Adil Hacıömeroğlu

MAÇKALI EMİNE HANIM’DAN DERS

Sosyal medya sayesinde epeyce arkadaş kazandım. Çoğuyla yüz yüze tanışamadık ne yazık ki. Bu arkadaşlarımdan biri de Tuna Şahin… Tuna Bey’le de yüz yüze tanışmadık henüz. Ancak onunla kırk yıllık dost gibiyiz. Ankara’da yaşamakta. Eğitim işiyle uğraşıyor. Yazılarımı okur, arada sırada telefonla konuşuruz onunla. Konuşmalarımız içtendir, bu nedenle keyif alırım onun her sözcüğünden. Sesi sevecen, saygılı ve içtendir. Onunla düşünce alışverişinde bulunmaktan mutlu olurum. Arada sırada tartışırız karşılıklı saygımızı yitirmeden. Trabzon ilinin iki farklı ilçesindeniz. O, Maçkalı; ben ise Ofluyum. Yani yerdeşiz. Ortak kültürümüzün bizi bağlamaktaki rolünü yadsıyamam.

Dün sosyal medyada bir video paylaştı. İzleyince beni çocukluğuma döndürdü o görüntüler. Konuşmaları dinlerken Tuna’nın annesi olduğunu öğrendiğim tipik bir Doğu Karadeniz kadını elinde belle[1] mendil kadar daracık biraz uzunca bir toprağı kazıyordu. Zaten Doğu Karadeniz Bölgesinde geniş tarım alanları bulmak neredeyse olanaksız. İnsanlar taştan, kayadan, bayırdan dişleri ve tırnaklarıyla ekmeklerini çıkarır. Bu yönüyle çalışkanlığıyla ünlü yöre insanları bir tansığın[2] da kahramanları. Tuna, bir yandan görüntüyü çekerken diğer yandan da annesiyle söyleşiyordu. Konuşmalarda yapmacıklık, önceden planlama yok! Tamamen doğaçlama bir söyleşi var.

Söyleşinin her tümcesi derslerle dolu. Yalnız ders alınacak sözler, Tuna’nın annesi Emine Hanım’ın söyledikleri. Emine Hanım, yaşamın, toprağın dersini veriyor herkese. Özellikle de topraktan kopup dört duvar arasına sıkışıp yaşadığını sananlara.

Tuna: “Anne, insanlar bu spor için büyükşehirlerde bayağı para ödüyorlar, biliyor musun?” diye soruyor.

Emine Hanım: “Gelsinler, ben onlara faydalı sporu öğreteyim.” diyerek yanıtlıyor onu, hem de çalışmasına hiç ara vermeden. “Hem bu toprak insanın kötü enerjisini alıyor.” sözcükleri dökülüyor dilinden. Evet… Anadolu’nun emekçi kadını duyana duymayana, anlayana anlamayana felsefe dersi veriyor. İnsan kötü enerjiden, içindeki kuruntulardan kurtulmak, tinsel bozukluklarını bunalımlarını atlatmak için toprağa gereksinimi var. Toprak kişinin sağaltım yeri.

“Derdin sıkıntın varsa eğer onu belle, kazmayla toprağa gömüyorsun.” diyor Emine Hanım. Bu tümce örnek oluyor tinsel ve tensel sağaltım isteyenlere. Toprak, dünyadaki tüm pislikleri olduğu gibi içimizdeki kötü düşünceleri, duygusal sıkıntıları da örtüyor. Böylece insanlar rahatlıyor toprak sayesinde.

Yukarıdaki son tümceyi işitince Tuna’yı aradım annesinin söylemiş olduğu bilgelik dolu sözü için. İlk tümcemden sonra telefonu, Emine Hanım’a verdi. Yüreğiyle konuşan biri... Çocukluğumda bana öğütler veren yengelerden, teyzelerden, halalardan, ninelerden farksız ses tonu, sözcükleri, içtenliği, bilgeliğiyle telefona sığmayan yüreğime dolan bir Doğu Karadeniz kadını. Sanki beni kırk yıldır tanıyormuş, aynı derenin balığıymışız, komşu evlerde büyümüşüz gibi içten konuşuyor. Torunlarının topraktan uzak oluşundan yakındı biraz. Şimdiki çocukların ekrana bağlı yaşadıklarından ve bunun da önemli bir sorun olduğundan dert yandı. Toprağı tanısalar hem ağızlarının tadının geleceğini hem de sıkıntılarının çaresinin bulunacağını söyledi. Çocukların doğal ortamda yetişen meyve ve sebzelerin tadını bilmediklerinden yakındı.

Konuşmamız sürdü biraz. Ne ekeceğini sordum bellediği yere. Birçok sebze saydı. Sebzelerin özelliklerinden lezzetlerinden söz ettik. Kabaktan söz edince çocukluğumun damak toyuna götürdü beni. Tatlısı yapılan ak kabağa, yörede kastanica kabağı denir. Onun kabuğunu soyup dilimledikten sonra ya fırında ya da suda pişirirdik. Buna yörede “feli” denir. Hiçbir katkı maddesi olmadan tamamen doğaldı feli. Lezzetine doyum olmazdı bu doğal yiyeceğin. Hele felileri pekmez kazanında pişirdiğimizde lezzeti bayıltacak türdendi. Bu özlemimizi konuştuk onunla.

Ne yazık ki sanal ortamda zaman geçiren günümüz çocukları doğal tatlardan çok uzak yaşamakta. Birçok ürünün nerede, nasıl yetiştiğini bilmemekteler. Çoğu kişiye gülünç gelecek, ancak söyleyeyim. Çocukların çoğu, yiyip içtiklerinin marketlerde üretildiğini sanmakta.

Tuna Şahin, eğitim işinin yanı sıra turizm işiyle de ilgilenmekte. Maçka’ya bağlı Coşandere mahallesinde bir konaklama yeri var dere, vadi, dağ, orman görünümlü doğanın kucağında cennetten bir köşede. Mahalle dediğime bakmayın. Büyükşehir yasasına göre köylere mahalle deniyor artık. Ancak buralar, her şeyiyle köy. Coşandere Maçka-Sümela Manastırı yolu üzerinde. Maçka’ya 3, Sümela’ya 15 km uzaklıkta. Doğa tutkunları için iyi bir dinlence yeri. Bu arada Tuna Bey’in mahallelerinin adı Kılıbıklar…

Güzel bir söyleşiden sonra karşılıklı iyi dileklerde bulunup telefon görüşmemizi bitirdik. Çocukluğuma, doyamadığım toprağıma döndüm. Emine Hanım’ın bilgeliğini düşündüm uzun uzun. Büyük ozanımız Âşık Veysel: “Benim sadık yârim kara topraktır.” deyişiyle Emine Şahin’in kötülükleri toprağa gömmesi aynı düşünüşün, duyuşun, inanışın farklı yörelerdeki yansıması değil mi? Topraktan gelip toprağa gitmenin doğal bir kuralının anlatımı değil mi tüm yönleriyle? Toprağın eğitici, sağaltıcı gücünü fark etmeyip ekranlara kilitleneler başlarını kaldırıp bakmalı dört bir yana. Toprak, vazgeçilmez yaşam gerçeğimiz. Doğa, bizi var eden ana... Seni var eden anandan ayrılıp ona sırtını dönersen küresel güçlere alet olursun. Bir domatesin sofrana nasıl geldiğini de bilmezsin. Böylece yaşama küser, sorunlarına çare bulamaz, kendine ve toprağına yabancılaşarak yaşadığını sanırsın. Toprak da Emine Şahin de anadır. Bu nedenle birbirlerinin dilinden anlarlar. Ekranlar ise ne anadır ne de baba… O, toprak ananın çocuklarını doğasından uzaklaştırıp tutsaklaştıran insanları öz benliğinden koparan bir araç. Bu nedenle ana gibi yar olmaz, diyoruz.

Adil Hacıömeroğlu

3 Nisan 2026

[1] Yörede “rıhtı denir.

[2] Mıcize

TESTLER VE EKRAN BAĞIMLILIĞI

Biz öğrenciyken okullarda test türü sınav yapılmazdı. İlk ciddi test türü sınavla 1976’da girdiğim ÖSS’de karşılaştım. Test olmasına karşın bilgi, yorum ve genel yetenek soruları ağırlıktaydı. Okullarda test yapmak hiçbir öğretmenimizin usundan geçmezdi. Yazılı sınavlarda sorular sorulur, öğrenciler de bilgilerini yorumlarıyla harmanlayarak yanıtlardı bunları. Sözlü sınavlar da yazılıların benzeriydi.

Ülkemizde en çok değiştirilip siyasallaştırılan alan eğitimdir ne yazık ki. Hükümet olan her siyasal parti, halkımızın büyük çoğunluğunca kabul gören “Okula, kışlaya, camiye siyaset girmemeli.” sözünün tam tersini yaparak bu üç yere de el atmıştır nedense. Bu da politikadan uzak tutulması gereken bu üç alanı aşındırmış, amacından saptırıp yozlaştırmıştır.

Eğitim alanında ne yazık ki özgün izlenceler geliştirilmemiştir uzun yıllardır. Daha çok ABD’den alınan birtakım uygulamalar, ülkemize getirildi. Neredeyse hepsi, ülkemiz koşullarına uygun değildi ve başarısızlıkları kaçınılmaz oldu. Bu nedenle eğitim sistemindeki uygulamalar, sistemler, ülkelerin gereksiniminden doğmalı ve ulusal nitelikleri göz ardı edilmemeli.

Öncelikle merkezi sınav sistemleriyle yerleşti teste dayalı sınavlar. Sonrasında öğrencileri, LGS ve ÖSS’ye hazırlıyoruz diyerek okullar da sık sık testlere başvurdular. Yazılı sınavlar, neredeyse unutuldu. Testlerin eğitim sistemine yerleşmesiyle öğrencilerde kolaycılık gelişti. Birçok öğrenci iki satır yazı yazmaya üşenmeye başladı. Böylece eller kalem tutmamaya başladı. Böylece beyinle el arasındaki düşünsel bağ koptu birçok kişide. Ne yazık ki öğrencilerin çoğu, yazmaktan nefret etmekte.

Testlerin okul sistemine yerleşmesiyle öğrenciler ezberciliğe yöneldi. Ezbercilik, onların üretkenliğini, yaratıcı düşünmelerini, yorumlama yeteneklerini, karşılaştırmalı öğrenmelerini engelledi. Ayrıca özgün düşünmek, eğitim sistemimizden dışlandı. Bunlar olmayınca öğrenciler, papağan gibi ezberledikleri kalıpları yinelemeye başladı. Bu durumun onların zekâ gelişimini engellediğini de söyleyebiliriz. Ne yazık ki test sistemi, okulların eğitim ve öğretim kurumu olmalarını bir yana koyarak belli kalıplara sıkıştırılmış ezber bilgilerin yinelendiği yerler oldu. Bu da yetenekli, birikimli, üretken öğrenci örneklerinin azalmasına yol açtı.

Teste dayalı sınavlarda seçenekler sıralanmakta yanıtlanmak için. Bunlardan doğru olanını bulmak için gözler hep kayıyor ekranlardaki gibi. Testlerde el, az işleyip göz daha çok odaklanıyor soruların üzerine. Bir soru, yaklaşık bir dakikada çözülmekte. Sorulara uzun zaman harcamak söz konusu olamaz. Çünkü bu tür sınavlar zamana karşı bir yarış. Soruları çabucak yapmak gerek. Geniş açılı bir düşünüş söz konusu değil. Kısıtlı bir zamanda yapmak gerekiyor her şeyi. Uzun uzadıya düşünüp soruyla ilişkili farklı konuları ussal süzgeçten geçirme olasılığı da yok!

İlkokulun birinci sınıfına yazılan bir öğrencinin ailesinde hemen sınav telaşı başlıyor. Çocuk okuryazar olur olmaz veliler, öğretmenlerden test kitabı önerileri istemekte. Sınıflar ilerledikçe velilerde çocuklarına test çözdürme isteği çılgınlığa dönüşmekte. Her sınıfta öğrenciler arasında bir yarış başlıyor. Yarış giderek okulun tümüne yayılıyor. Sınav zamanı gelince de ülke çapında bir yarışta ipi göğüslemek için insanlar güçlerinin üstünde bir emek harcıyor.

Ekranlarda oynanan oyunlarda da bir yarış var. Kazanma isteği, dizginlenemez bir duruma dönüşmekte. Bu oyunlarda ne işe yaradığı ya da yarayacağı belli olamayan puanlar veriliyor oynayanlara. Çocuklar, her oyunda yüksek puanlar alarak herkesi geçip birinci olmak istemekte. İzlenen kısa videolarda da gözleri ekrandan ayırmadan odaklanmak söz konusu. Çünkü izlenen görüntüler çok kısa tıpkı testlerdeki sorular gibi.

Test çözmeye alışmış, bu sınavlara koşullanmış çocuk ve gençlerin ekranı çekici görmeleri olağanlaşıyor bu nedenle. Çünkü ekranlarda da uzun uzadıya düşünme söz konusu değil. Çocukların ekranlarda izledikleri görüntüler çok kısa. Bunları sorgulama, farklı seçenekler düşünme olanağı olmuyor. Sanal dünyadaki oyunlar da çok kısa ve kalıplanmış bir düzen içinde. Ayrıca bir öğrenci, benzer oyunları, aynı kalıp içinde defalarca oynayabilmekte. Bundan da anlaşılıyor ki burada da bir ezbercilik ve sürekli aynı şeyleri yinelemek siz konusu. Buradan hareketle teste dayalı sınav sisteminin ekran bağımlılığın etkili olduğunu söyleyebiliriz.

Test sınavlarıyla ezberciliğin tutsağı olmuş çocuklar, yaşamdan kopuyor. Doğayla ilişkileri neredeyse yok! Gözlem yapmaları çok zor. Araştırma ve inceleme hak getire… Onları yaşamdan kopararak yaşama hazırlamaya çalışıyoruz. Böyle olunca da ekran bağımlılığı ve yanı sıra onlarca sorunla karşılaşıyoruz.

Eğitim sistemi baştan aşağı gözden geçirilmeli. Siyasetçiler başta olmak üzere birtakım yeteneksizler, ellerini okullardan çekmeli. Eğitim ve öğrenciler, küçük siyasal çıkarlara feda edilmemeli. Aslında feda edilen ülkemizin geleceği.

Adil Hacıömeroğlu

2 Nisan 2026

YARI CAHİLLER

Her hangi bir konuda bilgi sahibi olmayan, eğitimsiz, bilgisiz, bilisiz kişiye cahil diyoruz. Cahiller iki türlüdür: 1- Kara cahiller, 2- Yarı cahiller…

Kara cahil, bilgisizliğinin farkındadır; eğitilmeye ve öğrenmeye açıktır. Zaten söze başlarken cahil olduğunu söyler. Bu durumunu gizlemez. Kendinden bilgili gördüğü kişi, bir şey anlatırken tüm ilgisini toplayarak ve gözünü dört açarak dinler karşısındakini. Anlamadığı yerde sorar. Sordukça da anlatılan konuyu kavrar. Çünkü onun içindeki öğrenme, bilme merakı erişilmez bir sevi. Cahilliğinden kurtulmak ister.

Kara cahil, bilgili kişiye saygı gösterir. Bilgili birinin oturduğu meclislerde uzaktan da olsa bulunmak ister. Öğrenebileceği her fırsatı değerlendirir. O, susuz bir çölde çok susamış bir gezgin gibidir. Çölde susuz kalmış gezgin için su ne denli yaşamsalsa onun için de bilgilenip kara cahillikten kurtulmak o denli büyük bir gereksinim. Kara cahil eğitilir, çünkü eğitilmeye açıktır.

Gelelim yarı cahillere… Yarı cahil, bilmediğini bilmez. Yarım yamalak bilgisiyle her şeyi bildiğini sanır. Bilgileri bir kaynağa, düzenli bir öğrenmeye dayalı değildir. Onun kafasındakiler, yani bildiğini sandığı şeyler kulaktan dolmadır. Bir şeyi öğrenirken bunun doğru olup olmadığını araştırmaz. İşittiği yeni bir şeyi, yalan yanlış da olsa doğru da olsa benimser. Bu kişiler, giderek kendilerini her konuda uzman olarak görmeye başlar. İşte, onun çevresindekiler için tehlike başlar böylelikle. Atalarımızın “Yarım hekim candan eder, yarım hoca dinden eder.” sözü, uyarınca toplumu yanlış yönlendirmekte bu sokma akıllı çoğunluk.

Televizyon ve akıllı telefonlar, günlük yaşamımıza girdikten sora yarı cahillerin sayısı oldukça arttı. Ekranlardan her şeyi öğrendiğini sananlar, aydın görünümlü cahiller ordusunu oluşturdu ne yazık ki. Oysa ekranlar, başta küresel egemenler olmak üzere dünyanın ve ülkemizin güç odaklarınca toplumu kendi çıkarları için yönlendirmekte. Bu yönlendirmeler; toplumu siyasal, kültürel, sanatsal, ekonomik alanlarda güç odaklarının istediği gibi düşünmelerine, duyumsamalarına, davranmalarına yol açmakta. Her konuda aynı düşünen ve tüketimden başka bir amacı olmayan tektipçi bir toplum oluşturulmakta bu yolla. Böyle bir toplum da ister istemez küresel güçlerin boyunduruğu altına girip onlara hizmet etmekte.

Şöyle bir çevremize baktığımızda hep aynı renk giyinen, benzer tüketim alışkanlıkları bulunan, aynı tür yemekleri yiyen, olaylara bakış açıları küresel güçlerle bir olan oldukça kalabalık yığınlarla karşılaşırız. Bu kişiler, her konuda düşünce belirtir. Bunu belertirken de kesin yargılarda bulunurlar. Tartışmayı beceremezler. Kazara tartışmaya girseler basmakalıp savsözleri[1] yineleyip dururlar. Bunu da bağırıp çağırarak yaparlar. Karşısındakini dinlemez, onun görüşlerine değer vermezler. Çünkü onun kulaktan dolma bilgisi, tartışmada savunulamaz. Ezberi dışında bir şey söylendiğinde kendini çok kötü yenilmiş ve aşağılanmış olarak görür. Onun düşünce alışverişini bilmez, çevresindekilere üstünlük kurmak için yapılan düşünce yarışı içindedir hep. Karşısındakinden doğruyu öğrenerek yanlışını düzeltmeyi düşünmez yarı cahil. O, yanlış düşünüp söylediğini asla kabul etmez.

Ülkemizde yarı cahiller çoğunlukta ne yazık ki. Siyaset, demokratik kitle örgütleri, sendikalarda çokçası çıkar karşımıza. Dilim varmıyor, ancak üzülerek söyleyeyim ki üniversitelerde öğretim üyeleri ve okullarda öğretmenlerin içinde epeyce karşılaşıyoruz bu tür kişilerle. Toplumumuzda nedense okuyarak edinilen bir öğrenme alışkanlığı gelişip yaygınlaşmamış. Bilgiye ulaşmak için emek harcamak, ne yazık ki küçümsenmekte. Ekranlar, toplumu teslim almış durumda. Zaten ekran bilgileri de üstünkörü, derinlikten yoksun. Yani başa göre tıraş yapılmakta buralarda. Yani televizyonlar ve sosyal medya yarı cahil üretmekteler bolca.

Ekranların insanlar üzerinde egemenlik kurduğu bir çağda, cehaletle savaş oldukça zor. Çünkü susayan su içer, acıkan yemek yer, uykusu gelen uyur, gezmek isteyen gezer, kitap okuma gereksinmesi duyan okur; ancak öğrenmek istemeyen ve her şeyi bildiğini sanan kişiye hiçbir şey öğretemezsiniz. Öğrenme kişisel ve toplumsal gereksinmeden doğar. Öncelikle kişi bilmediğini bilecek. Kısacası cahil, bilmediğini bilecek.

Adil Hacıömeroğlu

1 Nisan 2026

[1] Sloganları

ÜÇ GÜN ARALIKSIZ YAĞMUR

28 Mart 2026 Cumartesi günü sabaha karşı İstanbul’da başlayan yağmur, 29-30 Mart günlerinde de aralıksız sürdü. Kimi zaman serpiştirdi, kimi zaman da sağanak aman vermedi insanların dışarı çıkmasına. Bazı yollar, akarsuya döndü. Her yağmurda olduğu gibi İstanbul’un yetersiz olan altyapısı, yurttaşları zor durumda bıraktı. Ne yazık ki sahilde olan mahallelerde bile yağmur suları denize akmadı, akıtılamadı. Bu nedenle birçok mahallede yurttaşlar, dışarı çıkamadı zorunlu durumlar dışında.

İş bilmez yöneticiler savsakladığı işler yüzünden trafik kilitlendi. İvedilik gösteren bazı sürücüler, kazalara neden oldu. Bu kazlarda ölenler, yaralananlar var. Ekonomik yitikleri bilmem söylemeye gerek var mı?

Türkiye’nin birçok ilinde bahar, yağmurla kendini gösterdi. Bazı yerlerde yağış, kara dönüştü. Kimi bölgelerde don olayları da görüldü. Can ve mal yitiklerinin olması üzücü.

Bazı yurttaşlarımız üç günlük yağmurdan sıkıldıklarını söylediler. Kimi yüz yüze bunu anlatırken kimi de sosyal medyada bu konuda serzenişte bulundu. “Bu kadar yağmur İstanbul’a niye yağıyor? Bu nedenle evlerde kapalı kaldık.” diye yakındı çoğu kişi. Sosyal medyaya bağımlı, her şeyi elindeki küçücük ekrandan gören ve kendi konforundan başka bir şey düşünmeyenlerin bu tür yakınmaları çok olağan. Üzülerek söyleyeyim ki bu kişiler, yağmurun doğamız ve yaşamımız için ne denli bir zorunlu gereksinim olduğunu bilmiyor.

Yağmur bolluktur, yaşamdır. İstanbul, su kaynakları bakımından varsıl sayılmaz. Bu üç gün boyunca ara vermeden yağan yağmurun sututarları[1] beslediğini düşünemiyor yakınmacı dostlar. Ne içeceksin, her sabah yıkanmak için ne kullanacaksın? Dişlerini neyle fırçalayacak, çamaşırlarını nasıl yıkayacaksın? Yemeklerini susuz mu pişireceksin? Bahçende ya da evindeki bitkileri ne ile sulayacaksın? Sana serinlik veren ağaçların yeşerip gövermesi için suya gereksinmeleri yok mu? Bu kişiler, her şeyi ekranda görmeye alıştıklarından, doğadan kopup onun düzenini unutmuşa benziyor. Kendince her şeyi ekrandan öğrenirsin de yaz boyunca günlük yaşamın için kullanacağın suyu sanal dünyadan sağlayamaz, onun ne denli gerekli olduğunu öğrenemezsin.

Bahar yağmurları, çiftçiyi sevindirdi. Özellikle tahıl ekenler çok mutlu oldu. Bahar yağmurları ekinlerin boy atmasını, başakların dolgunlaşmasını sağlar. Ayrıca meyve üreticileri de bu yağmurdan oldukça memnun. Çünkü mart yağmurları yağmasaydı don olacak ve bu ağaçların baharı muştulayan açılmış çiçekleri, meyveye dönemeden yanacaktı. İşte, yağmur don olayını engellediği gibi havayı da biraz ılıtıp soğukları kırdı. Bu, meyve ve sebzenin yıl boyunca bol olacağının göstergesi. Unutulmasın ki İstanbullular da beslenmek zorunda. Besin maddeleri ekranlardan, günün önemli bir kısmını geçirdikleri yeiçlerden[2] değil; bahçe ve tarlalardan gelmekte. Sanal dünya karın doyurmuyor, Karnımızı doyuran, sofralarımızı türlü yiyeceklerle donatan bahar yağmurlarının ortaya çıkardığı bolluk.

Ne yazık ki büyük kentlerde yaşayan çoğu kişi, yaşamını dar bir çevrede geçirmekte. Kentin varsıllıklarından uzak yaşamakta. Oysa İstanbul surları dışına çıkıp bir adım atsa buralarda sebze bahçelerini görecek. Bu kentin bazı ilçelerinde tarımın önemli bir ekonomik etkinlik olduğunu ne yazık ki çoğu kişi bilmiyor. Bundan da anlaşılacağı üzere kentlerde yaşayanların çoğu, yaşadıkları yere yabancı. Başka yerlerden kentlerini gezmeye gelen gezginler kadar bile yaşadıkları yerleri bilip tanımıyorlar nedense.

Üzülerek söyleyeyim ki televizyon ve sosyal medya yaşamımıza girdi gireli toplumumuzun çoğu, doğadan hızla uzaklaşıp koptu. Bu, onları gerçekçi düşünmekten alıkoymakta. Çok yalın gerçekleri bile anlamakta güçlük çekmekte bu kişiler. Doğal olayları algılamakta önemli zorluklar içindeler. Sanal dünyanın kısır döngüsü, kentli ve ekran bağılısı kişiyi yaşamdan koparıyor. Ne yazık ki bu kısır döngü, onların yaşamındaki çeşitliliği, devinimi, çok boyutlu algılamayı, neden sonuç ilişkili düşünmeyi yok ediyor. Sabahtan akşama dek baktıkları ekranlar, onları yaşamın gerçekçiliğinden uzaklaştırıp sanal bir dünyanın tutsağı yapıyor.

İnsan yaşamı sanal değil, gerçek... İnsan, doğanın küçük bir parçası… Bu nedenle kişi, kendi gerçeğini anlamak için doğanın kurallarını, döngüsünü ve var olma nedenini bilmeli. Çünkü doğa yoksa biz de yokuz.

Adil Hacıömeroğlu

31 Mart 2026

[1] Baraj

[2] Kafe

KİTAP MI, EKRAN MI?

Üzülerek söylüyorum ki, okullarımızda öğrencilere okuma alışkanlığını ne yapsak da bir türlü veremiyoruz. Bu alışkanlığı, veremediğimiz için de çocukların yaşam başarıları istendiği gibi olmuyor. Okuma alışkanlığı kazanmamış çocukların yaşam anlayışı da gelişmiyor. Onların ne yazık ki ilkeleri, ülküleri, amaçları, özgüvenleri, özgün düşünce ve davranışları da olmuyor bu nedenle.

Okul öncesi ve ilkokul dönemi çocukların gelişme dönemidir. Bu dönemde onlara, daha çok davranışsal eğitim yapılmalı. Onlara soyut ve kuru bilgiler yüklemek son derece yanlış. Hele sınavlar yapmak, küçücük çocuklara gereksiz kaygı yüklemekten başka bir şey değil. Bu dönemde, davranışa dönüşmeyecek bilgiler verilmemeli. Uygulamalı öğrenme süreci, çocukların kişiliğini geliştirirken onlara özgüven de kazandıracaktır yanı sıra.

Kitap okuma alışkanlığının en güzel kazandırılacağı yer, ilkokul sıraları. İlkokul, öğrencilerin okul ve öğretmeni en çok önemsedikleri eğitim kurumu. Aslında anaokulları da çocuklara kitabın insan yaşamı için ne denli gerekli olduğunun benimsetileceği önemli bir eğitim kurumu. Burada çocuklara okuma yazma öğretilmediğinden bu konuda asıl görev ilkokullarındır.

İlkokullarda bol sınava, çok bilgiye dayalı bir sistem var. Çocuklar, eğitimlerinin ilk yıllarında sınav, ödev ve yoğun bilgiyle karşılaşıyor. Bu, onlarda kaygı ve gerilimi artırmakta. Başarısız olurum kaygısı öğrenciyi okuldan soğutuyor. Bunun nedeni kaygı ve bundan kaynaklanan korku. Veliler de çocuklarının başarısız olacağını düşünerek kaygılanıyor. Bu kaygı, çocuğa baskıya dönüşüyor. Aslında ilkokullarda öğretmenler de disiplini sağlamak, çocuklar üzerinde otorite kurmak için baskıcı yöntemlere başvuruyor. Bu, başarısız olursun, baskısı. Okulunda ve ailesinde başarısız olacağı kaygısıyla tinsel olarak biçimlenen çocuk, gerçekten başarısız oluyor. “Bir akıllıya kırk gün deli dersen deli, akıllı dersen akıllı olur.” atasözümüz, aslında çocuk eğitiminde öğretmenlere de velilere de kılavuz olmalı. Başarısızlık kaygısı, çocuğun belleğine, yüreğine kazındığında onun başarılı olması oldukça zor.

İlkokullarda çocuklara değerler eğitimi verilmeli. Bu yolla insan olmanın erdemleri onun yaşam biçimine dönüşmeli. Toplumsal yaşamda uyulması gereken kurallar uygulamalı olarak benimsetilmeli.

Çocukları, öğrenme kaygısı içine sokmanın kimseye bir yararı yok! İlkokullarda ve sonraki eğitim aşamalarında öğrenciye, aşırı bilgi yüklemek yerine bilgiye nasıl ulaşacağının yolu öğretilmeli. Bilgiye ulaşılacak yöntemleri bilen biri yaşam boyu başarılı olur.

Okullarımızın en büyük eksikliği, bahçelerinin çok dar, uygulama alanlarının neredeyse olmaması. Okul öncesi eğitimde ve ilkokullarda çocukların eğitim gördükleri alanlar, bir yuva olmalı onlara. Bu yuva büyüyerek farklı evlerden gelen çocukların mahallesine dönüşmeli. Sıra düzeninden vazgeçilerek bir oyun alanının sıcaklığını duyumsatmalı çocuklara. Oyun içinde eğitim yeğlenmeli. Çünkü çocuklar oyunla çok şeyi kolayca öğrenir. Böyle olunca da onlar, hem okullarına sevgi hem de aidiyet duyar.

Atalarımız: “Gönülsüz yenen aş ya karın ağrıtır, ya baş.” sözünü söyleyerek bize yol göstermekte. Çocuk, okulu sevsin ki bu kutsal yuvaya gönüllü gelsin.

Kitapla dost olmayı, okuma alışkanlığını kazandıramadığımız çocukların düşküleri[1] olmuyor. Düşküsü olamayan birinin yaşamda bir yanı eksik kalıyor. Okuma alışkanlığı kazanmayan çocukların bilim, sanat, kültür ve spor alanlarına yönelmesi de çok zor olmakta. Bu nedenle çocuklar, ekranlara yöneliyor. Böylece onları bağımlılığın pençesine eğitim sisteminin yanlışlıkları yüzünden kendi ellerimizle sürüklüyoruz.

Çocukların ekran bağımlısı olmasında birçok neden var. Ancak okuma alışkanlığı kazanmamaları, bu nedenler arasında belki de en önemlisi. Bu nedenle okul öncesinde ve ilkokullarda müfredatla yeniden düzenlenmeli. Çocuklara okuma alışkanlığı ve yaşam kültürü verecek izlenceler[2] oluşturulmalı. Çocuklar ailenin ve toplumun geleceği… Onları doğru bir biçimde geleceğe hazırlamak da herkesin görevi. Onların eline ekran yerine, kitap verdiğimizde toplumumuzun geleceği aydınlık olacaktır. Böylece ulusal, bilimsel, çağdaş ve laik eğitim sistemi Atatürk döneminde olduğu gibi yeniden okullarımıza, toplumumuza yerleşecektir.

Adil Hacıömeroğlu

30 Mart 2026

[1] Hobi

[2] Program

KÖTÜLÜĞÜ YARGILAYAN VİCDAN

Dünyada iyi insanlar olduğu gibi kötüler de bulunmakta. İyiliği, yaşam biçimine dönüştürenler çok fazla olduğu gibi bilerek ya da bilmeyerek kötülük yapanlar da çok… Dünyada her şey karşıtıyla var. Doğaldır ki iyiliğin olduğu yerde kötülük de olacak. Biri olmadan diğeri olmaz. Dileğimiz, kötülüklerin oldukça azalması toplumuzda ve tüm dünyada…

Bazı kişiler; hısım akrabaya, eşe dosta, konu komşuya akıl almaz kötülükler yapar kimi zaman. Kötülük yapmasındaki nedenler sayısızdır. Kimi zaman küçük çıkarları uğruna karşısındakine çok büyük zarar verir. Çoğu zaman bu zararlar, insanlarının yıkımına da neden olabilir. Öylesine zarar verir ki karşısındakine insan eğninde ve tininde açtığı yaralar kolay kolay onarılıp iyileşmez. Kişinin yüreği kanar içten içe. İnsan olan birinin durduk yerde bunca kötülüğü yapmasına bir anlam veremez kişi.

İnsanlara kötülük yapanlarının çoğu, geçmişte karşısındakinden iyilik gördüğünün tanığıyızdır. Böyle durumlarda atalarımızın “İyiliğe ‘nereye gidiyorsun’ demişler, ‘kötülüğe’ demiş.” sözü, usumuza gelir. İyiliğin gücünü, değerini ve insancıllığını anlamak için karşımızdaki kişinin erdemli olması gerek. İnsanlık erdemlerinden uzak birinin yapılan iyiliği anlaması, değerbilir olması olanaksız.

Kötülük yapan biri, karşısındakinden daha büyük bir kötülük bekler. Çünkü onun bilinci, erdemsizliği, insanlık değerlerinden uzaklığı, yaşam anlayışı bu düzlemde biçimlenmiştir. :Çünkü onun bilinci, davranışları kötülük üzerine kurgulanmıştır.

İnsanoğlu aynadır. Karşısındaki aynaya bakan, kendini görür. Aynada görünen yalnızca tensel bir görüntü değil, tinseldir de aynı zamanda. Kötücül kişi, aynaya bakınca kendi yüzündeki ve yüreğindeki kötülükleri görür. Eğer yüzünüzde güzellik, yüreğinizde iyilik varsa onu görüp onu anlarsınız.

Kötülük yapan, hep korku içindedir. Çünkü yaptığı işin farkındadır. Karşısındakini üzdüğünü, ona zarar verdiğini çok iyi bilir. Bu nedenle kötülük yaptığı kişiyi çevresindekilere, kimi zamanda yargı kurumlarına şikâyet eder. Buradaki amacı, kendini suçsuz göstermek istemesi. Kendi yaptığı kötülükleri, karşısındaki yapmış gibi anlatır herkese. Buna yansıtma yöntemi deriz psikolojide. Bu, tinsel bir sayrılık aslında. Ona sorduğunuzda hakarete, şiddete uğrayan kendisidir. Yaptığı iyiliklerden kötülük gören de o. Sürekli bir yakınma durumu var bu kişilerin. Yakındığı kişinin kim olduğu önemli değil; tanıdığı tanımadığı, ilgili ilgisiz önüne gelen herkese yakınıp durur. Böyle yaptığında vicdanının sesini susturup suçluluk duygusundan kurtulacağını sanır.

Vicdan; insanlığın en büyük tartısı, yargısı, adalet uygulayıcısıdır. Kimilerinin vicdanı çok gelişmişken kimilerinin vicdanı ne yazık ki yeterince gelişmemiştir. Kötülük yapmayı alışkanlık durumuna getirmiş kişilerde vicdanın yeterince geliştiği söylenemez. Böyle de olsa bu kimselerde zerre kadar da olsa kalan vicdan kırıntısı, onu yaptıklarıyla ilgili bir iç sorgulamaya yöneltir. Bu sorgulama, onu içten içe yer bitirir. İşte, kötücüllerin önüne gelene dert yanması bu vicdan sorgulamasını bastırmak istemesinden. Giderek vicdan sorgulamasının artmasından korkar bu kişiler. Aslında korkusunun nedeni, yaptığı kötülükleriyle yüzleşmesinin kaçınılmaz olduğunu bilmesindendir. Kötülük, bu kişinin içinde kurda dönüşmüştür ve her geçen dakikada onun içini kemirmekte. Bu da onu tinsel açıdan yorup dengesizleştirir. Bu dengesizlik, günlük yaşamında açıkça belli olur.

Kötü insan; çevresindeki insanları, işlediği suç adliyeyi ilgilendiriyorsa yargıyı kandırır. Ancak içinde kırıntı kadar da olsa kalan vicdanını kandırıp susturamaz. Bu nedenle kötücül, kötülük yaptığı kişiden değil; vicdanından korkmalı. Her şeyden kaçsa da o, kendi vicdanından kaçamaz. Herkesi sustursa da kendi vicdanını susturamaz. Kötülük yapan kişi, herkesi kandırır; ancak kendi vicdanını kandıramaz.

Vicdan, insanın içindeki en sessiz ve adil mahkemedir. Kimse vicdanının kendisini yargılamasından kaçamaz.

Adil Hacıömeroğlu

29 Mart 2026

AİLE İÇİ ÖLDÜRMELER

Ekran tutsaklığının birçok bağımlılığın yanı sıra akran zorbalığına yol açtığını birçok yazımda söyledim. Üzülerek söyleyeyim ki akran zorbalığı, bir üst aşamaya geçerek çocukların akranlarını öldürmesine dönüştü. Ne yazık ki çocukların öldürmeleri akranlarıyla sınırlı kalmadı ve aile içi cinayetlere sıçradı. Son günlerde çocukların anne, baba, kardeş, dede, nine, teyze, hala, amca, dayı ve diğer aile yakınlarını öldürdükleri haberlerini sıkça işitmekteyiz.

Ekran bağımlılığının çocuklarda duygusal kırılmaya yol açtığını anlatmıştım. Duygusal kırılma, çocukların aileye aidiyetlerini zayıflatıp giderek yok ediyor. Çünkü ekrana iyice bağlanan çocuk, kendince orada sanal bir aileye sahip oluyor. Böyle olunca da kendini oraya ait olarak görüyor. Görünmez bir el, çocuklarımızı bizden çalarak sanal bir ailenin üyesi yapıyor. Onları yaşamın gerçeklerinden, aile köklerinden koparıyor. En kötüsü de insan olmanın en önemli yanı olan duygularını yok ediyor. Duyguları yok olan biri, her türlü kötülüğü yapabilir. Zaten sanal ailenin üyesi olan çocuklara doğruyu da eğriyi de öğreten, neyin suç olup olmadığını anlatan da ekran. Bir çocuk, suça bulaştığında ekrandan kopması da olanaksızlaşıyor ve bağımlılığı daha çok artıyor.

Evet, bir çocuk onu gözünden sakınan, türlü özverilerle büyüten, yemeyip yediren, içmeyip içiren annesini, babasını niye öldürür. Bu durumun olanaksız olduğunu düşünür herkes. Ancak çocuk, ekrana bağımlı duruma geldikten sonra onun geçmişi yok edilip kökü kurutuluyor o sanal dünyada. Zaten bağımlı olan çocukların büyük çoğunluğunun da geleceği olmuyor.

Televizyonlarda içimizi acıtan bir haberi şaşkınlıkla izledik. 15 Mart 2026 günü Sivas’ta 15 yaşındaki bir çocuk; babasını, ağabeyini ve babaannesini silahla vurdu. Baba ve ağabey öldü. Babaanne ise hastaneye kaldırıldı. Olayın öncesinde nelerin yaşandığını bilmiyoruz. Bir çocuğu, en yakınlarını öldürecek bir duruma getiren koşulların ne olduğu iyi incelemeli. Çocuklar yaradılışları gereğince umut doludur. Çünkü onlar, gelecektir. Umut dolu olan biri, nasıl cana kıyar kolayca? Onun umudunu yok eden hangi koşullardır?

Ne yazık ki çocuklara yanlış rol modeller sunuluyor. Kolay yoldan, emek harcamadan para kazanmanın bir beceri olduğu anlatılıyor ekranlarda. Bu nedenle de çocuk işi gücü bırakıp kumara yöneliyor.

Bazı çocukların bahis borcu nedeniyle dede ya da ninesini öldürdüğünü duyuyoruz. Bahis, ekranlarda oynanan bir kumar… Kumar da diğer bağımlılıklar gibi ekranla başlıyor. Görünmez bir el, çocukları kandırarak ve onlara varsıl bir yaşamın yolunu açtıklarını söyleyerek kumara alıştırıyor. Çocuk, çok para kazanmak için büyük bir hırsla bahis oynuyor. Önce küçük paralar kazandırılarak yemleniyor. Sonrasında yitirdikçe yitiriyor. Gırtlağına dek borçlanıyor. Alacaklılar, çocuğu tehdit etmeye başlıyor borcunu ödemesi için. O da çözümü, aile üyelerini öldürerek paralarını, varsa diğer birikimlerini almayı düşünüyor kısa yoldan. Böylece dünya kadar sevmesi gereken yakınlarının canına kıyıyor yok yere. Kendini de en yakın akrabalarını da mahvediyor.

Son günlerde yakın akrabalarını öldüren çocuk sayısı hızla artıyor. Bu, rastlantı olmasa gerek. Ekranlarda adam öldürme, silah kullanma dersleri var. Çocukların çoğu, bu videoları izleyerek birini nasıl öldürebileceklerini öğrenmekte. Bazı videolarda ise anne ya da babadan kurtulduklarında özgürleşecekleri telkin ediliyor onlara. Büyüklerinin hiçbirinin çocukların yaşamına karışamayacakları, onları yönlendiremeyecekleri söyleniyor. Bunun amacı, çocukların aile bağlarını koparmak. Böyle olunca da onları istedikleri gibi kullanıyor sanal dünyanın küresel efendileri.

Çocuklar, bu dünyaya suç işlemek için değil, geleceği kurmak için geliyor. Onlar ailelerinin, en yakınlarının canına kıymak için değil; ailesinin mutluluk ve gurur kaynağı olmak için var. Bu nedenle çocukları ekrandan kurtarıp ailelerinin şefkat, mutluluk ve umut dolu kucağına döndürmek gerek. Aile ortamının sıcak kucağı, onların duygusal kırılmalarını onaracakları en doğru yer.

Bir kişi, varlığının nedeni olan annesine, babasına, ninesine ve dedesine nasıl kıyar? Onları öldürmeyi niye düşünür? İnsanlar, ailesini korumak için can vermeyi amaçlamışken onları yaşamdan nasıl koparır? Bunun nedeni, sanal bağımlılık… Bu nedenle çocukların yeri ekranlar değil, ailelerinin dizinin dibidir.

Adil Hacıömeroğlu

28 Mart 2026

ALMA MAZLUMUN AHINI

ABD-İsrail’in İran karşısında işi iyice zor. Donald Trump, başlattığı savaştan üst üste tokatları yiyince iyice şaşkına döndüğünden ne dediğini bilmiyor. Bugün dediği, dünküyle çelişiyor. Son günlerde aynı gün içinde akşam söylediği sabahkini tutmuyor. Döndükçe dönüyor, savruldukça savruluyor her yana.

İran’ın sert direnişi, sanırım Trump’ta erken bunamaya yol açmış. Bir başka sorunu da söylediklerini kendi yalanlıyor. Bu da başka bir dert… Buna halkımız, “Yalana parende attırmak” der. Onu, ABD’nin dünya çapında ün yapmış sağaltımcılarına emanet ediyorum. Özellikle psikiyatristler ilgilenirse onunla çok sevinirim. Bu, ABD halkını da memnun eder diye düşünmekteyim. Benim de dert ettiğim şeye bakın. Dünya dertleriyle boğuşurken bir de Trump’ın sağlığını dert edindim.

Trump, dün akşam yaptığı açıklamada savaşı kazandıklarını, İran’ın teslim olmak istediğini belirtti. Bu nedenle İran’ın petrol rafinerileriyle enerji santrallerini bombalamayacağını açıkladı. On gün boyunca ABD’nin saldırılarına ara vereceklerini söyledi. Kendisi barış güvercini ya… Onun bu şeytanlıklarına kendi halkı bile inanmıyor artık. Hem demokratlardan hem de kendi partisinden sert eleştiriler geliyor ona. Amerika’da halk arasında bir sormaca yapılsa bu ülkenin en güvenilmez kişisi olduğu sonucunun çıkacağından hiç şüphem yok!

ABD, İran’la savaşı başlattığında doğru düzgün bir stratejisi yoktu. Her gün farklı bir hedef açıklıyor Donald Trump. “Stratejide yapılan yanlış, taktiklerle düzeltilemez.” sözü sıkça söylenir. Demek ki ABD’yi yönetenlerin ve Pentagon’un kibirlilerinin bu sözden haberleri yok! Onların bu durumunu, atalarımızın yıllar önce söylediği “Hesapsız kasap, elinde kalır masat.” sözü, çok güzel açıklamakta. Trump, elinde masatla dolaşıyor, onu ne yapacağını kendisi bilir.

İsrail’in neredeyse her yerleşim yeri, İran füzelerinden nasibini alıyor. Bu açıdan Tel Aviv yönetimine, füzelerle ilgili nasiplerinin kesilmemesini dilerim. Netanyahu, Tahran’dan dayak yedikçe hıncını Lübnan’dan almak için gözü kapalı saldırıyor durmadan. Savaşı kör dövüşüne çevirdi. Ne yaptığını, yumruklarını kime ve nasıl savurduğunu görüp bilmiyor. Bu kez Hizbullah dövüyor İsrail’i. Attığı füze, roket, SİHA ve dronlarla demir kubbe kevgire döndü. İsrailliler, sığınaklardan çıkamaz oldu. Sığınaklarda kavga gürültünün eksik olmadığını işitiyoruz.

Başta Tel Aviv Belediye Başkanı olmak üzere birçok belediye yöneticisi, bazı milletvekilleri, halkın değişik kesimlerinden insanlar kazan kaldırmış durumda. Hele bir kadının İsrailli saldırgan bakana: “Yahudi NAZİ!” diye bağırması çok hoşuma gitti. Savaş bazı yaratıcılıkları da ortaya çıkarmakta. Bir apartman yöneticisinin ise sığınaktakilerden apartman aidatlarını toplamanın peşinde. Bazı sığınakların İran füzelerine dayanamadığı da söylenenler arasında. Sığınaklarda ölü sayısının çoğaldığı anlatılıyor. İsrailliler canlı canlı adı “sığınak” olan tabutlarda yaşıyorlar nedense.

Tel Aviv’in karga sürülerince istila edildiği görüntüleri izliyoruz. Ayrıca kartal sürüleri de mesken tutmuş İsrail’i. Niye acaba? Buna “Tevrat” ne der, bilemem. Ancak öteden beri çokça doğa belgeseli izlerim. Ayrıca köyde büyüdüm. Bu nedenle hayvan davranışlarını az da olsa bilirim. Karga, leş yiyicidir. Leşin kokusunu çok uzaktan alıp sürü olarak üşüşürler üstüne. Kartallar yüksekten görürler öleni ya da ölmekte olanı. Bu iki hayvan sürüsü, İsrail’i göklerindeyse İran saldırılarının nelere yol açtığını sağır sultan bile işitmiştir.

Atalarımız: “Alma mazlumun ahını çıkar aheste aheste.” demiş. Mazlumun ahı, biraz çabuk çıkıyor sanırım.

Adil Hacıömeroğlu

27 Mart 2026

UTKU

Söğütlüçeşme istasyonuna gelince Marmaray’dan indim. Gelenler, gidenler… İstasyonda adım atacak yer yok! Merdivenlere ulaşmak çok zor. Çünkü yürüyen ya da bekleyen kişiler karmakarışık, düzensizler. Herkes canı istediği yerden yürümekte. Ya da usuna bir şey geldiğinde bir yerde kendince dikiliveriyor amaçsız. İnsanlara çarpmamak neredeyse olanaksız. Bu kargaşanın içinde bir de önüne bakmadan yürüyenler var. Neredeyse herkesin elinde cep telefonu… Gözler ekranda… Her şeyleriyle telefona kitlenmiş yürüyen bu kişilerin neye baktıklarını merak etmiyor değilim. Önüne bakmayıp kendilerini tehlikeye atacak denli ne var bu ekranda, kim bilir?

Yürüyen, yürümeyen merdivenler insanla dolu. Genellikle yürüyen merdivenlerin sol yanı, yürüyerek inip çıkanlara bırakılıyor. Bu, epeyce yaygın... Çoğu kişi, bu düzene uyuyor. Bazı kişilerin umurunda değil nedense başkalarının haklarına saygı göstermek. Ya da… Telefona kendini kaptırmışlardan biri, duraksıyor orta yerde. Böylece yürümek isteyenleri engelliyor. Düzene uymayınca bazı insanlar, istasyona giriş ve çıkışlar yavaşlıyor. Trene kıl payı binmek isteyenler yetişemiyor. Kaçırıyorlar treni göz göre göre kurallara uymayanların yüzünden.

Çıkışta ivedilikle yetişmesi gereken yere neredeyse koşturarak gidenler oluyor. Yol tıkanınca geç kalıyorlar. Oflayıp puflamak, kızmak, dişlerini gıcırdatmak bir işe yaramıyor. Benim de yetişmem gereken bir işim var. Bir arkadaşımla sözleşmişiz buluşmak için. İvecenlik gösteriyorum. Acele işe şeytan karıyor işte. Trenden iner inmez kapının önünde üç beş kişi söyleşiyor. Bu kişilerin rahatlığı şaşırtıyor beni. Ne yaptıklarının farkında bile değiller. İzin istiyorum biri ikisi açılıyor ters yönlere. Aralarından geçip gidiyorum.

Tam merdivenlere giderken karşımdan iki genç geliyor telefonlarına gömülmüş bir biçimde. Sanki istasyonda yalnızca onlar var. Umurlarında değil karşıdan gelenler, trene yetişmek isteyenler. İnsan babasının tarlasında bile böyle yürüyemez. Çalı çırpı, börtü böcek, kurt kuş, taş kesek çıkar önüne ayağın takılıp düşersin. Neyse onlara çarpmadan geçip gittim merdivenlere.

Yürüyen merdivenin sol yanındayım. Üç beş adım attım tıkanda merdiven. Önde biri, telefonla konuşmakta bağırıp çağırarak. Merdivende duraklayanlar: “Ön taraf yürür müsünüz?” diye uyarsa da umurunda değil. Durması bir dert, bağırarak konuşması başka bir dert. Dert yükü, yükledi onlarca kişiye.

Merdivenden indim azıcık gecikerek de olsa. Önümde söyleşerek giden üç kişi var. Hamama gider gibi yürümekteler yan yana kaplumbağa adımlarıyla. Yolu kestiklerinin farkında değiller. Arkada bekleyenlerin çoğu homurdanmakta. Zor bela bir yana toplanıp yürümeye başladılar da açıldı yol.

Çıktık sağ salim istasyondan. Önümden gidenler, karşımdan gelenlerin hepsinin elinde telefonlar. Gözleri ayaklarının bastığı yeri bile görmüyor hiçbirinin. Yol bulasın ki gidesin.

Karşımdan uzun boylu, yakışıklı bir genç geliyor. Elinde iki kitap var. Birini okuyarak ilerliyor dikkatle. Durdum karşısında, “Merhaba!” dedim. Şaşırdı delikanlı. “Seni kutluyorum genç adam!” sözleri döküldü dilimden. Şaşkınlıkla “Neden?” diye sordu. “Genci yaşlısı ekranlara kilitlenmiş yürürken sen kitap okuyarak gidiyorsun terene.” diyerek açıkladım durumu. Hafifçe gülümsedi.

Kaçıncı sınıfta okuduğunu sordum. Lise on ikinci sınıftaymış. Adını sordum. “Utku” dedi. “Utku, sen gençlerin utkususun. Sana başarılar dilerim.” sözlerini söyleyince gülümseyerek elini uzattı. Tokalaştık içtenlikle. Karşılıklı “iyi günler…” diledik birbirimize.

Yolda izde, toplu taşım araçlarında, dinlençlerde, çay bahçelerinde ve yeiçlerde kitap okuyan birini gördüğümde gidip kucaklayasın geliyor onu. Elinde kitap olan birinin ekranların tutsaklığına meydan okuduğunu düşünüyorum.

Evet, bugün zor da olsa buluşumuma yetiştim. İyice sinirlerimin gerginleştiği bir anda Utku’yu görüp umutlandım.

Adil Hacıömeroğlu

26 Mart 2026

İRAN, FİLİSTİN’İ DE ÖZGÜRLEŞTİRECEK

İran’ın ABD ve İsrail’e karşı gösterdiği büyük utkuya varacak direniş, NATO’yu eylemli olarak ortadan kaldırmakta olduğunu söyledik daha önce. Kaba ve kontrolsüz bir güce, sömürüye, yalana, haydutluğa dayalı Atlantik sisteminin 28 Şubat 2026’dan başlayarak çökeceği yalın bir gerçek. İran’ın direnişi, Körfez ülkelerine, çağdışı yönetimlerden kurtarma yolunu açacağını da anlattık. Böylece hem NATO üyeleri hem de Körfez ülkeleri özgürleşecek İran’ın direnişi sayesinde.

Batı Asya’nın en büyük sorunu, Filistin… Batı Asya topraklarında petrol keşfedildikten sonra emperyalist güçler sırtlan sürüsü gibi abandı bölgeye. Sınırlar cetvelle çizildi. Ülkeler bölündü. Binlerce yıldır birlikte yaşayan halklar birbirinden ayrılıp yabancılaştırıldı. Emperyalizm, bu halkları birbirinden ayırmakla kalmadı, onları birbirine düşman ederek bitmez tükenmez çatışmaların içine soktu. Cetvelle çizilen sınırlar, BOP kapsamında yeniden bölünmek istendi. Bu nedenle bölge, kan denizine döndürüldü.

Dünyanın egemeni emperyalistler, petrolü ve doğalgazı kolayca sahiplenmek için 1948’de Batı Asya’ya bir de İsrail devleti kurdurdular. Bu yapay devleti silahlandırarak ve ekonomik olarak destekleyerek komşularına saldırttılar. İsrail, Filistinlileri binlerce yıldır yaşadıkları yurtlarında silah zoruyla kovdu. Kalanlar ise tutsak kamplarında yaşamak zorunda kaldı. Kendi topraklarında öldürüldüler, akıl almaz işkenceye uğradılar. Sözde uygar dünyanın gözlerinin önünde bir ulus, soykırıma uğratıldı.

İsrail, akla hayale gelmeyecek işkenceler uyguladı Filistinlilere. Onu, ne yasalar ne de insanlık değerleri durdurdu. İsrail, işkence uygularken yaşlı, kadın, çocuk ayrımı yapmadı hiç. Dünya insanlığının vicdanları körelip taşlaştı sanki.

Geçtiğimiz günlerde TRT World’ün verdiği haber, izleyenlerin kanını dondurdu. Birçok kişiye: “Bu kadarı da olmaz.” dedirtti. İsrail askerleri, Filistinli bir babayı yakalar. Babayı sorgularlar. Baba, konuşmaz. Babayı konuşturmak için onun 18 aylık (yani bir buçuk yaşında) bebeğine işkence yaparlar acımasızca. Masum bebeğin bedeninde sigara söndürürler. Bu da yetmez… Minicik bebeğin bacağına çivi çakıyor bu insan kılığındaki yaratıklar. Tıbbi raporlarda bebeğe işkence yapıldığı saptanmış. Bebek on saat sonra serbest bırakılmış. Sonrasında Uluslararası Kızılhaç Komitesince ailesine teslim edilir bebek. Bu bebeğe işkence yapanlara insan denebilir mi?

Filistin, yıllardır İsrail bombaları altında yaşama tutunma, var olma savaşı vermekte. Olanaksızlıklar içinde tüm insanlığı hayran bırakacak bir direniş sergiliyor. Yalnızca bombalar ve kurşunlara karşı mı direniyor Filistin? Doğaldır ki hayır…

Filistinlilerin yaşadığı Batı Şeria ve Gazze’ye yiyecek, içecek, ilaç, akaryakıt ve zorunlu gereksinim olan yaşamsal ürünlerin girmesi yasak. Açlık, susuzluk, sayrılıkla da savaşmakta bu mazlum ulus. Olağanüstü bir direnişin adıdır Filistin. İşte, bu direniş; ABD, İsrail ve onların satılmış işbirlikçilerine karşı insanlık savaşı veren İran’da vücut buldu.

İran’ın emperyalizme vurduğu her darbe, Filistin’in özgürlüğe giden yolunu kısaltmakta. Dünyanın en mazlum halkının zalime karşı verdiği özgürlük utkusunun ışıltıları ufukta görünmeye başladı bile. Dayan Filistin, diren İran! Diren, tüm insanlık için…

Adil Hacıömeroğlu

25 Mart 2026

HİÇBİR ŞEY ESKİSİ GİBİ OLMAYACAK

ABD-İsrail’in saldırısıyla başlayan savaş, ara vermeden sürüyor. İran hem askersel hem de psikolojik üstünlüğü sağlamış durumda. Yenilmez denen ABD ve İsrail önemli yitikler vermekte. Gerçi saldırgan teröristler, can ve mal yitiklerini gerçekçi bir biçimde açıklamıyor. Yine de buna karşın bu iki saldırganın yıkımları açıkça görülmekte. Trump ve Netanyahu, kendi halklarını kandırmak için yalan üretme konusunda yarışmakta. ABD ve İsrail halkının bu yalanlara inandığı söylenemez.

Savaşın 25. günündeyiz. İsrail halkı, savaş sırasında neredeyse günün çoğunu sığınaklarda geçirdi. Ülkelerine füzeler yağarken yerin altında köstebek gibi bir yaşama tutsak oldular. 25 gün boyunca İsrail’de dükkânların çoğu neredeyse açılmadı. Üretime ara verildi. Üretimin düşüşü, ülke için çok önemli bir sorun. Ayrıca yerin altındaki sığınaklarda yaşamak, onların hem tinsel hem de eğinsel sağlığını bozduğunu söyleyebiliriz. Çünkü sığınaklar, ev gibi değil. Evlerindeki özgürlüğün yerinde yeller esiyor. Buralarda sıkış tıkış yaşamaktalar. Günlük yaşamın birçok sorunuyla karşılaşmaktalar. Zaman zaman yer darlığı ve tinsel sıkışıklık ve ölüm korkusuyla burada yaşayanlar arasında çatışmaların çıkması çok olağan. Bu da önemli rahatsızlık konusu.

İsrail’in aşılmaz denen demir kubbesi aşıldı. İran füzeleri, neredeyse yerleşim yerlerinin hepsini vurmakta. Bu nedenle saldırgan devletin hiçbir yerinde, hiçbir yurttaşının can güvenliği yok! Can güvenliğinin olmadığı bir yerde insanların yaşaması da olanaksız. Savaş durduğunda ve İsrail’den dışarı gidişler başladığında birçok Yahudi’nin bu ülkede kalmayıp başka ülkelere göç edeceğini söyleyebiliriz. Bu da bu yapay devleti zor durumda bırakacak. Dünyanın dört bir yanındaki Yahudiler için güvenli çekim olmaktan çıkacak bu topraklar.

En büyük değişim, Körfez ülkelerinde olacak. Yıllardır ABD’nin uydusu gibi davranan bu ülkeler, geçmiş siyasetlerini sorgulayacaklar. ABD eliyle kendi güvenliklerinin sağlanamayacağını yaşayarak gördüler. Demek ki bir ülkenin güvenliği kendi öz gücüne ve komşularıyla kuracağı doğru ilişkilere bağlı. Atalarımız: “El, eliyle yılan bile tutulmaz” demiş. Ne güzel bir söz… Elin oğlu, üstelik senin hiçbir kültürel, tarihsel bağın olmayan ve sürekli seni sömüren bir güç, senin güvenliğini niye sağlasın?

Sağlamıyor zaten. Onun derdi, senin yeraltı kaynakların… Seni yıllardır sömürüp kanını emiyor acımasızca. Asıl istediği de İsrail’in güvenliğinin sağlanması değil mi? İsrail’in bu topraklarda niçin kurulduğunu bunca yıldır neden anlamadınız? Bu terör devletinin yıllardır Arap kanı akıttığını niye görmezden geldiniz? Bir gün sıranın size de geleceğini niçin öngöremediniz? ABD’nin bu topraklarda tek dostunun İsrail olduğunu bir türlü anlayamadınız. Bu nedenle onun bütün saldırılarına destek verdi ABD. Bölgede sürekli olarak mezhep ve etnik köken ayrımını körükleyerek ulus devletleri zayıflatıp ortadan kaldırdığını fark etmediniz mi? İsrail’in önünün açılmasına, yayılmasına, toprak ilhakları yapmasına yol açmadı mı bu siyaset?

Körfez ülkeleri, geçmişin yanlış siyasetlerini, ittifaklarını sorgulama sürecine girdi. Bu sorgulamanın olumlu bir yöne evirileceği kesin. Önümüzdeki dönemde bölgesel bağdaşıklar gündeme gelecek. Böylece ABD etkisi zayıflayacak bölgemizde. Daha bağımsızlıkçı yaklaşımlar söz konusu olacak. Bölgesel işbirliği, emperyalist egemenliği sona erdirecek en önemli etken.

ABD-İsrail ile İran savaşından sonra hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. Hem Batı Asya hem de dünya çok değişecek. Savaşlar, hele emperyalist saldırganlığı durduran savaşlar, devrimci atılımları ortaya çıkarır. Bu devrimci atılımlar ezilenlerin kendi toprakları üzerindeki gücünü artırırken emperyalizmin sömürüsünü yok eder. Batı Asya’da ufuktaki kızıllığın nedeni, doğacak olan devrimci atılımın güneşinin yolda olduğunu göstermekte. Umutla bekleyeceğiz bu güneşin doğuşunu.

Adil Hacıömeroğlu

24 Mart 2026

NATO DAĞILDI DAĞILACAK

NATO (Kuzey Atlantik Asamblesi Örgütü), 4 Nisan 1949’da 12 ülkenin bir araya gelmesiyle kuruldu. Türkiye, NATO’ya 18 Şubat 1952’de girdi. Bu giriş, Kore Savaşı’nda akıtılan Mehmetçiğin kanıyla oldu. Ülkemiz, bu sözde savunma örgütüne katılmak için büyük bir bedel ödedi bu yolla. Aslında biz, NATO’ya girdiğimizi sandık; oysa NATO, yani ABD ülkemize, bize girdi.

NATO, kuruluşundan itibaren ABD merkezli bir örgüt. Bu örgütün önceliği ABD’nin çıkarlarını savunmak. NATO sürecinin başlamasıyla ulusal sanayimiz feda edildi. İğneden ipliğe ABD’ye bağımlılık başladı. Ülkemiz ne tarlalarını ekebildi ne de madenlerini çıkarabildi. Her alanda emperyalizme bağımlılık başladı. Üretim ekonomisi, yerini dışa bağımlı tüketime bıraktı. Ülkemiz siyaseti de bağımlı oldu Okyanus Ötesi’ne. Türkiye, NATO’nun devlet içinde yuvalandırdığı Gladyo aracılığıyla binlerce insanını toprağa düşürdü. ABD eliyle yaratılan iç çatışmalar nedeniyle ulusal birliğimiz zarar gördü. Kısacası NATO, ülkemizin güvenliğine destek olmak yerine köstek oldu. NATO, çoğu zaman Türkiye’nin güvenliğini tehdit etti. Gladyo, yalnızca Türkiye de değil; ABD çıkarlarını korumak için diğer NATO üyesi ülkelerinde de birçok yıkıcı eylemlerde bulundu. Bu biçimiyle NATO; ABD’ye dost, diğer üyelerine düşman oldu.

ABD-İsrail, 28 Şubat 2026 günü İran’a saldırdı. Ummadığı bir direnişle karşılaştı Amerika. İsrail, tarihinin en büyük yıkımına uğradı. Vaşington yönetimi, NATO üyelerini göreve çağırdı sert kayaya çarpınca. En yakın müttefiki İngiltere, uzak durdu bu çağrıya. İspanya’nın baştan beri İsrail karşıtlığı doruktaydı. Bu tavrıyla dünya insanlığının vicdanının sesi oldu Batı’da. Ne yazık ki İslam ülkelerinin liderleri, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in emperyalist saldırganlığa karşı gösterdiği yürekliliğin yarısını bile gösteremediler. Bu da tarihin sayfalarında bir utanç, bir kara leke olarak yerini alacak. Dünya yanarken, İran yok edilmeye çalışılırken İslam ülkelerinin çoğunun liderlerinin ABD-İsrail saldırganlığını görmezden gelmelerini, üstelik İran’ı kınamaları tarihin en büyük ayıbı ve işbirlikçiliği.

İran, adım adım büyük utkuya doğru gidiyor. Bu savaş, İran’a utku getirirken ABD-İsrail’e yıkım getirecek. Hiçbir şey eskisi gibi olmayacak. ABD emperyalizmi, hızla gerileyip egemenlik alanlarını yitirirken Asya yükselecek. Bu süreç, NATO’yu yalnızca tinsel, eylemsel olarak değil; kâğıt üzerinde de yok edecek. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, “NATO’nun beyin ölümümüm gerçekleştiğini” söylemişti. Şimdi eğinsel ölümüne geldi sıra. Dünyada yalnız ezilen ülkeler ABD’nin sömürüsüne, baskısına karşı çıkmıyor; NATO ülkeleri de bu emperyalist gücün egemenliğini kabul etmiyor. Bu nedenle İran büyük utkuya giderken dünyayı da ezilenlerin lehine değiştiriyor. Emperyalizmin saldırgan örgütünün ortadan kalkması ezilen ulusları soluklandıracağı kuşkusuz.

Dünya yeniden biçimlenmekte. Asya’nın yükselişi karşısında Atlantik bahar güneşini görmüş kar gibi eriyor. Bu durum karşısında sevinmek, herkesin hakkı değil mi?

Adil Hacıömeroğlu

23 Mart 2026

ABD’YE TESLİMİYET

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da 12 İslam ülkesi bakanları, 8 Mart 2026 Çarşamba günü toplandı. Toplanmalarının nedeni, ABD-İsrail’le İran arasında sürmekte olan savaş... Toplantıya katılan ülkelerin neredeyse hepsinin ABD ile ilişkileri üst düzeyde sıkı fıkı. Toplantıya: Türkiye, Azerbaycan, Bahreyn, Mısır, Ürdün, Kuveyt, Lübnan, Pakistan, Katar, Suudi Arabistan, Suriye ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) katıldı. Toplantıya Irak’ın katılmaması ilginç…

Toplantıya katılan bakanlar; Körfez İşbirliği Konseyi üyelerine, Ürdün, Azerbaycan ve Türkiye’ye yönelik İran saldırılarını ele almış. Öncelikle toplantının amacına bakıldığında İran karşıtlığı ve ABD-İsrail yandaşlığı göze çarpmakta. Nasıl mı?

İran, Körfez ülkelerine değil, bu ülkelerin topraklarında bulunan ve İsrail’i korumak için kurulan ABD üslerine saldırıyor. Vurulan yerler, ABD’ye ait üsler… Zarara uğrayan ABD ve İsrail… Bu saldırılarda Körfez ülkeleri az da olsa zarar görüyor. Bunun nedeni de ABD-İsrail’e kol kanat germeleri… Kendilerini korumak için yapacakları iş çok basit, topraklarında yer alan ABD üslerini kaldırıp İsrail’in savunmasına yardım etmeyecekler. Ezilen ulusları yok etmeye çalışan emperyalizmin, Siyonizm’in yanında değil; insanlık savaşı veren İran’ın yanında yer alacaklar.

Körfez ülkelerindeki ABD üslerinin İran saldırısında kullanılması büyük bir düşmanlık. Buna izin veren, Körfez ülkeleri değil mi? İran’a saldırıp 170 çocuğun ölümüne neden olan saldırı, Körfez’den yapılmadı mı? Çocukların hunharca öldürülmesinde bu ülkelerin payı yok mu? İran’ı yakıp yıkan ABD uçakları, füzeler, roketler nerede konuşlanıyor? İsrail’i vurmak için İran’dan fırlatılan füzeler, roketler Ürdün, Irak ve Körfez ülkelerinden engellenmiyor mu? Bu; İsrail’i korumak, savunmak değil mi? Yüreğinde zerre kadar insanlık bulunan, azıcık vicdanı kalan, Müslümanlığın yanından yöresinden geçmiş biri, soykırımcı İsrail’in savunmasına yardım eder mi?

Türkiye’ye atıldığı savlanan füzeler ve Azerbaycan’a düşen İHA’nın İran’dan gönderilmediklerini sağır sultan biliyor da siz niye bilmiyorsunuz? Açıkça söyleyin her şeyi sapa yollara sapmadan, gerçekleri eğip bükmeden. İran’ın ABD ve İsrail’e yaptığı saldırıları açıkça kınayamıyorsunuz, kendinize bunun için kılıf uyduruyorsunuz. Utanıp çekinmeden söyleyin bakalım, halkınız yüzünüze tükürmez mi?

Bakanlar, İran’ın saldırılarının derhal durdurulmasını istemekte. Ayrıca Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasına da karşı çıkılıyor. Tam da ABD-İsrail’in istediği de bu. Hiç çekinmeden, açıkça söyleyin kimden yanasınız?

Yayımlanan altı maddelik bildiride İsrail’i tehdit eden Hizbullah ve Yemen’e de adları verilmeden kınama var. Bu toplantı ABD-İsrail’i koruma, emperyalist ve Siyonist saldırganları arkalanmak için yapıldı. Bakanların toplantısında, ABD-İsrail kınanmadı nedense.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Körfez ülkelerinde yaptığı açıklamalar çok ilginç. Arabuluculuk yapacakmış. İsrail zor durumda… Yapılacak arabuluculuk, Tel Aviv’i korumaktan başka bir şey değil. AKP hükümeti, denge politikası adı altında ABD-İsrail saldırganlığının yanında yer almakta utangaçça da olsa. Bu, denge politikası değil; dengesizliğin açık belirtisi. Kısacası ABD-İsrail’e kalkan olmanın siyaseti yapışıyor örtülü olarak. Bu nedenle ve ülkemiz açısından utanç sayılabilecek bir bildiriyi imzaladığı için Hakan Fidan’ın görevinden en kısa sürede ayrılması gerekli.

Türkiye’nin duracağı yer, mazlumların yanı, emperyalizmin değil. İyi bilinmelidir ki İran düşerse sıra Türkiye’ye gelecek. İran, verdiği insanlık savaşıyla yalnızca kendini değil; tüm mazlum ulusları ve Türkiye’yi savunuyor. Türk dış politikası, bu gerçeğin ışığında oluşturulmalı.

Adil Hacıömeroğlu

20 Mart 2026