu ters giydirir. Körfez ülkelerindeki sivil alanlara yapılan saldırılarda İsrail parmağı aramak usçu bir bakış açısı.      

Başta Hakan Fidan olmak üzere birçok kişi: “Körfez ülkelerinin tamamından ABD üslerinin ne işi var? Bu üsler, kime saldırmak için kuruldu?” sorularını sormalılar önce kendilerine.

Bugün Hatay ilimize bir İran füzesinin düşürüldüğü söylendi. İran’ın Türkiye’ye saldırması olanaksız bir şey. Burada da sahte bayraklara dikkat edilmeli. ABD-İsrail amacına ulaşamadı, yenilgileri yakın. Türkiye’yi İran’a karşı savaşa sokma peşindeler oldu bittilerle. Bu oyuna gelinmemeli.

Sayın Fidan’ın çok yalın bir gerçeği görmemesi, ülkemiz adına üzüntü verici. ABD üslerine kucak açan Arap ülkelerinin siyasal rotaları değişecek. Bu konuda ilk adım da Katar, Umman ve Suudi Arabistan’dan gelecek. Çünkü ABD, bu ülkeleri İsrail’den de BOP bölücülüğünden de koruyamıyor. Onların güvenliğini asıl tehdit eden ABD. Ayrıca Irak’ın dağınık siyasal yapısı, bu savaştan sonra uluslaşma sürecine gireceğini düşünebiliriz. Irak yıllardır ABD’nin bölücülüğü yüzünden büyük bedeller ödedi. Hem devletini hem insanlarını hem de paralarını yitirdiler.

Bölgemizdeki tüm ülkeler, İran’ın yanında saf tutmak zorunda. Türkiye’nin dışişleri bakanı, İran’dan sonra sıranın Türkiye’ye geleceğini bilmez mi? İran’ın cansiperane yaptığı savunma, tüm Batı Asya’nın ve Türkiye’nin savunması. Bu gerçeğin fark edilmemesi, büyük yanlışları doğurur.

Üstelik yıllarca MİT’in başında bulunan birisinin İran saldırısının düşman istihbaratını yok etmek amacını taşıdığını bilmez mi hiç?

Türkiye, doğru strateji oluşturmak zorunda. Düşmanın kim olduğunu gerçekçi olarak saptamalı. Stratejide yapılan yanlış, taktiklerle düzelmez. Türkiye; Körfez ülkelerinin ABD bağımlılığından, İsrail yandaşlığından kurtulması için onlara yol gösterip yardımcı olmalı. Onların ülkemizin desteğine, deneyimlerine büyük gereksinmeleri var.

Dünyada, emperyalizme karşı ilk kurtuluş mücadelesini kazanmış bir ülkenin çocuklarıyız. Bu nedenle Atatürk, tüm ezilenlere tam bağımsızlık yolunu göstermekte. ABD emperyalizmini ve İsrail Siyonizm’ini yenmenin yolu, Atatürk’ün yolundan yürümektir. Türkiye ve diğer ezilen bölge ülkelerini birleştirip kurtaracak güç, Atatürk’ten başkası değil.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                             4 Mart 2026

                                                              

                                                

VAKİTSİZ ÖTEN HOROZUN BAŞI KESİLİR

Atasözlerimiz, atalarımızın uzun deneyimleri sonunda söyledikleri özlü sözler… Az sözle çok şey anlattıkları için çekici anlamları var. Çok sayıda tümcenin vereceği anlamı, bir tümceyle anlatıverir. Ataların sesine kulak vermeli ki onların deneyimlerini, bizlere verdikleri dersleri, yol göstericiliklerini kolayca anlayalım. Atasından öğrenmeyen, kendine yanlış kılavuzlar bulur. Bu da onu çıkmaz sokaklara sürükler.

Köyde geçen çocukluk ve gençlik yıllarım olağanüstü bir öğrenmeyle geçti. Her durum, olay karşısında söylenen özlü sözlerle tanıştım. Her söylenen sözü, belleğime yazdım silinmez seslerle. O günkü konuşmaları unutmama olanak var mı?

Köyde en çok tavuk besleyen bizdik. Evde, bu işi ben üstlenmiştim. Baharın gelmesiyle tavuklar, kuluçkaya yatardı. Onların altına yumurtaları seçip koyardım. Tavuğun büyüklüğüne göre yumurta sayısını belirlerdim.

Sabahleyin gün ışımaya başladığında horozlarımız ötmeye başlardı. Onlar ötmeye başladığında ben kalkardım yatağımdan hızlıca. Önce tavukları dışarı çıkarıp yemlerdim. Ninem ya da babam onlara göz kulak olurdu köpeğimizle. Sonra inekleri çözüp otlatmaya götürürdüm. Kuşluk vakti sıcak bastırmadan dönerdim eve ineklerimizle. Sıcak bastırınca karasinekler üşüşürdü ineklerin her yanına. Böyle olunca da hayvanlar otlayamazdı.

Bazı horozlar ötme zamanını şaşırırdı. Akşam karardıktan sonra öterdi hayvancağız. İşte, bu herkesçe uğursuzluk kabul edilirdi. Uğursuzluk çok farklı biçimlerde karabasan gibi çökerdi ocaklara. Kimi bu vakitsiz ötüşü ölüme, kimi ise evden birinin sayrılanmasına yorardı. Bazıları bu zamansız ötmeyi; sel, yangın, ineklerin ölümü, tavukların çakallarca yenmesi, tarlaların domuz sürüsünce talanı, yararlı bir ağacın devrilmesi, ailedeki bir ayrılık ve bir akrabanın boşanması gibi konulara yorardı. Bu nedenle vakitsiz, yani sabah değil de akşam öten horozun başı kesilirdi uğursuzluğu ortadan kaldırmak için.

Horozun kesilmesi, ev için sevindiriciydi. Çünkü aile için bir toy olacaktı bu. Doğada beslenen hayvanın tüylerini çabucak yolardık. Ardından kuzinenin üstünde koca kazanda kaynatılırdı o. Suyundan çorba ve pilav yapılırdı. Horoz piştikçe kokusu her yana yayılırdı.

Evet, horoz vakitsiz ötmemeli. Her söz uluorta söylenmemeli. Günlük yaşamda olmayacak yerde, olmayacak sözleri söyleyenler vardır. İçinde bulunduğu koşulları, zamanı düşünmeden, hesap etmeden konuşanlar çok. Yani söz, uygun zamanda söylenmeli. Vakitsiz ötenin ötüşü bir işe yaramaz. Zamanında ötersen hem senin için hem de ötüşü dinleyenler için yararlı olur. Böyle vakitsiz ötüp ağzına geleni söylersen senin de sözünün de bir değeri olmaz. Her şeyin bir zamanı var, sözün de…

                                               Adil Hacıömeroğlu

                                               27 Şubat 2026

SAVAŞA HAYIR

Birçok kişi sosyal medyada “Savaşa Hayır!” diye yazıyor. Ayrıca ABD-İsrail’in de mollalarında yanında olmadıklarını belirtiyor bu kişiler. Bazılarıyla tartışıyorum. Kimilerini tanıdığım için konuşuyoruz onlarla.

Yeni tanıdığım bazı kişilerle aynı ortamda bulunduğumda konuşma, dönüp dolaşıp ABD-İsrail’in İran saldırısına geliyor. Çoğu arkadaşlarımla da konuşmamız aynı konuda oluyor. İran’ın bu savaşı kazanmasını gönülden istediğimi söylüyorum. Karşı çıkıyor karşımdaki: “Tamam, ABD-İsrail’in saldırganlığını onaylamıyorum; ancak Molla Rejimi’ni desteklemiyorum.” diyor.

“Savaşı kim, niye başlattı?” diye soruyorum.

“Her iki tarafında suçu var. İran yönetimi evrensel hukuka uymuyor, insan haklarına saygı duymuyor.” diye yanıtlıyor beni.

-İran’ın insan haklarına saygı göstermediğini kim söylüyor?

-Bütün dünya…

-“Bütün dünya…” dediğin başta ABD olmak üzere batılı emperyalist ülkeler değil mi? Kendi ülkelerinde insan haklarını nasıl çiğnediklerini görmüyor musunuz? Ayrıca emperyalist ülkelerin dışında kalanlar, dünyanın bir parçası değil mi?

-Sözünü ettiğiniz ülkelerin neredeyse hepsinde demokrasi yok! İnsan hakları ihlalleri dorukta…

-ABD’de neredeyse her hafta polis, bir suçsuz insanı sokakta kurşuna diziyor. Bunun adı, demokrasi mi oluyor? ABD polisinin vurduğu üç çocuk annesi kadın, insan değil mi? Onun hakları yok mu?

-Arada sırada yanlış işler olabilir.

-İsrail, Gazze de bilerek kadın ve çocukları öldürüyor, bu doğru mu?

-Oradaki savaşı HAMAS başlattı. Hem bu örgüt, aşırı dinci… Bu nedenle sevmiyorum bu örgütü.

-Yıllardır İsrail, hem Batı Şeria’da hem de Gazze de Filistinlilerin topraklarına el koyup onları nedensiz yere öldürüyor. İsrail’in bu haydutluğuna direnmek yanlış mı?

-Şeriatçıların İsrail’e karşı direnmeleri göstermelik… İran’ın da İsrail’le çatışması danışıklı dövüş…

-İsrail’e direneceklerin bir ölçünü mü var? Hangi görüşten olursa olsun her kişi, yurdunu savunmaz mı?

-HAMAS ve benzeri örgütleri sevmiyorum. Yurtlarını içtenlikle savunduklarına da inanmıyorum.

-HAMAS, yurdunu savunurken can veriyor, bunun ötesi var mı? Yurdunu savunmanın içtenliği nasıl anlaşılır?

-Çağdaş düşüneceksin öncelikle…

-İran-İsrail arasındaki danışıklı dövüş dediğiniz savaşta birçok kişi yaşamını yitiriyor, ülkeler yıkılıyor, bu nasıl danışıklı dövüş?

-Onlar kendi aralarında hep anlaşır. Sarıklı adamların emperyalizme karşı direneceklerini düşünmüyorum.

-Emperyalistlerin işgaline karşı direnmek için Atatürk önderliğinde 23 Nisan 1920’de kurulan TBMM’nin neredeyse yarısı sarıklılardan oluşuyordu. Sarıklılar, sarıksızlar birleşip ülkemizi kurtardı.

Karşımdaki susuyor bir süre. “O, başka…” diyor. Derken de sesini iyice kısıyor.

-İsrail-ABD saldırısında İran’da vurulan bir okulda 167 kız çocuğu öldürüldü. Bu, insan haklarına uygun mu?

-Yanlışlıkla olmuştur, mollaları vuracakları yerde onları öldürmüşler. Arada bu tür yanlışlıklar olur.

-İsrail, Gazze de defalarca okulları bombalayıp öğrencileri öldürdü. Hastanelere yerle bir etti Filistin’de. Tahran’da da bir hastane vuruldu. Burada sağaltılan kişiler öldürüldü. Bu yapılanlar demokrasinin, çağdaşlığın gereği mi?

-Mollaların yüzünden bu olanlar… Dünyaya uyum sağlasınlar.

-“Dünya uyum” dediğiniz emperyalizme teslim olmak değil mi? Kısacası, ABD ve İsrail’e bir şey söylemeyeceksiniz, öyle anlaşılıyor.

Konuşmamız bitiyor. Sözü uzatmanın da gereği yok! Bu nasıl bir düşünme, insanlıktır ki; hastaneleri vurup hastaları öldürenlere, okullarda çocukları katledenlere “kötü” diyemiyor. Ancak mollalara kötü oluyor. Kötüye kötü, katile katil, saldırgana saldırgan diyemeyen kişiler çevremizde çok… Emperyalizmin kafasına yerleştirdiği koşullanmışlıkla ezilen halkları yargılayıp kan emicileri savunuyor öfke ve nefretle. Utanılası bir durum değilse bu nedir?

                                               Adil Hacıömeroğlu

                                               2 Mart 2026

 

 

 

SAVAŞ, ZORUNLULUK DEĞİLSE BİR CİNAYETTİR

Atatürk: “Savaş zaruri ve hayati olmalıdır. Milletin hayatı tehlikeye maruz kalmadıkça savaş bir cinayettir.” dedi.  Ne güzel bir söz… Macera aramak, başkalarının topraklarını, yeraltı ve yerüstü kaynaklarını ele geçirmek için yapılan savaşlar cinayettir. İnsanları rengi, etnik kökeni ve inancı farklı diye öldürmek insanlık ayıbıdır. Bu nedenle yüzyıllardır dünyanın dört bir yanında cinayetler işlenmekte. Özellikle kapitalizm ve onun çocuğu emperyalizm çağında cinayetler çığ gibi büyüdü her geçen zamanda.

Atatürk, yurdumuzu işgal etmek için Çanakkale kıyılarına çıkarma yapan emperyalist güçlere ilk direnişi göstererek kara savaşlarını başlatan komutandır. Askerlerine: “Ben, size taarruzu değil, ölmeyi emrediyorum.” diyerek düşmanın üstüne atılmıştır. Çünkü bu savaş, ulusumuz için yaşamsaldı. Düşman yurdumuzu işgal etseydi bu topraklar üzerinde ne Türk kalırdı ne de Türkiye. Yurt savunması söz konusu olduğundan bu savaş bizim için zorunluydu.

Kurtuluş Savaşı ulusumuz için yaşamsal ve zorunluydu. Bu savaş bizim için haklı bir direnişti. Yunanlılar, İngilizler, Fransızlar için yaşamsal ve zorunlu değildi. Bizim topraklarımızı ele geçirip halkımızı yok etmek için bir savaş başlattılar. Onlar, bu savaşta haksızdı ve cinayet işliyorlardı. Sonunda güçlü ve haksız olan değil, haklı olan kazandı; Yeni Türkiye kuruldu. Kurtuluş Savaşı’nı yaratan koşulları biz oluşturmadık. Yurdumuzu işgal edenler, elinde silah olmayan halka türlü işkenceler yaptılar. Onları nedensizce öldürüp kitlesel insan kıyımları yaptılar çoluk çocuk demeden. Bu saldırganlık karşısında kendimizi korumak için yapacağımız tek şey; yurdumuzun toprağını, insanını, suyunu, kurdunu kuşunu, börtü böceğini, otunu ağacını,  çalısını çırpısını ve soluduğumuz havasını ölüm pahasına savunmaktı. Biz de öyle yaptık.

ABD; Vietnam, Kamboçya ve Laos’a saldırdı onları köleleştirmek için. Bu üç ülkenin halkı silaha sarıldı yurtlarını korumak amacıyla. Bu savaş; Vietnam, Kamboçya ve Laos halkı için zorunlu, yaşamsal, haklı ve gerekliydi. ABD için ise haksızdı ve bu emperyalist ülke binlerce cinayet işledi Çinhindi’nde. Milyonlarca insanın kanına girdiler. İnsanları yersiz yurtsuz, kolsuz bacaksız, anasız babasız, çocuksuz bıraktı ABD. Şimdi biz Vietnam, Kamboçya ve Laos uluslarını savaş çıkartıp cinayet işlediniz diye suçlayabilir miyiz? Böyle bir suçlama yapmak, emperyalizme uşaklıktan başka bir şey değil.

Dün, İran’a ABD ve İsrail saldırdı. Niye? Bu ülkenin varsıllıklarını yağmalamak için. ABD ve İsrail’in yanında yer tutanlar türlü gerekçeler ortaya sürmekte. Yok efendim İran yönetimi evrensel hukuka uymuyormuş. Mollalar, insan haklarını çiğniyormuş. Neyse uzatmayayım, bu doğrultuda onlarca söz… Allah aşkına “evrensek hukuk” dediğiniz nedir? Uzaylılar da evrensel hukuka uyuyorlar mı? ABD ve İsrail, bu evrensel hukuku harfi harfine uyguluyorlar mı? İsrail’in yıllardır günahsız insanları yerinden yurdundan sürüp çocukları öldürdüğünü görmediniz mi? Daha dün İran’da bir okulda 84 çocuğu yaşamdan koparan kimdi? ABD’nin insanlık tarihindeki insan kıyımlarını yazsak sayfalar yetmez. Kendi ülkesinde ırk ayrımı nedeniyle yaptığı kıyımlardan insan olan utanır.Son günlerde ABD polisinin durduk yerde kendi yurttaşlarını kurşunlaması evrensek hukuka çok mu uygun?

ABD ve İsrail’in yanında yer alan utangaçların bir başka gerekçesi de İran’da bu ülkelerin ajanlarının çokça olması. İran halkının büyük bir bölümünün Ali Hamaney’in yasını tutarken bir bölümünün de sevinmesi ilgilerini çekmiş. Her ülkede yurdunu ölümüne savunan kahramanlar da vardır; düşmanla işbirliği yapan kişiliksiz, vatansız hainler de. Dünyada her şey karşıtıyla birlikte bulunur. Bir şeyin karşıtı yoksa o da yoktur. Bu, diyalektik düşünmenin bir kuralı, doğanın değişmez bir yasası.

Dünyanın en haklı, en temiz Kurtuluş Savaşı’nı vererek tüm ezilen uluslara öncü olup yol gösterdik. Bu haklı savaşımızda düşmanla işbirliği yapan yok muydu ülkemizde? Sevr’i imzalayanlar, İngiliz zırhlısıyla yurdumuzdan kaçanlar, işgal güçleriyle küçük çıkarlarını korumak için iğrenç ilişkiler, işbirliği içine girenleri bu halk unuttu mu sanıyorsunuz?

“Sodom ve Gomore-Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Vurun Kahpeye- Halide Edip Adıvar, Üç İstanbul-Mithat Cemal Kuntay, Dersaadet’te Sabah Ezanları-Attila İlhan, Esir Şehir üçlemesi-Kemal Tahir” bu kitaplar, kimleri anlatmakta? Bu kitapları tüm dostlarımın okumasını isterim. O günün hainleriyle bugünkülerin söylemleri arasında pek de ayrım yok! Gerekçeler, bakış açıları hep aynı…

Atatürk, Balkan ve Sadabat paktlarını imzalarken bunları oluşturan ülkelerin yönetim biçimlerine baktı mı? Onların nasıl yönetildiği mi önemliydi Atatürk için, yoksa emperyalizme karşı Türkiye’nin yanında yer almaları mı?

İran, emperyalizme karşı bir savaşın içinde. Bu savaşı tüm ezilenler ve insanlık adına veriyor. Bu savaşta türlü gerekçeler öne sürerek tarafsız kalmak, emperyalizme hizmet etmekten başka bir şey değil.

İnsanlığın gücü, emperyalizmi yenecek. İhanet eden de hainliğiyle kalacak.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       1 Mart 2026

ABD-İSRAİL, İRAN’I VURDU

Her zaman olduğu gibi bu sabah da uyanır uyanmaz televizyonu açtım haberleri dinleyeyim diye. Çünkü savaşın eli kulağındaydı. ABD-İsrail saldırganları, her an İran’a saldırabilirdi. Yüreğim İran’la çarpıyordu günlerdir. Emperyalist saldırganlığa “Dur” demek tüm insanlığın görevi olmalı.

Baştan söyleyeyim. ABD-İsrail’in İran’a saldırmasının nedeni, Tahran’daki İslamcı yönetim değil. Bu emperyalist saldırının asıl nedeni, İran’ın petrolünü yağmalamak ve Filistin direnişine verilen desteği yok etmek.

Türkiye’de, AKP iktidarı yanlısı televizyon yorumcuları, günlerdir ABD-İran barış görüşmeleri İstanbul’da yapılsaydı savaşın önlenebileceğini söylemekteler. Bunu söyleyenler, ne ABD ve İsrail’i ne de emperyalizmin ne olduğunu biliyorlar. ABD saldırılarının asıl hedefinin ülkemiz olduğunun bilincinde bile değiller.  ABD, bölgemizdeki tüm ulus devletleri yok etme amacında. Tıpkı Irak, Suriye, Libya’da olduğu gibi…

İran, emperyalizme karşı direnerek Türkiye’yi savunmakta. Yani tüm mazlumlar adına savaşmakta. Nasıl mı? Saldırganlara verdiği zararla ve direnişi tüm bölgeye yayarak ülkemize olabilecek ABD-İsrail saldırısını geciktirip giderek de önlüyor. Bu nedenle bu savaşta Türkiye’nin yeri, komşumuz mazlum İran’ın yanı olmalı. “Denge politikası izliyoruz.” diyerek ABD-İsrail cephesinde yer almak ülkemize yakışmaz. AKP hükümeti, öncelikle İran’a yardım etmek için Malatya-Kürecik üssünü kapatmalı. Ayrıca Konya’da konuşlanan AWACS uçaklarının ABD-İsrail’e İran’la ilgili istihbarat toplaması durdurulmalı. İsrail’in enerji gereksinmesinin BTC (Bakü, Tiflis, Ceyhan) hattından karşılanıp karşılanmadığı konusunda Türk kamuoyu aydınlatılmalı.

ABD Başkanı Donald Trump, İran’a saldırmasının nedenini “İran’ın Amerika’yı, temel ulusal güvenlik çıkarlarımızı tehdit etmesini önlemek” olarak açıklamakta. Peki, sormazlar mı adama: “İran, Amerika’yı nasıl tehdit ediyor?” diye. Saldırgan ABD’nin gerekçesi gülünç olduğu kadar saçma. Bir ülkenin yer altı ve yerüstü kaynaklarını, varsıllıklarını yağmalamak için uydurulan uyduruk bir gerekçe. Bu gerekçeye deliler bile güler ve inanmaz bu yalana. Venezuela lideri Maduro’yu kaçırırken de “Venezuela, petrolümüzü çalıyor” demedi mi Trump?

ABD’nin üsleriyle donanmış ve emperyalizmin bölgedeki uyduları konumundaki bazı Arap ülkelerinin ezilen halklara ihaneti tarihe bir utanç olarak yazılacak. Bu yapay ülkeler, böyle yaparak kendi sonlarını getirmekteler. İsrail’in Filistinlileri yok ederken en büyük desteği de bu Arap ülkelerinden almakta.

Bazı yorumcuların televizyon ekranlarından ABD-İsrail ile İran çatışmasının danışıklı dövüş olduğu yolundaki açıklamalarının bilgisizlikten mi, ihanetten mi, yoksa ABD ve İsrail’e gönüllü asker mi olmaktan mı kaynaklanıyor? Ne olursa olsun bu kişilerin dünün İngiliz muhiplerinin torunları İsrail-ABD severler olduklarını söyleyebilirim gönül rahatlığıyla.

İran, insanlığın ön cephesinde emperyalizme karşı savaşıyor tüm ezilen halklar adına. İran’a destek olmak, insanlık değerlerine bağlı her kişinin, her ulusun görevi. Türlü gerekçeler uydurarak el altından ABD-İsrail’i desteklemek ise bir insanlık ayıbı.

Pakistan-Afganistan çatışmasının dün başlaması, İran’a saldırının perdelenmesi. ABD, tüm bölgeyi ateşe atıyor. İslam dünyası, bu ateşte yanacak mı; yoksa bu ateşi söndürüp onurlu ve bağımsız bir yaşamımı mı seçecek? Evet, büyük bir seçimin, kararın öngününde İslam dünyası.   

İran, ABD-İsrail saldırısına öncekilere göre daha çabuk yanıt verdi. Bu da İran’ın bu saldırıya karşı iyi hazırlandığını göstermekte. Üstelik farklı ülkelerdeki ABD üslerini ve İsrail’i yoğun ve isabetli bir biçimde vurmakta.

ABD-İsrail’in İran’a bu sabah yaptığı saldırı, İsrail’in giderek Batı Asya haritasından silinmesini sağlarken ABD’de derin çatlaklar açacağı da söz konusu. Amerika, bu saldırıyla hızlı bir gerileme sürecine girecek. Dünya üzerindeki ABD-İsrail etkisinin kırılması demek, tüm ezilen ulusların özgürleşmesi demek değil mi?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       28 Şubat 2026

 

GECE ULUYAN KÖPEK VE ÇAKAL

 

Halkın geleneksel inanışları yöresel farklılıklar gösterse de çoğu kez küçük ayrıntılarla benzerlik gözden kaçmaz. Bu inançların oluşmasında halkın yüzlerce yıla dayalı deneyimlerinin payı çok büyük… Bu geleneklerin toplumca benimsenmesinin nedeni, yüzyıllara dayanan deneme ve yanılma sonunda kabul edilmeleridir. Zamanla halkın ortak kanısıyla bir sonuca ulaşılır. Bu geleneklerin olduğunu söyleyebiliriz. Çünkü halkın ortak beğenisi, kabul edişi, deneyimlemesi, yanılması söz konusudur. Zamanla bu geleneklerin inanca dönüşmesi de bundan. 

Halkın en çok gözlemlediği doğa olaylarıyla toplum arasındaki etkileşimlerdir. Doğa olaylarıyla yaşadıkları bazı sorunlar arasında ilişki kurmaya çalışmıştır insanoğlu. Bazı doğa olaylarının olumlu ya da olumsuz yönde insan yaşamına yaptığı etkiler onun gözlem ve deneyimlerinin ana konularından biri olmuştur eski çağlardan beri. Doğa olaylarının yanı sıra tüm canlıların, cansız varlıkların, evrendeki yıldızların ve diğer gök cisimlerinin insan yaşamı üzerindeki etkisi üzerine kafa yormuştur insan. Bu kafa yorma, kişioğlunun var olduğu günden başlayan bir süreç.

Kişi, dünya üzerinde yaşamaya başladığı andan itibaren kimi zaman mutluluk ve sevinç içinde yaşasa da çoğu zaman kaygı, korku, güvensizlik de duymuştur. İnsanoğlunun tarih boyunca en büyük savaşımı, kaygı ve korkularını yenmek içindir. Çünkü doğa olayları ve diğer canlıların kendisine zarar verebilecekleri düşüncesi, onun kaygılandırarak korkmasına neden olmuştur. Bu korkusunu yenmek için o, gözlem ve deneyler yaparak hızlı bir öğrenme sürecinin içine girdi. Önce çevresindeki varlıklara, sonrasında doğaya egemenlik kurma isteği, onu bilimi, sanatı ve kültürü ortaya çıkarmaya yöneltmiştir. Bu, uygarlığın oluşmasının temelini oluşturdu.

İnsanoğlunun belki de en çok korktuğu gecelerdi. Karanlıkta gözlerinin görmemesi, onun en büyük zayıflığı... Karanlığın içinde olup biteni ayırdında değildi. Çünkü karanlıkta karşılaşacağı tehlikeli bir durum ya da vahşi hayvan saldırısında oldukça korumasızdı. Böyle bir durumda savunmasızlığı korkmasının önemli bir nedeni. Bu savunmasızlığını ortadan kaldırmak için güçlenmesi gerekirdi. Bu da onun uygarlığını ilerletmesini zorunlu kılmaktaydı. İlkel silahlar yapması onu güçlü kılan önemli bir etken. Ama asıl savunma, doğa olaylarının nedenlerini öğrenme ve canlıların güçlü, zayıf yanlarını gözlemleyerek deneyimlemesiyle olanaklı olurdu. O da öyle yaptı. Ancak günümüzde bile henüz doğaya tam egemenliğini kuramadı insan.

Köylerde elektrik yoktu çocukluğumuzda. Evlerin çoğunun kapısında köpekler bulunurdu. Köpek, insan dostu bir hayvan… Karnını doyurduğu kapıya ihanet etmez. Beklediği evi ve sahibini, ölümüne savunur. Geceleyin evin yakınından kimseyi geçirmezdi. O dönemde köpekler aşılatılmazdı. Hem aşı bulunmazdı kolay kolay hem de böyle bir gereksinim hiç duyulmazdı sahiplerince. Bu nedenle köpeklerin kudurması sıkça görülürdü. Kuduran köpek öldürülür ve kireç dökülen bir çukura gömülürdü. Sahipleri bu duruma çok üzülürdü, ancak yapılacak bir şey de yoktu.

Geceleyin köpek bir evin yanına gelip uzun uzun ulursa uğursuzluğa yorulurdu bu. Köpeğin kapısına gelip uluduğu evden ölü çıkacak demekti. Bu inanış, herkesi çok korkuturdu. Eğer evde sayrılanmış ya da yaşulu biri varsa gözler ona dönerdi. Artık o gece insanlara uyumak yasaktı. Çünkü ölüm meleği, evin çevresindeydi. Çoğu zaman bu inancın gerçekleştiğine tanıklık etmişimdir.

Evin çevresinde uluyan köpek, hemen bağırılıp çağrılarak kovulmaya çalışılırdı. Kimi zaman tabanca ya da tüfekle havaya ateş açılırdı köpek ulumayı bırakıp kaçsın diye. Bazı köpekler, inatçı olurdu. Bu gürültülere, mermi silah sesine aldırış etmez, ulumayı sürdürürdü. O zaman ev sahibinin cinleri tepesine çıkar ve köpeği vururdu. Vurulan köpeğin yanına gidilince onun kimin olduğu anlaşılırdı. Kavga gürültü çıkmasın diye köpek gecenin karanlığında gizlice gömülürdü. Köpeğin sahibi de hayvanının yitip gittiğini düşünürdü.

Köpekler, insanların işitemeyecekleri sesleri işitir, yine bizlerin duyumsayamayacağımız kokuları alırlar. Böyle olunca benim usuma gelen ise köpeklerin bu keskin işitme ve koku alma duyularıyla ölümün sesini işitip kokusunu aldıkları yolundadır.  

Çakallar viyaklayarak kapımızın önüne dek gelirdi. Fırsatı yakaladığında kümesteki tavukları kapıp kaçardı. Tavuk deyip geçmemeli. Köyde yaşayan biri için önemli bir besin kaynağı bu hayvanlar. Her gün yumurtası, ekmeğinize katık olur. Çakallar, genellikle yerleşim yerlerinin birazcık uzağına yuvalarını yapardı. Gecenin sessizliğinde orada topluca bağırırlardı ve köyde herkes işitirdi bu sesleri. Bazı geceler, çakallar ulurdu. Bu uluma da uğursuzluk olarak görülürdü. Eğer yerleşim yerlerinin çeperlerinde yaşayan çakallar ulursa o köyden bir ölü çıkacak demekti. Kimi zaman bunun olduğunu da gördük.

Çakalların uluması, hem bölgelerini belirlemek hem de avlarını şaşırtmak için. Kimi zaman da sürüden ayrılan bir çakal, diğerlerini çağırmak, onların yerini belirlemek için ulumaya başlar. Sesini işiten sürüsü, ona uluyarak yanıt verir. Böylece sürü birleşir.

Köpeklerin ve çakalların dolunaya karşı ve ezan sesini işittiklerinde uluduklarına tanıklık ettim. Gecenin sessizliğini, karanlığını bölen doğal ya da yapay durumlara karşı verdikleri bir tepki de olabilir bu uluma. Sık sık bu ulumalarla karşılaşıldığından körün taşı gibi denk geliyor ölüm olaylarına. Çünkü bu iki hayvan akraba oldukları için davranış ve tepkilerinin benzerliği olağan. En iyisi onları, doğal yaşam alanlarında korumak.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       26 Şubat 2026

 

EŞİKTE OTURMAK BÜYÜK UĞURSUZLUK

Ülkemizin neredeyse her bölgesinde köy evlerinin kuzeye bakan yanına pencere ve kapı yapılmaz. Çünkü kuzeye bakan yan, güneş almadığından ev soğuk olur. Kuzey yellerinin getirdiği soğuk ve yağış, evlerin nemli olmasına neden olur. Bunun için evlerin kapıları ve pencereleri güneşin olduğu yanlara açılırdı.

Doğu Karadeniz’de evlerin genellikle karşılıklı iki kapısı olur. Bu, hem evlere kullanım kolaylığı getirirken hem de her mevsimde güneşin ve yelin evin içine girmesini sağlardı. Bu kapılardan birinin doğuya, diğerinin de batıya bakması gelenekti. Bu gelenek, Türklerin tarihin derinliklerinden günümüze kadar gelmekte. Çünkü gök tanrıya inanan halk, güneşle güne başlardı. Bu inanca göre güneşin önünü kesilmemeliydi hem tanrıya saygı hem de sağlıklı olmak için. Atalarımız: “Güneş giren eve hekim girmez.” Sözünü boşuna mı söylemiş. Bölgede arazi koşullarının zorluğu nedeniyle kimi zaman bu kurala uyulmaz. Çünkü Doğu Karadeniz Bölgesi’nde en zor şey, ev yapabilecek bir arsanın bulunması.

Bizim evimizin de doğu ve batı yönlerinde iki kapısı vardı karşılıklı. Kapıların eşiği yüksekçeydi. Genellikle kapının önünde otururdu büyüklerimiz kendi el emekleriyle yaptıkları iskemlelerde. Büyüklerin iskemlesi olur da çocukların olmaz mı? Doğal olarak olur. Çocuklara önem verilirdi. Yeni iskemleler yapılırken çocuklara uygun iskemleler özenle ve öncelikle dokunurdu. Çünkü biz çocuklar sabırsızdık. Büyüklerimiz çocukların sabırsızlığını çok iyi bilirlerdi.

İş dönüşü kapı önündeki söyleşilerin tadına doyum olmazdı. Hem dinlenir hem de söyleşilirdi. Aileden ya da komşulardan bazıları iskemle almaya üşenirdi. Oracıkta buldukları yere otururlardı. En yeğlenen yer ise kapının eşiğiydi. Eşiğe oturulduğunda büyüklerimiz kötü bir şey olmuşçasına uyarırlardı o kişiyi. “Eşiğe oturma, türlü türlü uğursuzluk getirir.” derlerdi. Bir de eşiğe oturana iftira atılacağından korkulurdu.

Neden mi iftira atılır diye korkulurdu? Herkes, sırtını eve dönüp doğanın güzelliklerini seyre dalmışken eşikte oturan hem dışarıyı hem de içeriyi görürdü. Eşikte oturanın biraz yan dönmesi gerekiyordu. Çünkü eşikteki kişi, sırtını kapının bir yanına yaslardı. Evden bir şey yitince iş onun üstüne kalabilirdi.

Aslında eşiğe oturmanın en büyük sakıncası karşılıklı kapılar açık olduğu için o kişinin cereyanda kalmasıydı. Böyle olunca da bu kişi, durup dururken sayrılanırdı. Olmadık yerde başına bir dert alırdı. Bundan öte bir uğursuzluk mu gelir insan başına?

Kapının eşiğine oturmanın bir sakıncası daha var. İçeri giren, dışarı çıkan kişilerin sürekli bastığı yerdir eşik. Biraz yüksekçe olduğu için toz toprak, kir pas toplanır orada. Kişi, buraya oturunca da üstü başı kirlenir. Bu kiri, evin içine taşıyabilir. İşte, böylesi sakıncalı bir durumu yaşamamak için eşikte oturulmaz, demiş atalarımız.

Eşiğe oturmama, önemli bir gelenekti köylerde. Zamanla bu gelenek, inanca dönüştü. Birçok kişi, kapının eşiğine oturmaktan korkar oldu.

Kentlerde yaşadığımız evlerin çoğunun kapısında oturulacak bir eşik yok! Kimi zaman apartmanların giriş kapılarının önündeki basamaklara oturan gençleri görürüm. İçimden gülümserim. Eşiğe oturmanın uğursuzluğu usuma geldiğindendir bu gülümsemem. Ben yine de eşiğe, kapı önündeki basamaklara oturmam ne olur ne olmaz diye.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       24 Şubat 2026

GELENEKTEN İNANCA

Toplumların yaşadığı koşullara, onu oluşturan kişilerin ilişkilerine bağlı olarak birtakım gelenekleri oluşur zaman içinde. Gelenekler, aslında toplumsal uzlaşmayı, bireylerin günlük yaşamdaki uyumunu sağlamak için herkesçe benimsenen yazısız kurallardır. Çünkü kurallar olmasa toplumsal uyum olmaz. Kuralsızlık, toplumsal kargaşayı ve bireyler arasında çatışmayı getirir. Bireylerin kuralsız davranması, sürekli kendi aralarında çatışması toplumdaki mutluluğu, güveni, erinci, dayanışmayı, sevgi ve saygıyı yok eder.

İnsanların bir arada güvenle yaşaması için yazılı ya da yazısız kurallar çok gerekli. En küçük toplumsal birlikler oluşmaya başladığı günden başlayarak kurallar ortaya çıkmış bireyler arasında. İlk başta bu kurallar yazıya geçirilmemişti. Kuşaktan kuşağa, dilden dile bu kurallar geçer ve benimsenirdi. Kurallar böylece gelenekselleşirdi. Gelenek giderek inanca dönüştü. İnanca dönüşen geleneğin uygulanması büyük zorunluluktu. Çünkü inanca dönüşen kuralların uygulanması tanrının isteğiydi. Kurala karşı gelmek, tanrıya karşı gelmek demekti.

Dünyanın tüm toplumlarında gelenekler var ola geldi tarihin en eski zamanlarından beri. Yeni dinler ortaya çıktıkça bu gelenekler, yeni dinlerin içine karıştı. Yeni dinin bir parçası, kuralıymış gibi insanlar ona inanmayı sürdürdüler. Böylece gelenekler, inanca dönüşerek yaşamlarını binlerce yıldır sürdürmekte.

Doğu Karadeniz’in bir köyünde doğup büyüdüm. Geleneklerini, kültürünü benimseyip içselleştirdim. Birçok geleneği, yıllarca kentte yaşamama karşın hala yaşatırım belleğimde ve davranışlarımda. Köyümde öğrenip benimsediğim birçok gelenek, yaşamımım bir parçası oldu. Onları içselleştirdiğim için yüreğimde inanca dönüştüler sanki. Geleneğe aykırı davrandığımda büyük bir yanlış, bağışlanmaz bir suç işlemişim gibi oluyorum.

Çocukken ıslık çalmayı büyük bir uğraşın sonunda öğrendim. Her çocuk gibi ıslık çalmayı öğrenmem, benim için önemli bir başarıydı. Sabahtan akşama dek fırsat buldukça bildiğim türküleri çalıyordum ıslıkla. Çocukken köyümüzde elektrik yoktu. Gaz lambasıyla aydınlanırdı evimiz. Konuklarımız gelince lüks lambasını yakardı babam. Işıl ışıl yanan lamba, gazyağını daha çok tüketirdi. Bu nedenle de her zaman yakılmazdı. Ben, geceyi aydınlatan çoğu zaman on numara, arada sırada on dört numara gaz lambasının alaca karanlığında ıslıkla türkü çalarak gezinirdim evin içinde. Kimi zaman da oturduğum yerde dalıp giderdim ıslığın peşi sıra.

Islık çaldığımı işiten ninem: “Tüüü, tüüü… Bu uşak şeytanları topladı eve. Başımıza büyük uğursuzluk gelecek bu yüzden.” deyip beni sertçe uyarırdı ıslık çalmamam için. Islığı keserdim. Büyük suç işlemişim gibi durgunlaşır, bir yana çekilirdim. Ninem, ellerini açıp dualar ederdi evimizden şeytanları kovmak için. Bu durumlar çokça yinelendiği için evde ıslık çalmamaya başladım geceleyin. Hatta bununla da kalmayıp ıslık çalanları da uyarmaktan geri kalmadım.

Eskiden elektrik olmayan evler gecenin karanlığına gömülürdü. Ay ışığı olmadığında kapkara bir gökyüzü ile birkaç metre ötesini göremediğin toprağın arasında yaşamını sürdürürdü insanlar. Yaşanan yerlerde motor gürültüleri de yoktu. Ayrıca karanlık bir gecede kimse dolaşmazdı dışarda. Bazı hayvan seslerinin dışında ses olmazdı çevrede. Bir de yağan yağmurun, esen yelin sesi işitilirdi çoğu zaman ürpertiyle. Evde konuşmanın dışında çalınacak ıslık, dışarıdan gelecek uğursuz seslerin işitilmesini engelleyebilirdi. Ya da… Islık, bazı yabani hayvanlarca çağrı olarak kabul edilebilirdi. Böylece vahşi hayvanlar evin çevresini mesken tutabilirlerdi. Bu vahşiler, insanlara ve evcil hayvanlara zarar verirdi. Bu gelenek/inanç bu nedenle ortaya çıkmış diye düşünmekteyim bugün.

Nedendir bilmem bugün de ıslık çalmam evde geceleri. Şeytanların toplanmasını istemem evimin içinde. Ne yazık ki yaşadığımız kentin caddeleri, sokakları, dinlençleri, alanları, kimi zaman komşu evler iki ayaklı şeytanlarla dolu. Gerçi, bu şeytanların ıslığı işitip gelmeleri de söz konusu değil. Olsun… Ben yine de önlemimi alıp geceleri ıslık çalmayayım.

                                               Adil Hacıömeroğlu

                                               24 Şubat

 

 

 

 

RAMAZAN FIRSATÇILIĞI

Ramazan geldi, hoş geldi. Ramazanın gelişi toplumumuzda yediden yetmişe neredeyse herkesi heyecanlandırır. Çünkü bu ayda; insanların çocuklukları, bugünleri, gelecekleri var. İnsanlar yaşlandıkça geçmişe özlemleri güçlenir. Bu özlemin de en önemli, mutlulukla dolu anıları çocukluk dönemindedir. Çocukluk, kişinin erincinin sonsuz olduğu cennetidir diyebiliriz.

Ramazanın paylaşımcılığı, toplumsal dayanışmacılığı çocukların mutluluğuna mutluluk katar. İftar sofralarında her lokmanın paylaşılması, yiyip içerken kalabalığın verdiği mutluluğun, iç erincin ölçüsü ne derece yüksek olduğu belirlenemez. Çocukların sahura kalkması hem bir oyun hem de bir görevdi. Bu nedenle yaşı kaç olursa olsun çocuklar, sahura kalkmak için can atardı. Bazı anne ve babalar, çocuklarının uykusu bölünmesin diye sessizce kalkarlardı sahura. Tilki uykusuna yatan çocukların çoğu, evdekilerin sahura kalktığını anlarlardı tıkırtılı ayak seslerinden. Çünkü o yılarda evleri döşemeleri tahtadandı. Bir de onları uyandıran eve yayılan tavada erimekte olan tereyağının iştah kabartıcı kokusuydu.

Günümüzde iftar sofralarındaki kalabalık azalsa da paylaşımcılık sürmekte. Ne yazık ki son yıllarda güzelliklerin dolu olduğu geniş ailelerin, eş dostun, hısım akrabanın, konu komşunun ve tanrı misafirlerinin yer aldığı iftar sofraları; yerini yavaş yavaş yoksulluğun çaresizliğinin yer aldığı iç burkan ya da beş yıldızlı otellerdeki gösteriş yemeklerine bırakmakta. Bu üzüntü verici olsa da günümüzün bir gerçeği. Sonradan türeme varsılların gösteriş için düzenledikleri iftar sofraları, toplumuzdaki haksız kazancın ne denli yüksek olduğunun bir belirtisi. Bu kişiler akıllarınca Allah’ı da kandıracaklar bu iftar sofralarıyla. Bu sofraların çoğunda haram ve gösteriş savurganlığa dönmekte.

Uzun süredir ramazan fırsatçılığı göze çarpmakta. Önce pide ederleri tartışılmakta. Her ramazan öncesi pideye zam gelir. Ardından su başta olmak üzere et, süt, şeker, un, yağ, bakliyat ederleri artırılır. Halkı soymak isteyen fırsatçılar dört gözle ramazanı bekler. Neredeyse tüm tüketim mallarının iğneden ipliğe ederleri artar. Bunun karşısında hükümet mi ne yapar?

Bir yabancı gibi izler bu durumu hükümetimiz. Kendince önlemler almış gibi yapar. Ancak önlem denen şeyler, zam furyasını engelleyemez. Ülkemizde yıllardır serbest piyasa ekonomisi uygulanmakta. Nedense yıllardır bu soygun düzeninin değiştirilmesi, bunun yerine kamucu bir ekonomik sistemin geçirilmesini düşünmez bile. Fırsatçının eli, çoktan halkın cebine girmiştir. Bu fırsatçılar, on bir ayda kazandıklarının toplamından daha çok parayı indirirler cüzdanlarına ramazanda. Çünkü cüzdanın gücü, vicdanları köreltmiştir.

İnsanın aklının almadığı aymazlıkları da yaşamaktayız ramazanda. Bunlardan en göze çarpanı ise İsrail hurmasının Filistin hurması olarak satılması. Daha önce Kudüs hurması diye satılıyordu bu genetiği değiştirilmiş hormonlu meyve. Bu gerçeğin anlaşılmasıyla İsrail, bu meyveyi Filistin etiketiyle sundu piyasaya. İsrail’in kurnazlığını anlıyoruz da bu durma izin veren, aymazlık uykusunda uyuyan yöneticilerimizin sorumsuzluğunu anlamamız olanaksız. Üstelik bu hurmayı dışardan alıp piyasaya da sürenler kendi tüccarlarımız.

Ramazan fırsatçılığı sınır tanımıyor. İçerdeki asalaklar bir yandan, İsrailli kan emiciler diğer yandan halkımızın dinsel duygularını sömürerek kazançlarına kazan eklemekte. Bu soygun düzeni sürerken sorumlu sorumsuz yöneticiler, üç maymunu oynamaktalar nedense. Ekonomik bunalım yıllardır halkımızın kanını emen bir kene. Emdikçe emdiği için halkımızın kanını, yurttaşlarımızın ayakta duracak durumları bile kalmadı.

Ramazanı, anlamına uygun bir biçimde geçirmek halkımızın tümünün en önemli dileği. Soygunun, fırsatçılığın değil; inancın, mutluluğun, duygudaşlığın, yardımlaşmanın ve dayanışmanın ayı olsun ramazan.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       24 Şubat 2026

BOYUNU ALMAK

Her yörenin, her bölgenin, her ulusun kendine göre inançları, gelenekleri ve görenekleri vardır. Bunlar, o toplumun kültürünün temelini oluşturur. Ayrıca toplumun inançları, gelenekleri insanları bir arada tutar. Çünkü aynı şeye inanmak, aynı geleneği benimsemek, göreneklerdeki ortaklık toplumsal paydadır onlar için. Bunların çoğu, günümüz insanlarına mantıksız gelse de o günün koşulları içinde bakılıp değerlendirilmesi daha doğru olur.

İnsan topluluklarının uluslaşmasında ortak kültürün etkisi, önemi yadsınamaz. Ortak kültür, o toplumu oluşturan insanların duygudaşlığını, duygusunu, düşüncelerini, amaçlarını, ülkülerini belirlemede etkindir. Zaten bir toplumun ortak amaçları ve ülküleri olmadığında uluslaşmaları da zorlaşır.

Bir köye, bir kasabaya, hatta göç alarak kendi özgün özelliklerini yitirmemiş bir kente gittiğinizde insanların düşünüş biçimleri, duygusal tepkileri, davranış biçimlerinin birbirine çok benzediğini kolayca gözlemlersiniz. Çünkü yüzyıllardır aynı topraktan, aynı inançlardan, geleneklerden, göreneklerden beslenen insanlardır onlar. Bu nedenle benzer biçimde davranışların, bakış açılarının, tepkilerinin oluşması da çok olağan. Dar çevrelerde yaşayanların birbirlerinden etkilenmeleri çok kolay… Eskiden iletişim, ulaşım olanakları bugünkü gibi gelişmemişti. Bu nedenle toplumun düşünsel, duygusal bakışları hep yöresel etkilerle oluşmaktaydı. O dönemde göç olaylarının çokça olmadığını düşününce farklı kültürlerden etkilenme çok azdı. Ayrıca ülkemizde ulaşım gelişmediğinden yerleşim yerleri arasında gidiş gelişler zorunlu durumlar dışında pek olmazdı. Bu da farklı yerler arasındaki kültürel taşınımı engellemekteydi. Yerleşim yerleri dış etkilere kapalı, kendi kültürel hamuruyla yoğrulmaktaydı.

Halk inanışlarının bazılarının mantıksal dayanakları vardır. Bazıları da yaşanan dönemin koşullarına uygundu. Ancak zamanla koşullar değişince bu inanışlar, gereksiz duruma geldi. Her dönemin koşullarının kültürel oluşumları farklıdır.  

Çocukluğumun unutamadığım anılarındandır. Yağmur çamur demeden oynardık arkadaşlarımızla. Kimi zaman yere düşerdik. Bazı arkadaşlarımız, oyunun heyecanıyla üstümüzden atlayıp geçerdi. Ya da… Soğuk havalarda evin içinde tek başıma oynardım kendi kendime. Kimi zaman evdekilerin yolunu keserdim bilmeden. Çoğu zaman büyüklerimiz: “Oradan kalk, soğuk alıp hastalanırsın. Yolu kapadın, üstünden geçmek zorunda kalırım. İstemeden boyunu alırım.” diyerek uyarırdı beni. Boyumun alınacağını işitince birden fırlayıp kalkardım yerimden.

“Boyunu almak” yöre halkının eski bir inancıydı. Biri, üstünden geçerse boyunu alır ve böylece boyun uzamazdı. Böylece çok kısa boylu kalırım, diye düşünürdü çocuklar. Bu nedenle üstümüzden birinin geçmesi büyük bir uğursuzluktu.

Peki, alınan boy, geri alınamaz mıydı? Doğaldır ki alınabilirdi. Çünkü halkımızın anlayışında her şeyin bir çözüm yolu vardır. Bir tek ölüme çare bulunamazdı. Bu düşünüşün nedeni ise hangi koşulda olursa olsun umudu yitirmemekti. Çünkü umut yitince yaşamın bir anlamı kalmaz. Umutlu olmaya bağlı olarak halkımızı yaşama bağlayan, onu doğaya karşı savaşımcı yapan olumlu düşünmedir. Olumlu düşünme ile umutlu olmak yan yana gelince yaşamın zorluklarına karşı yılgınlığa kapılıp yenilgi kabul edilmez.

Boyu alınan çocuk, iki gözü iki çeşme ağlardı cüce kalacağı için. Onun bu durumunu gören üstünden geçen kişi, hemen gelip gerisin geri geçerdi üstünden böylece boyunu geri vermiş olurdu. Bazı çocuklar da boyunu alan kişiye yapışıp “Boyumu geri ver.” diye savaşırdı onunla büyük bir ayak diremeyle. Ne zaman ki boyunu geri verirdi, o zaman bu savaşımı bitirirdi. Boyu geri verilen çocuk çok mutlu olurdu. Annesi, babası, dedesi, ninesi, kardeşleri ve diğer akrabaları, komşuları da bu mutluluğa katılırdı.

Aslında “boyunu almak” inanışının olmasının nedeni, yerde oynayan bir çocuğun üstünden geçerek onun oyununu bozmamaktı. Onun varlığına, oyununa, çocukluğuna saygı göstermenin bir gereğiydi bu. Ayrıca çocukların yerde çok fazla yatıp yuvarlanmasını önlemekti. Hem hastalanır hem de toprak yer börtü böcek kaynıyordu. Böcek ısırması onu kötü durumlara düşürebilirdi. Bu inanış, gelenek ne yazık ki unutulmak üzere. Acaba köylerimizde, kentlerimizde “Boyumu aldın.” diye ağlayan çocuklar kaldı mı? Kim bilir…

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       22 Şubat 2026