OKULLAŞMAYI ENGELLEYEN ÇIKARCILIK

Dursun Akçam’ın Kanlıdere’nin Kurtları’nı okumaktayım. Sürükleyici, etkileyici bir kitap… Akçam da diğer köy enstitülü yazarlar gibi Anadolu’nun yüzyıllardır unutulan bir köyünün fotoğrafını çekiyor sözcüklerle. Bilgisizliğin inanca dönüştüğü bir toplumsal düzeni anlatıyor. Bu yazıda, kitabın genel bir değerlendirmesini yapmayacağım. İlgimi çeken bir bölümdeki olayı sizlerle paylaşacağım.

Romanın kahramanı Merdan, henüz çocuktur ve okul çağındadır. Babası, onu ağabeyi Yusuf’u çağırması için köyün kahvesine gönderir.

“Dörtnala seğirttim. Kahvenin önü kalabalıktı. Başaçık boz urbalı bir adamın çevresinde halka olmuştu köylüler. Gördüğüm memurların hiçbirisine benzemiyordu bu adam. Herkesle senli benliydi. Gülüyordu! Memur hiç güler miydi? Kel Abbas’ın koluna girdi, vay anasını! Taşın üstüne oturdu! Ayaklarında asker malı potinler! Kimdi bu? Asker değildi, komutan hiç değildi! Tahsildar olamazdı. Gardiyan Besim Efendi’ye de benzemiyordu, gülüyordu!

Birden ayaklandılar, saflandılar sıra sıra! Eğildiler selamladılar, sustular. Bekir Bey gelmişti! Boz urbalının soruları yanıtsız kaldı. Gözlerde, yüzlerde bir değişme. Boz urbalı afalladı:

‘Bre ne oldu sizlere? Neden sustunuz?’

Bekir Bey’in gözüne bakıyorlardı. Hüseyin Dalak öne çıktı:

‘Beyimiz buradayken bize söz düşmez!’

Feyzullah Çimen ekledi:

‘Her hususu Bey’imizden sorarsın?’

Boz urbalı bozulmuştu:

‘Siz beysiz düşünemez misiniz?’

Bekir Bey çalımlandı. Sigara yaktı. Eli cebinde kasıldı:

‘Sormak ayıp olmasın, sizi tanımadım?’

‘Ben… Köy Enstitüsü’nde öğretmenim.’

‘Köylerde muallim ne yetiştirecek mektep?’

‘Evet, iyi bildiniz.’

‘Gelişiniz?’

‘Beşinci sınıfı okumuş çocuklar varsa… Üçüncü sınıftan da olur. Köy Enstitüsü’ne götüreceğim. Sordum, yokmuş…’

Hüseyin Dalak:

‘Bekir Bey’imizin oğlu Şehmuz Bey var ya…’

Bey’in başı yan döndü:

‘Ben oğlumu başka mekteplerde okutacağım!’ dedi.

Boz urbalı gözleriyle kantarladı Bekir Bey’i. Karşılık vermedi.

Sözü gene Hasan dayı aldı:

‘Bey’im bize iyi bir haber getirdin.’ dedi boz urbalıya, ‘Gelgelelim, okumak paraynan pullan olur. Bizim elimiz ince…’

‘Sizden para pul isteyen yok. Öğrencilerin her türlü gideri Enstitü’den karşılanacak. Yemesi, içmesi, giyimi, kuşamı, defteri, kalemi her donatımı…’

‘Essah mı?’

‘Essah!’

Murtaza:

‘Çarığı çorabı da devletin boynuna olduktan sonra okumaya ne ister?’

Hasan dayı ikircikliydi:

‘Bu sözlere inansak mı?’

‘Görende inanacaksınız!’

Ayaklar yer değiştirdi, saflar bozuldu. Bekir Bey gitti. (Kanlıdere’nin Kurtları, Dursun Akçam, Literatür Yayınları. 7. Basım, Ocak 2021, s.60-61)”

Bekir Bey gittikten sonra köylüler, boz urbalıya üst üste sorular sorar. O da yanıtlar sorulan her soruyu açık yüreklilikle. Köylüler heyecanlanır, bir umut tohumu yeşerir yüreklerinde. Gözleri ışıldayan Hasan dayı köylülere dönerek: “Ey millet, fukaranın güneşi doğmuştur. Allah encamımızı hayır eyleye.” der. Onları en çok heyecanlandıran da köye bir ilkokulun açılacağının muştulanmasıdır. İlkokulun yapılması için herkes seferber olur. Konuşmaları dinleyen çocuklar geleceğe yönelik mutluluk düşleri kurmaya başlarlar. Umut dalga dalga yayılmaktadır tüm köye. Hasan dayı, yapılacak okulun yerini bağışladı. Okulun yapısını köylüler ortaklaşa imce usulü yapacaklardı. Ancak Bekir Bey buna karşı çıktı.

Çok geçmeden köye Resül Efendi adında bir öğretmen gönderildi. Hemen derme çatma bir yerde dersler başladı. Anlatılanlardan anlaşılıyor ki Resül Efendi, bir eğitmen. Çocuklar onu çok sever. Çocukları okuturken köyde kadın erkek ayrımı yapamadan yetişkinlere de okuma yazma öğretiyor. Bekir Bey’in ikinci karısını da jandarma zoruyla okula getirtir. Bu durum, Bey’in ağırına gider. Resül Efendi bir gün ortadan yitiverir. Günler geçtikten sonra ölüsü Çeşmir Çayı’nın coşkun sularının üstünde yüzerken bulunur.

Türkiye’nin aydınlanması, köylerimize uygarlık ışığının yanması kimleri rahatsız ettiği çok açık değil mi? Köylünün sırtından geçinen, onun bilgisizliğinden, yoksulluğun yarattığı çaresizliğinden yararlanıp beylik, ağalık sürenler okullaşmaya karşı çıktı. Onların en büyük destekçisi de bilgisiz, çıkarcı sahte hocalardı. Hocalar dünyevi çıkarları için köy okulları ve Köy Enstitüleri için türlü yalanlar uydurdular. Böylece ağa ve beylerin desteğiyle Köy Enstitüleri kapatıldı. Ne mi oldu? Yıllardır halkımız ışıksız kaldı. Emperyalistlerin yönlendirmesiyle kurulan sömürü çarkı içinde ezim ezim ezildi. Bu çark, hâlâ öğütmekte insanımızla birlikte tüm değerlerimizi.

                                               Adil Hacıömeroğlu

                                               30 Eylül 2026

 

 

 

 

GÜZ YAĞMURLARI

22 Eylül 2026, yaz mevsiminin son günüydü. Bu yıl da yazı bitirdik iyisi ve kötüsüyle. Gökyüzü, insanlar başta olmak üzere tüm canlıları ve toprağı uyardı. Önce kara bulutlar kapladı gökyüzünü. Hava karardı iyice. Kuzeyin soğuk yelleri yazın sıcağını unutturdu. Bulutlar yağmur yüklüydü. Birden sağanak yağmur başladı bardaktan boşanırcasına. Gece boyunca da sürdü yağış.

23 Eylül, geceyle gündüzün eşitlendiği gündönümü. Geceyle gündüzün aylardır süren kavgasını gece kazandı. Bu günden sonra geceler her geçen gün uzayacak, gündüzler de ona koşut olarak kısalacak. Geceler uzadıkça havalar soğuyacak. Yazın sıcakları, insanların belleklerinde tatlı bir anı olarak kalacak.

Güz yağmurları, günlerdir sürüyor. Kimi zaman şiddetini artırmakta. Gökyüzünün yağmurunu toprağa bırakmasının nedeni, onu dölleyip gelecek yılın bolluğunu artırmak. Çünkü önümüz ekim ayı… Adından belli ekimin, dikimin yapılacağı bir ay… Çiftçinin tohumu tarlaya ekmesi için toprağın yumuşayıp tavının gelmesi gerek. Tavı gelen toprak tohumla buluşacak. Buluştuğunda da suya gereksinim duyacak. Bu nedenle güz yağmurlarına gereksinimi var. Bu yağmurlar, toprağı da tohumu da besleyecek. Kışın ise karın toprağa düşmesiyle tohumun da çiftçinin de yüzü gülecek. Toprak tohuma yatak, kar ise yorgan olacak. Gök ve yer, doğum için zamanını bekleyen tohuma kol kanat gerer bir annenin sabrıyla.

Bahar geldiğinde ise tohumlar çimlenip toprak yeşile bürünecek. Bu kez de bahar yağmurları yetişecek toprak ananın sabırla doğurduğu yavrusuna. Baharın serin yağışlarıyla boy atacak ekinler. Bahar yağmurları az olduğunda ise ekinlerin de çiftçilerin de boynu bükülecek.

Yağmur yoksa doğada yaşam da yok! Gökyüzü gözyaşlarını dökmese toprağın üstündeki varlıkların tümü beslenemez. Bu da onların yaşamda kalmasını zorlaştırır. Yağmurlar olmasa soframızdaki bolluk nereden gelecek, çiftçinin ambarı nasıl dolacak?

Yağmurun yağmasında doğanın bir kötülüğü yok! Tersine amacı herkese iyilik yapmak, var ettiği yavrularını beslemek. Yağmur başlayınca İstanbul’da her şey altüst oldu. Caddeler, sokaklar akarsuya dönüştü. Taşıtlar yollarda kaldı. Bazı metro istasyonlarını su bastı. Evine dönmeye, işine gitmeye çalışan yurttaşlarımız tepeden tırnağa sırılsıklam oldu. Şemsiyeler yağmuru tutamadı. Çoğu kırıldı. Koca kent, yağmura teslim oldu. Toprağa, tüm canlılara yaşam veren yağmur, İstanbul’da yaşamı durdurdu niye?

Kentin planlaması yağmura ve olası diğer doğal olaylara göre planlanmamış. Yapılaşma, uzun erimli ve tüm olumsuz olasılıkları düşünen bir planlamayla değil, kısa sürede yüksek para kazanmak isteyen fırsatçıların isteğine göre yapılmış. Ne yazık ki ülkemiz de kentlerimiz de bir adım ötesini göremeyen kişilerce yönetilmekte. Kent alt yapısı, yağmur sularını taşıyamıyor. Cadde ve sokakların eğimi suyu akıtamayıp biriktiriyor. Göletler oluşuyor her yağmurda kent alanlarında ve caddelerde. Deniz kıyısındaki bir kentin sularını denize ulaştıramayan bir kent yönetimiyle karşı karşıyayız. Bu durumla yalnızca İstanbul’da değil, ülkemizin neredeyse tüm kentlerinde karşılaşmaktayız.

Ayrıca yağmur suları akıp gidiyor, yöneticiler de bakıyor. Su hasadı yapmayı düşünen kent yöneticisi yok! Kuraklığın gittikçe arttığı, suya olan gereksinimin doruğa çıktığı bir zamanda su konusundaki bilinçsiz savurganlık ise anlaşılır gibi değil.

Gökyüzü ne bilsin sularıyla beslemek istediği toprağın betona dönüştüğünü. Bir karış toprağı bırakmama yarışı içinde olan yöneticiler var kentlerimizde. Kentin içinde ve çeperlerinde suyu tutacak ağaç örtüsü hunharca yok edildi. Ağacı bıraktım bir yana, bir karış çalıya, bir tutam ota bile tahammül edemeyen bir yönetici ve yapsatçı güruhunun elinde kentlerimiz.

Dünya kuruldu kurulalı yağmur da yağar, güneş de açar. Deprem de sert fırtınalar da olur. Havalar da ısınır da soğur da. Bunları deneyimleriyle yaşar insanoğlu. Eğer önlem almıyorsa suç doğada değil, insanda. Olacak olanı görmemek sığ bir düşünce ve us eksikliği… Ya da kötü niyettir. Kenti yağmalayan bir zihniyetin açığa çıkmasıdır.

Toprağı yağmalanacak, kenti haksız kazanç elde edecek bir yer olarak görmek niye? Taşı toprağı altın diyerek bir kenti yaşanmaz duruma getirmek bu toprağa ihanet değil de nedir?

Yine yağmur yağacak su basacak her yanı, sert yellerle çatılar uçacak, depremlerle yurttaşımız canını yitirecek. Suçlu kim mi? Suç yazgıya, doğaya atılacak. Oysa o suçlanan doğa olmasaydı sen olur muydun ey aymaz?

                                               Adil Hacıömeroğlu

                                               29 Eylül 2026

 

BİRİLERİNİN SIRTINA BASARAK YÜKSELMEK

Uzun zamandır ülkemizde siyasette, bürokraside, üniversitelerde, varsıllaşmada, neredeyse yaşamın her alanında yıldızı birden parlayanlara baktığımızda hep aynı şeyi görmekteyiz. Bu kişilerin nerdeyse hepsi birilerinin sırtına basarak yükselmiştir. Birilerinin sırtına basarken siyasetin desteğini aldılar. Ayrıca bu sırada yargı uyumuş, bu haksızlığı görmesi gerekenler gözlerini kapamış, kulaklarını tıkamıştır nedense.

Başkasının, yani hak edenin emeğine, alınterine el koyarak yükselip yıldızı parlayanlar ne yazık ki topluma başarılı(!) kişiler olarak sunuldu. Bu da çoğu kişiyi emeksiz yemenin yollarını aramaya itti. Bu düzenle toplumumuzun ilk kez tanışması, ülkemizin 1940’lı yıllarda Atlantik sürecine girmesiyle başlar. Bu dönemde Türkiye’yi yönetenler karma ekonomiyi terk eder. Özellikle halkçı-devletçi uygulamaları bir yana iter. Kapitalizmin acımasız, sömürüye dayalı yüzü yavaş yavaş kendini gösterir. Gelir adaletsizliği çarpıcı bir biçimde ortaya çıkar. Kamu olanakları siyasal yandaşların kullanımına sunulur. Onlar varsıllaşırken halkın ezici çoğunluğu yoksullaşmaya başlar. İktidarda bulunanlar devleti halkın olmaktan çıkarıp bir avuç fırsatçının yönetimine verir. Bu, toplumda ekonomik, siyasal, sosyal eşitsizlikleri körükler.

Ülkemiz, Atlantik sürecine girip tam bağımsızlığını yavaş yavaş yitirmesine karşın, yine de halkçı-devletçilik birçok alanda kendini duyumsatır. Halkçı-devletçiliğin tümden ortadan kaldırılması birden yapılamadı. Çünkü halkın büyük tepkisinden korkuldu. Bunun için bir demir yumruk gerekliydi. O yumruk, Özal’ın emperyalist merkezlerin telkinleriyle kaleme aldığı 24 Ocak 1980 ekonomik kararlarını uygulayan 12 Eylül Amerikancı darbesiyle halkın başına indi. Türkiye siyasal, sosyal, ekonomik, kültürel, sanatsal, aktöresel, yaşam biçimleri alanında büyük değişikliğe uğradı. İnsanların düşünce, duygu biçimi değiştirildi. Halkçı-devletçiliğin köküne kibrit suyu döküldü. Onun yerini serbest piyasacılık aldı. Vahşi kapitalizm tüm acımasızlığıyla halka kendini gösterdi. Toplumculuk belleklerde bir anı olarak kalırken yerini bireycilik aldı.

Liberalizmin ülkemize egemen olmasıyla başlayan bireyciliğin, en önemli özelliği birilerinin sırtına basarak yükselmek ve varlık sahibi olmaktı. Halkı soymak, “serbest piyasa” olarak adlandırıldı. Piyasa koşulları, halkı soymak üzerine oluşturuldu. Yerden pıtrak gibi görgüsüzlük çamuruna belenmiş yeni varsıllar ortaya çıktı. Yasa, kural, aktöre tanımayan bir avuç vicdanını yitirmiş insansı yağmacılığı kendine sanat edindi. Yağmacılık sınır tanımaz oldu. Yağmacıların cüzdanları varsıllaşırken vicdanları yoksullaştı. Yoksulun, emekçinin, hak edenin hakkını savunmak ve vicdanlı olmak saflık olarak gösterildi topluma düzenin egemenlerince.

Birlerinin sırtına basarak yükselmek için, birilerinin de ayağını kaydırmak gerekiyordu. Böyle de oldu. Emeği, alınteri, bilgisiyle bir göreve gelen ve bu görevini vicdanı ışığında yasalara uygun olarak yapan kişilerin ayakları kaydırıldı bir bir. İşini namusuyla yapanlar küçük görüldü. Namuslunun uzaklaştığı orunlara liberalizmin emeksiz çocukları getirildi. Yolsuzluk, arsızlık, haksızlık sınır tanımadı.

Yoksullaşan halk, açlık sınırının altındaki geliriyle yaşama tutunmaya çalışırken halkın kanını emerek beslenen zehirli keneler, görgüsüzlüklerini en üst düzeye çıkararak tüketim çılgınlığını sürdürdüler.

Birilerinin sırtına basıp donanımlı, bilgili, yetenekli, hak edenin ayağını kaydıranlar yükseldiklerini sandılar. Oysa yuvarlandıkları bir gayya kuyusuydu. Varsıllıklarının şımarttığı utanmazlıklarıyla düştükleri yeri fark etmediler bile. Bir toplumun geleceğini çaldıklarını anlamaları olanaksızdı. Ne yazık ki bu, siyasetçilerin yeğledikleri siyasal düzen sayesinde oldu.

Toplumumuz ekonomik siyasal, sosyal, kültürel, sanatsal, aktöresel alanda hızla çürümeye başladı. Bu çürüme, şu anda kokuşmaya başladı. Öyle bir kokuşma ki içinde ürüyen sivrisinekler ve diğer asalakları bile boğmaya başladı. Bu bataklıktan çıkan zehirli gazlar, bataklığı oluşturanları da bataklıktan beslenenleri de zehirlemeye başladı. Liberal bataklığı oluşturanlar da buna göz yumanlar da bu zehirlenmeden kurtulmak zorunda Çünkü oluşturdukları bataklık düzeni kendilerini de hızla yok etmekte. Çünkü bataklığın bir özelliği var, kıyısına yaklaşanı içine çeker.

                                               Adil Hacıömeroğlu

                                               28 Eylül 2026

SÜREKLİ OLUMSUZLUĞA ODAKLANMAK, NİYE?

         Birkaç kez üst üste başıma geldi. Çoğu kişi gibi ben de sosyal medya kullanıyorum. Yazılarımı bu alanlardan tanıdık ya da tanımadık herkese ulaştırmaya çalışıyorum. Kimi zaman da buralarda bazı kişilerin yorumlarını okuyorum. Elverdiğince okuduklarımla ilgili görüşlerimi bildiririm.

Başıma gelen şu… Bazı arkadaşların yorumlarına gülen yüz imi koydum. Arkadaşlarımın neredeyse hepsi aynı tepkiyi gösterdi bana. “Gülünç bir şey mi yazdım, niye gülüyorsun yazdıklarıma?” diye sordular bana. Ben de yok, dedim. Yazdıklarından mutlu olduğumu belirttim. “Gülen yüz” iminin mutlu insan demek olduğunu dilim döndüğünce anlatmaya çalıştım. Gerçi onları ikna ettim etmesine, ancak işim çok zor oldu. Bazıları bana az da olsa gönül koydu.

İnsanımız, havadan nem kapar duruma nasıl geldi? Her şeyi olumsuz yanından düşünme biçiminin nedeni ne? Toplumun önemli bir kısmının olayların, olguların, davranışların olumlu yanlarını görmelerini engelleyen nedir?

Yukarıdaki soruların yanıtları çok önemli. Çünkü bir toplumun önemli bir çoğunluğunun sürekli olumsuzluğa odaklanması gelecek için düşündürücü ve uyarıcı.

Toplumumuz son yıllarda ekonomik, sosyal, siyasal, kültürel alanlarda büyük olumsuzluklar yaşamakta. Bu durum, yurttaşlarımızın kişisel yaşamına da yansıyor. Akıl almaz haksızlıklar, adaletsizlikler, yıkımlar yaşanıyor ki bu, toplumun varlığını, birliğini temelden sarsıyor. Üst üste yaşanan olumsuz, haksız olaylar kişiyi de toplumu da umutsuzluğa sürüklüyor. Bu umutsuzluk durumu, kişiyi olumlu düşünmekten alıkoyuyor. Onu derin bir şüpheciliğe sürüklüyor. Artık her şeyden şüphe eder duruma geliyor kişi. Yani mutlu bir yüzün olmasını bile şüpheyle karşılıyor çoğu insan. Düşüncelerinin başkalarınca onaylanması bile onu şaşırtıyor nedense. Çünkü “onaylanmak” olumsuzluk yellerinin her yandan estiği bir dönemde bunu işitmek, görmek insanlar için olağanüstü, şaşırtıcı bir şey. Doğal olarak arkadaşlarımın da bu umutsuzluk ortamında gülen, mutlu yüzü yanlış yorumlamaları olağan.

Gülmeyi, mutlu olmayı unuttuk yıllardır. Gözyaşları, acı, üzüntü, umutsuzluk toplumun kılcal damarlarına yayılmış durumda. Öylesine yayıldı ki umutsuzluk virüsü, insanların umutlu olması, olumlu düşünmesi yadırganıyor. Onaylanmak, umut aşılamak, olumlu düşünmek normale dönüşen umutsuz olmanın ve olumsuz düşünmenin egemen olduğu bir toplumda anormal olarak görülüyor.

İnsanların bilinçlerine yerleşen derin umutsuzluğun yarattığı hep olumsuz düşünme alışkanlığı yok eder toplumu. Çünkü geleceğe yönelik umudu kalmayan toplumlar, iyiyi ve güzeli aramak için umudunu yitirir. Bu nedenle böylesi bir yüce amaç için savaşmayı bırakır. Var olan olumsuz koşullara kendini teslim eder. Teslim olan kişi, dünyayı ve yaşadığı koşulları değiştirme savaşımından vazgeçer.

İşte, benim arkadaşlarımla yaşadığım mutlu yüz, sorunu da topluma egemen olan umutsuzluktan kaynaklanmakta. Çünkü onların anlattıklarından mutlu olmamı kabullenemiyorlar bir türlü. Çünkü bu alışılmadık bir şey. Olumsuz düşünme o denli baskın ki onlardan içinde yaşayanlardan biri nasıl mutlu olur bunu anlamıyorlar nedense.

Ülkemizde öncelikle umutsuzluk düşüncesinden kurtulmalı insanlar. Bunun yarattığı olumsuz düşünmek ise insan doğasına hiç uygun değil. Bu da yenilmeli tez zamanda. Umut olmasa yaşam olmaz. O, içimizde günden güne büyüyen umuttur bizi geleceğe bağlayan. O umuttur ve olumlu düşünmektir insanoğlunun yaşama tutunmasını sağlayan.

Geleceği daha insanca kurmak için olumlu düşünmekten ve umutlu olmaktan başka yapacağımız bir şey mi var?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       27 Eylül 2026

 

 

MAZLUMDAN MI, ZALİMDEN Mİ YANASINIZ?

   İnsanoğlu, dünya üzerinde var oldu olalı, özellikle de sınıflı topluma geçişten sonra zalimle mazlumun savaşı hep sürdü. Aslında insanlık tarihini yönlendiren uygarlıkları doruğa çıkaran da bu savaşımdır. Tarihin bazı dönemlerinde zalimler üstün gelirken bazı dönemlerde ise mazlumun haktan yana savaşımı üstün geldi ve toplumda adalet egemen kılındı.

Emperyalizm çağında zalimin zulmü sınır tanımadı. Teknolojinin gelişmesiyle üstün silahlar üretildi. Ne yazık ki bu silahlar, egemen emperyalistlerin elinde oldu genellikle. Zalimler, bu silahlarla kitlesel kıyımlar yaptı. Bu kıyımlarda yüz yıl içinde milyonlarca insan yaşamdan koparıldı. İnsanoğlunun tarih boyunca görmediği barbarlıkları, işkenceleri, eziyetleri, kitlesel sürgünleri, kırımları; adına modern çağ denen bir dönemde emperyalistlerin eliyle yaşadı. Hem de bu zalimler, ellerinden insan kanı varken “insan hakları, özgürlük ve demokrasi” diye bağırdılar. İnsanoğlu, modern silahların gücüyle can çekişirken ona insan hakları masalları anlattı emperyalistler.

Yirminci yüzyılda İslam dünyası paramparça edildi sömürgeci emperyalistlerce. Hem emperyalistler hem de bu ülkelerin yöneticileri haklarına katmerli bir zulüm başlattı. Dindarlar susturulup bakılandı, onların yerine dinciler konuşur oldu. Zalim gemiyi azıya aldı mazluma karşı. Müslümanların kutsal kitabı Kuran-ı Kerim, onlarca ayette zulmü kınasa da zalime karşı savaşın bir İslami görev ve hak olduğunu buyursa da ne yazık ki bu ülkelerin halkları zalime boyun eğip onun zulmüne sessiz kalarak ortak oldular yapılan her şeye. İşin en ilginç yanı da bu ülkelerin yöneticileri Müslümanlık yarışına girdiler. Emperyalizmle işbirliği yapıp zulme ortak olurken kirli dillerinde hep İslam’dan referanslar oldu. Ne yazık ki ait olduğu dini saptırıp çarpıtan bir yönetici kitlesiyle karşı karşıyayız.

İslam dünyası yirminci yüzyılın başında tarihsel bir fırsat yakaladı Atatürk’le. Yıllar sonra ilk kez doğunun mazlum bir halkı batının ilerlemesini, zulmünü durdurdu Anadolu topraklarında. Emperyalizmin vahşeti ilk kez Türk’ün çelik duvarına çarpıp paramparça oldu. Bu dönemde bazı İslam ülkeleri ve dünyanın dört bir yanındaki birçok ülke Atatürk’ün emperyalizme karşı verdiği bağımsızlık ve özgürlük savaşını örnek aldı. Nedense yüzyılın ikinci yarısında bu anlayışı terk etti mazlumlar ve emperyalizme teslim oldu büyük çoğunluğu. Atatürk’ün kurtuluş yoluna çıktığında ve tüm yaşamı boyunca zalime karşı mazlumun savaşı verdiğimizi vurguladı. Bu vurgu Kuran’ın ruhuna, anlamına uygundu.

Dün, arkadaşım ve yerdeşim Prof. Dr. Yaşar Nuhoğlu, cuma iletisinde Şura Suresi, 22 Ayeti gönderdi bana. Böylece bugünkü yazımın konusu da ortaya çıktı, sağ olsun.

“Kazandıkları, tepelerine inerken o zalimlerin korkudan titrediklerini göreceksin. İman edip barışa/hayra yönelik işler yapanlarsa cennetlerin bahçelerindedir. Rableri katında kendileri için, diledikleri her şey vardır. İşte budur o büyük lütuf. (Kur’an-ı Kerim Meali, Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk, Yeni Boyut Yayınları, 4. Basım, İstanbul-2015, Şura Suresi, 22. Ayet, s.443)” Evet, zalimler kazanıyor görünmekte. Dünyanın, insanlığın başına bela olan ABD-İsrail zalimleri Filistin’de, Lübnan’da binlerce kişiyi yok yere öldürdüler. Sonrasında İran’a saldırdılar durduk yere. İran ulusu tek yürek oldu ve zalimim karşısına dikildi. Onlara unutamayacakları bir ders verdi.

Dünyanın birçok ülkesi mazlumun (Filistin, Lübnan, Yemen, İran…) yanında yer alırken bazı ülkeler de zalimin safına dizildi. Üstelik bunların arasında birçok İslam ülkesi de var. Yukarıdaki ayeti okuyup bilseler de bilmezlikten geldiler. Ne yazık ki zalimin yardakçısı olmak, kısa süreli de olsa bir güç kazanmak için Allah’ın Müslümanlara vaat ettiği cennet bahçelerini ellerinin tersiyle ittiler bir yana.

Ne yazık ki birçok İslam ülkesi zalime karşı gelme yürekliliğini gösteremeyerek mazlum Filistin’in, Lübnan’ın, Yemen’in ve İran’ın yanında yer alamadı. Bu ülkelerin kimi doğrudan mazlumun karşısında yer alırken, kimi de utangaçça ikili oynadı oyununu. İkiyüzlü siyasete, denge politikası adını verenler oldu. Mekke’de kurduğunuz ittifak mazlumun yanında olacaksa niye ABD ve İsrail’le yıllardır ölüm kalım savaşı veren Filistin, Yemen, Lübnan, İran’la birlikte değilsiniz?

İslam ülkelerinin uyanma zamanı gelmiştir. Ülkelerinin yeraltı ve yerüstü kaynaklarını emperyalizmle bölüşerek birlikte sömüren yönetimlerden kurtulmalarının zamanı geldi de geçiyor bile. Bu ülke halklarına yüzyıl öncesinden Atatürk yol gösteriyor. Bu yoldan yürümek onları bağımsız, özgür ve kişilikli yapacak. O halde emperyalizmi “mahvı perişan etmek” için ne duruyoruz?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       25 Eylül 2026

EKRANLAR ŞİDDETE DOYMUYOR

Okullar açılalı daha bir hafta oldu. Ancak eğitim kurumlardan şiddet haberleri gelmeye başladı daha ilk günlerden. Çocukları, bu denli şiddete yönelten asıl etkenin ekranlar olduğu konusunda neredeyse tüm kamuoyu aynı düşüncede. Ne yazık ki herkesçe bilinen bu gerçek karşısında başta cumhurbaşkanlığı olmak üzere ilgili bakanlıklar önlem almayı savsaklamakta. Oysa ülkemizin geleceği olan çocuklar bir bir yaşamdan koparılıyor. Kimi tutukevine, kimi de toprağa düşüyor. Ne yazık ki ülkemizi yönetenler duyarsızlıkta yarışmakta.

Gölcük İhsaniye Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi bahçesinde iki kız öğrenci saç saça baş başa dövüşüyor. İkisi de yerde… Biri, diğerini altına almış yumruklayıp tokatlıyor. Bahçedeki diğer öğrenciler kavgayı ayırmayı bırakın, kavganın daha şiddetli ve kanlı olması için bağırarak, el çırparak tezahürat etmekte. Bazıları da telefonları elinde bu kavganın görüntülerini kaydetmekte. Eskiden iki ya da daha çok kişi arasında kavgaya gidecek bir tartışmanın olduğunu görse çevredekiler, hemen duruma el koyup iki tarafı da sakinleştirirdi. Böylece kavga önlenirdi.

Gölcük’te yalnızca okul bahçesinde alt alta üst üste kavga eden çocuklar değil, onların canlarının yanmasını, acı çelmelerini destekleyen okul arkadaşları da tinsel açıdan sorunlu ve suçlu. Çocukları bu denli acımasız yapan ne?

20 Eylül 2026 Pazar günü Sakarya’nın Sapanca ilçesinde 16 yaşındaki çocuk B.İ. tartıştığı annesi İpek İpek’i tabancayla vurarak öldürdü. Ayrıca 24 yaşındaki H.T’yi de ağır yaraladı. Bir çocuk, annesini niçin öldürür? Bu yaştaki bir çocuk tabanca kullanmayı ne zaman ve kimden öğrendi?

Bir anne, kendi karnında dokuz ay katilini taşıdı farkında olmadan. Bin bir umut ve emekle büyüttüğü yavrusunun bir gün onu yaşamdan koparacak bir cani olacağını nereden bilebilirdi? Çocuğun eline verilen bir telefonun onun katile dönüştüreceğini söyleseniz buna kaç anne ve baba inanır?

22 Eylül 2026 Salı günü Manisa’nın Turgutlu ilçesindeki İnci Üzmez Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi’ne bir öğrenci silahlı baskın yapıyor. Bir öğrenci yaşamını yitirirken 11 öğrenci de yaralanıyor. Saldırıyı gerçekleştiren H.O. 15 yaşında… Bu yaştaki bir çocuğun sabahın köründe okul basmasındaki neden ne?

Hükümet yetkilileri saldırıda yaşamını yitirenin ailesine başsağlığı dileyecek ve yaralananları hastanede ziyaret edip geçmiş olsun diyecekler kameralar önünde. Ne yazık ki soruna köklü çözüm bulmak için kendilerini yormayacaklar. Birkaç gün konuyla ilgili ekranlara çıkıp konuşacaklar, önlem alıyormuş gibi yapacaklar. Okulların önüne polis dikerek bu işin önleneceğini düşünüp söyleyecekler. Oysa bu güne dek bunun işe yaramadığını bilmelerine karşın kamuoyunu sorunu çözmek istediklerine inandıracaklar. Her zamanki gibi sorunu geçiştirecekler.

Ekran bağımlılığının çocuklarda duygusal kırılma yarattığını çoğu kez yazılarımda vurguladım. Duygusal kırılma yaşayan çocuğun aile, okul, arkadaş, insan, çevre, hayvan sevgisi yok oluyor. Ekran her şeyin önüne geçiyor, yaşamının bile. Onun için aile de arkadaş da okul da çevre de hayvan da ekran… Bağımlı kişinin duyguları örselenip yok oluyor zamanla. Ailesine, okuluna, arkadaşlarına bağlılığı yok olurken ekrana bağımlı oluyor. Ne yazık ki ekran ne derse onu yapıyor. Çocuk, ailesinin elinden kuş olup uçuyor. Masummuş gibi görünen ekran, çocuğu ailesinin elinden çekip alıyor ve istediği gibi biçimlendirip yönlendiriyor. Yeri geldiğinde ailesinden çalınan bu çocuk, anne ve babasına gözünü kırpmadan silahı doğrultabiliyor.

Akranlarına zorbalık yapan çocukların geçmişte ya ailesinden ya çevresinden ya da arkadaşlarından şiddet gördüklerini söyleyebiliriz. Elini kana bulayan ya da arkadaşlarına şiddet uygulayan çocukların daha önce başkalarına şiddet uygulama olasılıkları var. Günümüz çocukları ne yazık ki sevgisiz ve ilgisiz büyümekte. Anne ve babalar, çocuklarına sevgi ve ilgi göstermek yerine ekran başından ayrılmıyorlar. Çocuklarının gözlerine bakmak yerine, ekranlara bakıyorlar. İlgisiz, sevgisiz büyüyen çocuk, aradığı ilgiyi ekranda buluyor. Ne yazık ki bu ilgi, onları bizden çalıyor. Artık onlar, ekranların çocuğu oluyor. Ekran ne derse onu yapıyor.

Çocukların yaşama ilişkin amaçları, ülküleri, hedefleri yok! Düşküleri, düşleri bulunmamakta. Onları toplumla birleştirecek duygusal bağlar ne yazık ki son yıllarda siyasetçilerin eliyle koparıldı. Aile içi söyleşiler tarih olmuş çoktan. Resmi ve dini bayramları bayram gibi kutlamıyorlar. Eş dost, hısım akraba ve konu komşu gezmeleri ortadan kalkmış. Onların toplumsal yanını güçlendirecek ne varsa yok edilmiş bir bir. Çocuklar sabahtan akşama dek ekranla baş başa bırakılıyor. Evlerindeki ya da sokaktaki kedi ve köpeklere gösterdikleri ilginin onda birini çocuklarına göstermiyorlar.

Günümüz anne ve babaları kendi rahatına düşkün benciller olarak boy göstermekte. Kendi keyifleri kaçmasın diye çocuklarından uzak durmaktalar. Özverili anne ve baba devrinin sonuna yaklaştık desem aşırıya kaçmamış olurum sanırım.

Turgutlu’da, okulu basan çocuk elinde boyu kadar tüfekle sokakta yürüyor korkusuzca. Bu yürekliliği nereden alıyor? Üstelik tüfekle yolda yürüyen çocuk, kimsenin dikkatini niye çekmez? Bu durum, bir toplumsal duyarsızlık değilse nedir?

Yaşanan çocuk şiddetinin ekranlar üzerinden uluslararası suç örgütleri ve istihbaratlarla ilişkisi araştırılmalı. Ülkemize düşmanlık yapan kimilerinin ekranlar yoluyla ülkemizi bir bunalıma sürükleme olasılığı üzerinde durulmalı. Bu olayların çok boyutlu olduğu kanısındayım.

Çocukların sosyal medyaya erişimine izin vermek özgürlük değil, büyük bir ihmal ve suçtur. Çünkü on altı yaşından küçük çocukların ön beyinleri gelişmemiştir. Bu nedenle bu çocukların yararlıyla zararlıyı, iyiyle kötüyü ayırt etmeyi olanaksız. Bu nedenle başta anne ve babalar olmak üzere çocukların sosyal medyaya erişimine izin veren herkes suçludur. Özellikle anne ve babalar çocuklarının yanında telefonda uzun zamanlar geçirmemeli. Telefonun asıl işlevi, insanlarla konuşmak, iletişim kurmaktır.

Çocuklarımız elimizden çalınıyor bir bir. Ne yazık ki yetkili orunlarda oturanlar, yalnıza izliyor olan biteni. Köklü önlemler almak hem çocuklarımızı hem de toplumumuzu kurtarır. O halde ne duruyoruz?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       23 Eylül 2026

 

 

 

BAŞARISIZLIK, AMAÇSIZLIKTANDIR

Başarısız kişi yoktur, amacı olmayanlar vardır; dersem yanlış olmaz sanırım. Çoğu kişinin yaşam savaşımında gerçekleştireceği bir amacı, ulaşacağı bir hedefi bulunmuyor. Böyle olunca da kişi avara kasnak gibi. Sürekli dönüp dolaşır kendi ekseni çevresinde; ancak yol alamaz, hep aynı yerde tepinip durur. Yani yerinde sayar.

Gerçekleştireceği amacı, ulaşacağı hedefi olan kişi menzile varmak için koşar. Ancak bu koşma, onu yormaz. Çünkü onun için amacını gerçekleştirmek, hedefine ulaşmak kutlu bir ülkü. O ülkü, onun yaşam kaynağı, başarıya giden yolun itici gücü; kendi içindeki tembelliği, durağanlığı, uyuşukluğu yok etmenin sonsuz ve tükenmez erkesidir.

Amacı olmayan kimse, çoğu zaman ne yapacağını bilmez. Kendini koşulların, dış etkenlerin etkisine bırakıp oradan oraya savrulur. Bu kişiler, belli bir izlenceleri olmadığı için ne yapacaklarını, nasıl çalışacaklarını; neyi, nerede bulacaklarını bilmeleri olanaksız. En önemlisi de kendi güçlerinin, erkelerinin farkında değildirler. Bu gücün farkında olmadıkları için de özgüvenleri gelişmemiştir. Özgüvensiz olmaları, onların yaşam savaşımının her aşamasına yenik başlamalarına neden olur. Bu tür insanlar, sürekli kendilerinden güçlü ve başarılı gördükleri kimselerin çevresinde uydu gibi döner. Onların çekim alanında kalarak bir şeyleri elde edeceklerini sanırlar. Hiçbir zaman kendileri olamazlar. Bu kişiler uydusu oldukları güçlerin başarılarını, amaçlarını, hedeflerini, ülkülerini kendisininmiş gibi benimser. Bunlar gerçekleştiğinde hedefe asıl ulaşan ve kendilerinin bağımlı olduğu kişi kadar sevinip mutlu olurlar.

Herkesin yaşamın her anında, alanında, döneminde bir amacı, hedefi ve ülküsü olmalı. İçinde yaşadığı koşulları, kendi gücünü, yeteneklerini iyi bilip değerlendirmeli. İnsan önce kendi içindeki başarma gücünü keşfetmeli. Bunu keşfeden insanın bundan sonra birçok keşfi yapacağı kesindir.  Kendini bilmeyen biri, başkasını bilebilir mi hiç?

Ünlü Fransız Düşünür Michel de Motaigne: Gideceği limanı bilmeyen gemiye hiçbir rüzgâr yardım etmez, diyor. Bu güzel söz,  günümüzde de yol göstermekte herkese. Geminin kaptanı kendisine bir rota belirlememişse yelkenlerine dolan rüzgâr ne denli elverişli olursa olsun gemi bir yere varamaz. Rüzgârın gücü, gemiyi denizin ortasında dolaştırıp durur amaçsızca. Bir kişinin eğer bir hedefi yoksa yakınlarının olanakları, içinde bulunduğu koşullar ne denli elverişli olursa olsun hiçbir zaman başarılı olamaz. Çünkü bu kişilerin yürüyeceği yol, gideceği bir yön yok!

Çocuklara yaşama tutunmaya başladıkları ilk andan başlayarak bir amaç, hedef ve ülkü kazandırmalı. Her adımlarının belirledikleri hedefe ulaşmak olacağı gerçeğini benimsetmeli. Bu, onların belli bir izlence içinde verimli çalışmalarını, olumlu yönde gelişmelerini sağlayacak. Böylece çocuklar, yaşamda başarılı olmanın yöntemini öğrenip benimseyecek ve onu yaşam biçimine dönüştürecek.

Hedefi olmadan algıya, öğrenmeye açık us, amaçsızdır. Öğrenmek istese de öğrenemez. Çünkü öğrendiklerini bir amaca yöneltemez. Bu nedenle uğraşısı, emeği, zamanı boşa gider.

Günümüzde çocukların da gençlerin de hatta yetişkinlerin de çoğunun bir amacı, hedefi ve ülküsü yok! Bu olmayınca kendilerinin yelin gücüne, suyun akışına ve mevsimin değişimine bırakmaktalar. Böylece yaşamı biçimlendirme, yönlendirme, zamanı doğru olarak değerlendirme şanslarını yok etmekteler kendi elleriyle. Oysa yaşam bize bin bir rengi, sayısız olanağı, şaşırtıcı fırsatları sunmakta altın tepside. Ne yazık çok yalın bir gerçek olan amaç, hedef ve ülkü edinmeme yüzünde her şeyi elimizin tersiyle itiyoruz bir yana.

Yaşı ne olursa olsun herkesin bir hedefi olmalı. Önemli olan ömrümüzün sonuna yaklaştığımızı duyumsadığımız bir anda bile bir meyve fidanı dikmektir. Bir ülke amacı, hedefi, ülküsü olan yurttaşları sayesinde uygarlık yarışını kazanıp ileri gider. O halde ne duruyoruz önümüze gerçekleştireceğimiz bir amaç, uğruna emek harcayacağımız bir ülkü ve ulaşacağımız bir hedef koymak için?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       21 Eylül 2026

AKARYAKIT NİYE PAHALI?

Türkiye’de son yıllarda yaşam pahalılığının bir türlü dizginlenememesi, enflasyonun güya tüm önlemlere karşın düşürülmemesinin birçok nedeni var; ancak bunlarda ikisi çok önemli. Bunlardan biri akaryakıt ederleri, diğeri ise yiyecek maddelerinin oldukça pahalı olması… Bu yazıda akaryakıtın neden çok pahalı olduğunu dilimiz döndüğünce anlatmaya çalışacağız. Gerçi konuyla ilgili daha önce de birkaç yazımız okurlarla buluşmuştu. Ne yazık ki ülkemizi yönetenler, yol gösterici eleştirileri görmezden gelmekte.

Öncelikle belirteyim ki ülkemizdeki akaryakıt ederlerini hükümet, ülkemizin piyasa koşullarını göz önüne alarak özgür istenciyle belirlemiyor ya da belirleyemiyor. Birçok konuda olduğu gibi Türkiye özellikle batılı emperyalist ülkelerin ekonomik kararlarına göre davranıyor. Bu davranış, kimi zaman bağlayıcı anlaşmalar, kimi zaman da batıya uyma kaygısından kaynaklanmakta. Bu da ülkemize zarar veriyor. Öncelikle siyasal, ekonomik kararlar alınırken ülkeler kendi halkının çıkarlarını, yurdunun yararını gözetmeli. Her alanda olduğu gibi batı emperyalizmine bağlılık ekonomimizi mahvediyor, halkımızı yoksullaştırıyor.

Türkiye, birçok konuda Avrupa ülkelerine uyum sağlamakta. Avrupa’da petrol piyasası İtalya’nın Cenova kentinde. Akaryakıtın ederi bu kentte belirlenmekte. Avrupa ülkelerinin neredeyse hepsi burada belirlenen eder üzerinden kendi pompa ederlerini oluşturuyor. Bu nedenle bizdeki mazot ve benzin ederlerinin birçok Avrupa ülkesiyle aynı olması bundandır. Ne yazık ki ülkemizi yönetenler, kendi halkının çıkarlarını Avrupa’ya, emperyalistlere uyum sağlama, serbest piyasa ekonomisinde ayak direme adına feda etmekte. Nasıl mı?

24 Şubat 2022’de, Rusya-Ukrayna Savaşı başladı. Savaştan sonra Rusya’nın Türkiye’ye yüzde 25 indirimli petrol sattığı kamuoyunca bilinmekte. Bu konudan ben de bir yazımda söz ettim. Birçok kişi, konuyu yazılı ve sözlü basında anlattı. Hükümet yetkilileri bu konuyu yalanlamadı. Yalanlamadıklarına göre indirimli petrol konusu haberi gerçektir. Üstelik biz, petrolün neredeyse yüzde altmışını Rusya’dan alıyoruz. Peki, bu indirim ülkemizde akaryakıt ederlerine niye yansımadı?

Birinci neden ülkemizdeki akaryakıt ederlerinin Cenova piyasasına göre belirlenmesi... İkincisi ise ülkemizdeki serbest piyasa sistemi… Yoksul halkımızın emeğiyle kurulup geliştirilen TÜPRAŞ, ne yazık ki özelleştirilerek Koç Grubu’na satıldı. Bu kuruluşun akaryakıt ederini Cenova’ya göre belirlediği de çok açık. Demek ki Rusya’nın ülkemize yaptığı yüzde 25 petrol indirimi, serbest piyasa koşullarının gereğince bu kuruluşun kasasına giriyor. Kısacası bu indirimden halkımız değil Koç Grubu yararlanıyor. 85 milyonun çıkarı, bir kişi için feda ediliyor. Bu konuda TÜPRAŞ’ın 2022 Mart’ından başlayarak gelir durumu görülüp incelenebilir. Ülkemizde petrolün yüzde yetmişinden fazlası TÜPRAŞ, geri kalanı da SOCAR tarafından işlenmekte. Mazot üretiminin tamamına yakınının TÜPRAŞ’ça üretildiğini düşünürsek özelleştirmenin nasıl halkımız aleyhine çalıştığını görebiliriz. Bu soygunun bitmesi için TÜPRAŞ zaman geçirilmeden devletleştirilmeli.

Özellikle petrol üreten İran ve Rusya uzun süredir bir savaşın içinde. Bu iki ülkenin savaşı sürdürmeleri için paraya gereksinmeleri var. Bizim de ucuz enerjiye... O zaman ne yapmalı? Zaten petrol ve doğalgazın çoğunu bu iki ülkeden alıyoruz. Eğer pazarlık gücümüzü kullanırsak ve Cenova saçmalığını bir yana bırakırsak ucuz enerji satın almak bizim için çok kolay. Ne yazık ki denge politikası adı altında emperyalizmin yürüttüğü iki savaşta da batının yanında yer alıyor hükümetimiz. Böylece Rusya ve İran’la açık ilişkiler geliştiremiyoruz.

Özellikle mazotun yüz lirayı aşması bahçe ve tarladan başlayan yiyecek üretimini mutfakta yangına çeviriyor. Yiyecek ürünleri, tüketiciye kamyonlarla ulaşıyor. Bu da mazota dayalı… Bir de üstüne haller yasasının üretici ile tüketiciyi doğrudan karşılaştırma olanağını yok eden maddeleri eklenince her şey ateş pahası oluyor. Öncelikle halkımızı soyan serbest piyasa saçmalığından vazgeçilmeli.

Yazımın bu bölümünde birkaç sözüm de muhalefet yaptığını sananlara olacak. Adam yazıyor, “Gabar’da petrol bulduk, mazot yüz lira oldu” diye. Aklınca dalga geçiyor bu kişiler. Evet, sen inanmasan da Gabar’da petrol bulduk. Bu, ülkemiz gereksinmesinin yüzde onunu karşılıyor. Ancak bu petrolün ederi de Cenova’da belirleniyor ne yazıl ki. Nedense muhalefet ettiğini sanan bazılarında Türkiye’ye inanmama gibi bir alışkanlık var. Bu kişiler, büyük resmi görmüyor. Onlar, emperyalizm ve onun dayatması serbest piyasa sistemiyle kavgaları yok! Asıl kavga edecekleri güçlerle bilinçaltlarında bir uzlaşmaları olunca kavgayı Türkiye ile yapmaktalar. Bazılarını kendilerini Atatürkçü, devrimci diye göstermeleri de içimizi yakan başka bir durum.

Hükümete sesleniyorum. Ülkemizdeki akaryakıt ederlerini Cenova’ya göre değil, iç piyasa koşullarına göre belirleyin. Rusya’nın petrol indirimini halka yansıtın ve TÜPRAŞ’ı vakit geçirmeden kamulaştırın! İran’la yeni petrol anlaşmaları yapın, hem halkımız hem de komşumuz rahatlasın! 12 Eylül Amerikancı darbesinin dayatması olan serbest piyasa denen varsılı daha çok varsıllaştıran, yoksulu soyup aç bırakan düzenden vazgeçin!

Hükümetler kendi halkının gönenci, erinci, geleceği için çalışır; emperyalistleri hoş tutmak için siyasal ve ekonomik politikalar belirlemez. Önce Türkiye…

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       19 Eylül 2026

OKUL, YURTTAŞI EĞİTEN YER DEĞİL Mİ?

 

1985-86 Öğretim Yılında Samsun’un bir ilçesindeki lisede edebiyat derslerine giriyordum. Okulda dört edebiyat öğretmeniydik. Arkadaşlarımızdan ikisi o ilçede doğup büyümüştü. Biri konuşmasında, davranışlarında yerel özellikleri belirgin bir biçimde yansıtırdı. Yerel ağızla hem velilerle hem de derste ve dinlencelerde öğrencilerle konuşması herkesin ilgisini çekmekteydi. Öğretmenlerle konuşurken de aynı dili, yerel ağzı kullanırdı.

Arkadaşımızın kullandığı yerel ağız, ilçenin en kuytu köylerinde bile konuşulmuyordu. Dili kendince iyice bozuyordu konuşurken. Sözcüklerin çoğu anlaşılmıyordu bile. Sözcükleri biraz da argo biçiminde külhanbeyi ağzıyla söylerdi. Bırakın bizim gibi yurdun farklı yerlerinden gelen öğretmenleri, orada doğup büyümüş meslektaşlarımız ve öğrencilerin çoğu da konuşulanları anlamıyordu. Oysa öğretmenimiz o ilçenin merkezinde doğup büyümüştü. Bu nedenle köylerdekilere göre İstanbul ağzına daha yakın bir konuşmasının olması gerekirdi. Öğrenciler yolda izde, dinlencelerde onun taklidini yapardı. Kimi öğrenciler ise ona öykünür onun gibi konuşurdu. Bu durum, beni ve okuldaki birçok öğretmeni rahatsız ederdi. Zaman zaman arkadaşımızı uyarır, onu kırmadan eleştirirdik. O ise uyarı ve eleştirileri ciddiye almaz, gülüp geçerdi.

Bir gün derse girdiği sınıfta okuyan öğrencilerden birinin babası okula geldi. Kendisi, ilçede bulunan bankalardan birinin müdürüydü. Doğrudan okulumuzun müdürüyle görüştü. Müdür Bey’e çocuğunu okula doğru konuşmayı, Güzel Türkçemizi öğrensin diye gönderdiğini, ancak oğlunun dilinin gittikçe bozulduğunu söyledi. Bunun nedeninin de öğretmenden kaynaklandığını belirtti. Öğretmenin bu konuda uyarılmasını, çocuğunun geleceği için sınıfının değiştirilmesini istedi.

Müdürümüz insan ilişkilerinde saygılı, ince biriydi. İnsanları kırmadan uyarılarını yapardı. Öğretmenlerle saygıya, güvene dayalı iyi ilişkileri vardı. Kırıp dökmeden öğretmen arkadaşımıza gerekli uyarıyı yaptı. Öğrencinin de sınıfını değiştirdi.

Tanığı olduğum bu olay, üstünden yıllar geçse de belleğimde capcanlı durur. Şimdi bakıyorum okullara da içim sızım sızım sızlıyor. Yolda izde karşılaştığım, değişik ortamlarda tanıştığım öğretmenlerin önemli bir bölümü doğru Türkçeyi konuşmuyor ya da konuşamıyor. Giyimiyle kuşamıyla ne öğrencisine ne velilerine ne de çevresine örnek oluşturabiliyor. Bilgisi ile öğrencileri kendine bağlama konusunda çoğu yetersiz. Günümüz öğretmenlerinin çoğu kendini geliştirmiyor ne yazık ki. Kendini geliştirmeyen biri, öğrencisini nasıl geliştirsin?

Günümüz okullarının çoğunda öğrenciler çeteleşip akran zorbalığında sınır tanımıyor. Birçok zararlı alışkanlıklar ne yazık ki bu kutsal yuvada öğreniliyor. Önlerinde iyi, doğru örnekler olmayınca olumsuz kişilere öykünmekte çocuklar. Yürüyüşleri, konuşmaları berduşlar gibi. Öğrencilerin neredeyse hepsi küçük büyük, kız erkek ayrımı yapmadan söylüyorum yakası açılmamış sinkaflı küfürlerle birbirlerine seslenmekte. Karşılıklı konuşmalarında her iki tümceden birinde küfür var. Küfretmeyi bir büyüklük, böbürlenme, üstünlük aracı olarak görmekteler.

Eskiden okullar, öğrencileri her türlü kötü alışkanlıktan uzak tutmaktaydı, şimdi ise çocukların çoğu edindikleri kötü alışkanlıkları ne yazık ki bu kutsal çatı altında öğreniyor. Üzülerek söyleyeyim güya demokrasi, özgürlük masallarıyla okullardaki disiplin rafa kaldırıldı. Avrupa ve ABD’ye benzeyeceğiz diye Cumhuriyet eğitiminin kazanımları bir bir yok edildi. AB ve ABD’ye hayrı olmayan uygulamaların ülkemize hayrının olacağını düşünmek nasıl bir düşünce?

Okullar toplumumuzun en güvenlikli yerleri olması gerekirken son yollarda buralarda öğretmen ve öğrencilerin canına kıyıldı. Ne yazık ki bunu yapanlar, çocuk yaştaki kişilerdi. Bu çocuklar, bir canavara nasıl ve hangi etkilerle dönüştü?

Çocukların çoğu yaşamlarını karartan birçok bağımlılığı ne yazık ki okulların çevresinden edinmekte. Özellikle ekran bağımlılığının giderek artması, diğer bağımlılıkları da birlikte getiriyor. Bu konuda önleyici çalışmalar nedense çok zayıf ve etkili değil.

Birçok veli sabahtan akşama dek okul çevresinde dolaşıyor çocuğunun başına bir şey gelmesin diye. Her telefonu çaldığında yüreği yerinden oynuyor çocuğuma bir şey mi oldu diyerek. Veliler eskiden okulları güvenli yerler olarak görürdü, şimdi ise buraları böyle gören kişi sayısı oldukça az.

Eskiden veliler çocuklarını kötü alışkanlıklardan kurtulsun diye okula gönderirlerdi, şimdi ise kötü alışkanlıkları ne yazık ki buralarda edinmekte geleceğimizi kuracak olan yavrular. Bu nedenle veliler şaşkın ve ne yapacaklarını bilmiyor. Bu konuda köklü çözümler düşünülmüyor yetkililerce nedense. Her şey olayların akışına bırakılmış. Bu da çözümü güçleştiriyor.

Son yıllarda sorunu görmezden gelerek ertelemek bir yönetici alışkanlığına dönüştü. Çünkü koltukları işgal edenlerin biricik sorunu oturduğu yerden kalkmamak. Bunu da sağlamak için her şeyi iyi göstermekte çoğu koltuk sahibi. Koltuğa oturan yetkili, sorunu açıklayıp çözüm için gerekli çalışmaları yaparsam bu sorunun kaynağı olarak beni gösterirler diye korkuyor. Bunun nedeni, olağanüstü bir özgüvensizlik... Koltuğa oturanların özgüvensizliğinin nedeni buraları hak etmedikleri düşüncesi. Çünkü bu yetkili koltuklara oturanların çoğu, buralara siyasetçilerin torpiliyle geliyor. Geldikleri gibi orunlardaki varlıklarının siyasetçinin iki dudağı arasında olduğunu biliyor hepsi. Bu nedenle siyasetçi ile iyi geçinmek öncelikli amaç. Bunu yaparken her şeyi güllük gülistanlık göstermek önemli bir alışkanlık.

Ne yazık ki çoğu yöneticide koltuğu koruma kaygısı, yurdu koruma kaygısından önce geliyor. Kişisel koltuk kaygısı, yurdun ve ulusun önüne geçince sorunlara çözüm bulmak da olanaksız duruma geliyor. Böylece sorunlar büyüyor ve bunları çözmesi gereken yönetici, sorunlara yenilerini ekliyor.

Okullardaki sorunları çözmemek, onları ertelemek Türkiye’nin geleceğini tehlikeye düşürmektir. Çocuklarını iyi eğitemeyen toplumların geleceği olmaz. Bu konuda ulusça ayağa kalkmanın ve sorunları çözerek çocukları bağımlılığın her türlüsünden kurtarmanın yolları aranmalı. Bu konuda halkımızın imece geleneğine başvurarak ortak aklı kullanmaktan başka çare var mı?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       17 Eylül 2026

 

 

 

 

OKULLARDA AKRAN ZORBALIĞI ÇOK YAYGIN

Türk Eğitim Sen Genel Başkanı Talip Geylan, 8 Eylül 2026 günü bir basın toplantısı yaparak sendikalarının öğretmenler arasında yaptığı bir araştırmayı açıkladı. Açıklanan araştırma, “Okullarda Şiddet Hakkında Öğretmen Görüşleri” başlıklı bir rapor. Rapordaki bilgiler ilgi çekici… Burada anlatılanlar özellikle hükümet ve Milli Eğitim Bakanlığı’nca uyarıcı olmalı ve dikkate alınmalı. Bu konuda sağlıklı bilimsel çalışmalar yapıp sorun kökünden halledilmeli.

Ne yazık ki uzun süredir ülkemizdeki ilgili bakanlıklar ve hükümet yetkilileri halktan, uzmanlardan gelen eleştirilere kulak tıkmakta. Oysa eleştiri, kurumların sağlıklı çalışması için uyarıcı ve yol göstericidir. Eleştirileri, uyarıları ciddiye alıp değerlendirmek sorumlu bir yetkilinin benimseyeceği çağdaş, demokratik tutumdur.

Sayın Geylan’ın basın toplantısının okullarda eğitim ve öğretim yılının başlamasından önce yapılması çok önemli, değerli ve uyarıcı.

2026-27 Öğretim Yılı 14 Eylül 2026 günü büyük sorunlarla başladı. Sayın Bakan Yusuf Tekin’in ve diğer bakanlık yöneticilerinin sorunları yok saymasına karşı okullarımız tel tel dökülüyor. Yıllarca biriken ve halının altına süpürülen sorunlar neredeyse çözümsüz bir duruma geldi. Ülkemizde yöneticiler sorunları çözmek yerine görmezden gelip halkın da görmemesini istemekteler. Sorun yok, dediğinizde sorun yok olmuyor, tersine asalak bir kurt gibi iyi uygulamaları da kemiriyor zaman içinde. Halka şirin görünmek, yurttaşın gözünü boyamak için olmayan şeyler oluyormuş gibi anlatılmakta yıllardır.

Gelelim Türk Eğitim Sen Başkanı Geylan’ın açıkladığı rapora. Yapılan araştırmada, öğretmenlerin yüzde 89,4’ü çalıştıkları okullarda akran zorbalığına tanık olduklarını söyledi. Bu önemli bir veri… Demek ki zorbalık öğretmenlerin gözü önünde yapılıyor. Zorbalığı yapan öğrencinin öğretmenlerden bir çekincesi yok! Bu durum hem acıklı hem de düşündürücü… Öğretmenin öğrenci üzerindeki etkisinin yok olduğu okullarda eğitim ve öğretimin sağlıklı yapılacağını söylemek olanaksız. Bu veriden anlaşılacağı üzere okullarda öğretmenlerin saygınlığı yok olmak üzere. Öğretmene saygının, güvenin, sevginin olmadığı bir yerde eğitimin sağlıklı yürüdüğü söylenebilir mi?

Raporda, öğretmenlerin yüzde 23,9’u okullarında suça karışan çocuk bulunduğunu belirtti. Bu, çok önemli bir saptama… Çocukların suça karışması gizli saklı bir durum değil. Okullar bilginin, erdemli davranışların, toplumsal değerlerin öğretilip benimsetildiği yerler olması gerekirken suçlu yetiştiren kurumlara dönüştü neredeyse. Bu durum, yüreğimizi acıtan, yakan bir saptama. Okullar suçlularla anılan bir yer olmamalı. Zalim değil, alim yetiştirmeli.

Öğretmenlerin yüzde 91,3’ü risk grubundaki öğrencilerin düzenli psikolojik destek alması gerektiğini belirtti. Ne yazık ki psikoloji bölümlerini bitirenler boş gezerken okullardaki rehberlik öğretmeni sayısı olması gerekenden oldukça düşük. Bu da öğrencilere psikolojik destek verilmesi olanağını ortadan kaldırmakta.

Araştırmaya katılan öğretmenlerin yüzde 90,5’i akran zorbalığının önlenmesine yönelik eğitimlerin artırılmasını istemekte. Bunun tek başına okullarda yapılması yeterli değil. Çocukların zorbalığı öğrendikleri başlıca alanlar: evleri, televizyonlar ve sosyal medya… Ekran bağımlılığı toplumun her kesimine yaygın bir zorbalık kültürü aşılamakta. Ülkemizde yetişkinlerin ve çocukların çoğu ekran bağımlısı… Öğretmenlerin yüzde 82.6’sı çocukları sosyal medyanın zorbalığa sürüklediğini düşünmekte. Toplumu eğitip yönlendiren onun bilincini oluşturan ekranlar ne yazık ki. Bu nedenle ekranlara çeki düzen verilmeli öncelikle.

Raporda akran zorbalığının en çok görüldüğü yer, yüzde 32,2 ile okul bahçeleri. Demek ki nöbetçi öğretmenlerin gözü önünde oluyor her şey. Zorbanın aralarında dolaşan öğretmenden bir çekincesi yok! Sınıflarda uygulanan akran zorbalığı ise yüzde 19,5. Ders öğrenilecek bir yerde zorbalık yapılıyor. Bunu anlamak olanaklı mı? Zorbalığın yüzde 16’sı sosyal medyada, yüzde 14,7’si ise okul dışında uygulanmakta.

Türk Eğitim Sen’in araştırması gösteriyor ki çocuklar beyinleriyle değil kaba kuvvetle ilişki kurmakta. Öğretmenlerin yüzde 81.9’u öğrencilerin suça sürüklenmesinde çeteleşmenin etkin olduğunu düşünmekte. Uyuşturucu madde kullanımının çocukları suça sürüklediğini düşünen öğretmenlerin oranı 81,1.

Raporda veli ilgisizliğinin üst düzeyde olduğu saptanmış. Bunun nedeni, ekran bağımlılığının veliyi sarıp sarmaladığıdır. Ekrana bağlanan veli, çocuğunu unutuyor. Araştırmaya katılan öğretmenlerin yüzde 70’i, öğrencilerin okula aidiyet bağının zayıfladığını belirtmiş. Bu saptama, çok önemli ve ilginç. Okulu ikinci bir yuvası olarak benimsemeyen biri, sınıfındaki arkadaşlarını kardeşlik duygusuyla kucaklayabilir mi? Okula aidiyet yoksa eğitim olur mu?

Ne yazık ki kentleri betonlaştırmayı yatırım saymakta yöneticilerimiz. İnsana yatırım yapmak ise göstermelik olarak düşünülmekte. Türk Eğitim Sen’in araştırması herkesi uyarıyor aklını başına alması için. Eğitim sistemi çöküyor, geleceğimizi kuracak olan çocuklarımız bağımlılığın kıskacında yok oluyor. Yöneticiler ise izliyor olanı biteni, hamasi sözlerle göz boyayarak.

Siyasetçi, okullardan elini çekmeli. Milli, bilimsel, çağdaş, laik eğitim ödünsüz uygulanmalı. Ekran bağımlılığı ile savaşmaya ilgili tüm kurumların işbirliğiyle başlanmalı. Görüldüğü gibi ekran bağımlılığı ile uyuşturucu kullanımı birbirine koşut ilerlemekte. Bu nedenle tüm bağımlılıklar eşdeğer tutulup bunlarla savaşılmalı. Eğitim konusu siyasal tartışmalara günlük parti çıkarlarına feda edilmemeli. Okullar, çocuklar, veliler bizim… Onları eğitmek devletin görevi… Bu görev savsaklanamaz. Çünkü akran zorbalığı, ekran bağımlılığı, uyuşturucu kullanımı ulusal güvenliğimizi tehdit etmekte. Ülkemizin varlığı çocuklarımızla sürecek. Onları ekranlara teslim etmek, ülkemizin varlığını ateşe atmaktır.

Türk Eğitim Sen’in yaptığı araştırma ciddiye alınmalı başta Milli Eğitim Bakanlığınca. Önlemler toplumun ortak aklıyla düşünülmeli. Her kesimin, özellikle de uzmanların görüşü sorulmalı. Toplumsal olaylarda uzmanları yok saymak, suçu yaygınlaştırıp suçlunun yolunu açmaktır. Bu konuda toplumsal seferberlik zamanı geldi de geçiyor bile.

                                               Adil Hacıömeroğlu

                                               16 Eylül 2026

 

 

 

 

 

 

 

TÜTÜN DİZEN, HIZARCILIK YAPAN BABAM

Babamın yetim kaldıktan sonra on yaşında ilk kez İstanbul’a çalışmaya gittiğini yazmıştım daha önce. İlk gurbetinden sonra her yıl Samsun’a ve Bafra’ya gittiler kendinden iki yaş büyük ağabeyiyle. Ne iş buldularsa yaptı çocuk yaştaki iki kardeş. Daha çok Bafra’ya tütün dizmeye gittiler.

Tütün zamanı tütün dizdiler. Bafra’nın değişik köylerinde önceleri yerleşmiş hısım akrabalar vardı. Önce onların tütün tarlalarında çalıştılar. Sonraları yeni insanlarla tanışıp onların tütün yapraklarını toplayıp dizdiler. Bu sırada babam henüz ilkokula bile başlamamıştı. Kışın Kuran Kursu’na gider hem öğrenirdi hem de öğretirdi. Aslında babamın ilk öğretmenliği köyümüzün camisinde yaşıtlarına, kendisinden büyük ve küçük çocuklara Kuran öğretmekle başladı.

Bahar geldiğinde gurbet yolları görünürdü babamla amcama. Güz ortasında çalışacak iş kalmayınca dönerlerdi sılaya ceplerindeki kısıtlı parayla. Bu parayla o yıllarda altı boğazın kış boyunca gereksinimi karşılanırdı. Sonra ilkokula başladı gecikmiş yaşıyla. Onu değirmende bulup okumaya ikna eden Hayrat İlkokulu Öğretmeni Kadir Alkumru Bey’e hep minnet duydu. Onu anlattığı zaman gözleri buğulanırdı. Çünkü o, babamın yaşamını olumlu yönde değiştiren yurdun kalkınması, gelişmesi ülküsünü yüreğinde duyumsayan bir öğretmendi.

İlkokul yıllarında dinlencelerde gurbet yaşamı hep sürdü. Gücü kuvveti yerine geldikten sonra baba mesleği hızarcılığa başladılar amcamla. Hızarlarını, diğer araç ve gereçlerini sırtlayıp Samsun’un yolunu tutarlardı. Önce ağaçları devirip onlardan tahtalar, direkler, dökmeler biçerlerdi. Tütün kırma zamanı gelince Bafra’nın tütün tarlalarında bulurlardı kendilerini. Güz soğukları başlayınca dönerlerdi köylerine. Babam, hep gecikmeli olarak başlardı okula. O, gurbetten dönünce okullar çoktan açılmış olurdu. Öğretmenleri, onun bu durumunu bildikleri için onun gecikmesine pek ses çıkarmazdı.

İlkokul bitti, köy enstitüsü yılları başladı. Bu kez okulun ders düzeni nedeniyle dinlence günleri azaldı. Yine de her dinlencede gitti çalışmaya. Önceden ağabeyiyle mektuplaşır buluşurlardı gurbetin bir köşesinde. Memlekete birkaç günlüğüne uğrar özlem giderirdi annesi ve kardeşleriyle. Geride ayrılık acısını, üzüntüsünü bırakıp dönerdi okuluna.

Bir yaz dinlencesinde yine Bafra’ya ninemin akrabalarının yanına gitti tütün işinde çalışmak için. O yıllarda sıtma başta olmak üzere diğer salgınlar kol geziyordu ülkemizde. Sivrisinek sürüleri insanı uyutmazdı geceler boyunca. Tütün işçileri hayvanlar için kurumuş otların konduğu damda yatardı. Ev sahibi işveren Dursun hala, ninemin teyzesinin kızı... Babam varınca köye, ona “Sen, damda değil; evde yatacaksın” dedi bir gün diğerlerinin yanında. Başta amcam olmak üzere diğer çalışanlar şaşırır bu duruma. Gözleriyle babama yapılan ayrıcalığın nedenini sorarlar. O: “Gençler, Ali hem eski yazının hem de yeni yazının tahsilini görüyor, o ilim öğreniyor, okumuş biri. Böyle bir efendiyi damda yatırmak yakışık alır mı?” yanıtını verir. Babam gündüz tütün dizer, akşamleyin ev sahiplerinin sofrasında karnını doyurur. Uyumadan önce onlara Kuran okur, Enstitüde öğrendiklerini anlatır. Onları yeni tarım teknikleriyle bilgilendirirdi. Bahçelerindeki birkaç yabani meyveyi aşıladı. Bu durum, yıllara meydan okuyarak bir anı olarak capcanlı kaldı belleğinde hep. Bu anıyı, babamın gurbet arkadaşı olan komşularımızda da sıkça dinledim.

Günler su gibi akıp gider. Babam öğretmen olup yurt hizmetine koşar. Yıllar geçer, ben de öğretmenliğe başladım. Rastlantı bu ya, ilk görev yerim Samsun’un Çarşamba ilçesi… Gidip yerleştim yerime. Bir hafta sonu sılaya döndüm. Babamın ilk sorusu şu oldu bana: Dursun halayı gidip gördün mü oğlum? “Yok baba, fırsat bulamadım” dedim.

Babam: İyi yapmadın oğlum; fırsat bulunmaz,  yaratılır, dedi. Sonrasında onların köylerinin adını, Bafra merkezdeki mahallelerini yeniden anımsattı bana. 1980 yılının güzüydü sanırım. Bir cumartesi sabahı erkenden hazırlanıp Bafra’ya gitmek için yola çıktım. Çok zaman geçmeden vardım gideceğim yere. Merkezden bir akrabamızın, aynı zamanda ortaokul arkadaşımın aşevi vardı. Ona uğradım. Çay içip söyleştik biraz. Sonrasında Dursun halalara nasıl gideceğimi sordum, tarif etti. Elimle koymuşum gibi buldum gideceğim evi. Kapıyı çaldım. Açıldı kapı. Kendimi tanıttım. Halanın büyük oğlu beni biliyormuş meğer. Sarıldı bana, kucaklaştık. Hemen içeri buyur ettiler.

Dursun hala epeyce yaşlanmıştı. O sormadan oğlu beni tanıttı. Yaşlı kadın, birden boynuma sarıldı. Gözyaşları döküldü bahar çisesi gibi üstüme. “Bizim Ali’nin oğlusun öyle mi?” dedi yıllar öncesinin anılarını haykıran bir sesle. Evet, dedim. Oturduk bir üçlü koltuğa. Hep elimi tutuyor, yanaklarımı ve saçlarımı okşuyordu. Söyleşmeye başladık. O, ikide bir “Yalnızca yüzü değil, sesi de anlattıkları da babasının gençliğine benziyor” demekte. Söyleştik uzun süre. Gece yarısına dek sürdü konuşmalarımız.

Beni bırakmadılar o gece orada kaldım. Pazar günü öğleden sonra döndüm Samsun’a. Yol boyunca babamın gençliğini düşledim. Zaman tünelinde geçmişe doğru yolculuk ettim. Kimi zaman gözlerim buğulandı, kim zaman da gülümsedim dudaklarıma oturan acıyla.

Birkaç ay sonra yaz dinlencesinde memlekete gittim. Bafra ziyaretimi ayrıntılarıyla anlattım. Babam mutlulukla karışık bir üzüntü yaşadı. Zorluklarla geçen gençlik günlerine gitti. Bir süre sustu. Sonrasında, arada sırada fırsat buldukça git Bafra’ya. Köylerine de uğra, dedi. Dediğini yaptım. Köye de gittim. Orada babamın aşıladığı meyve ağaçlarından meyve de yedim. Ancak babamı konuk ettikleri eski ev yıkılmış yenisi yapılmıştı yerine. Bunu anlatınca babam çok üzüldü. Çünkü onun yaşamının önemli bir anısı yok olmuştu.

Babam yaşamı boyunca emeği olmayan bir topluiğneye bile el uzatmadı. Emeği en yüce değer bildi. Sürekli çalışmak zorunda olduğu için yaşayamadığı çocukluk ve genlik dönemi için çok fazla hayıflanmazdı yaşama. Çocuklarını mutlu etmek için olağanüstü bir çaba gösterirdi. Bugün dönüp bakıyorum da geriye babamın bana ve kardeşlerime kazandırdığı iki önemli değer var: Biri okuma alışkanlığı, diğeri ise emeğe ve alınterine saygı göstermek, harama el uzatmamak… Bundan büyük varsıllık olur mu şu kısacık yaşamda?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       14 Eylül 2026