Dursun
Akçam’ın romanları gibi öyküleri de çok başarılı. Konu seçimi oldukça çarpıcı.
Öykülerindeki konuları doğup büyüdüğü topraklardaki toplumsal olaylardan seçmiş.
O, Ardahan ve çevresinin sesi olmuş. Açlığın, yokluğun, yoksulluğun,
çaresizliğin, terk edilmişliğin insanları yiyip bitirdiği bir coğrafyanın yazarı
Akçam. Bu topraklarda insanın değeri yok! Bir avuç egemenin çıkar değirmeninde
öğütülen köylülerin umutsuzluk toprağında çaresizliğinin fotoğrafını sözcüklerle
çiziyor çok değerli yazarımız.
Dursun
Akçam’ın Köyden İndim Şehire/Kafkas Kızı
ve Ölü Ekmeği adlı öykü kitaplarındaki
öyküleri bir solukta okudum hem de yüreğim yanarak. İnsanı çok derinden
etkiliyor kitaplardaki her öykü.
Ölü Ekmeği’nde toplam 11
öykü var. Hepsi birbirinden acıklı, yürek parçalayıcı. Yoksulluğun ağalık
düzeninin, köylülere bir türlü uzanamayan devlet elinin yoksunluğunun yok
ettiği insanlar var öykülerde. Devlet görevlileri vergi toplarken var. O vergi
ki, köylülerin çoğunu kış boyu aç bırakmakta.
Toplumun
en çok ezilenleri öncelikle çocuklar.. Ardında ise kadınlar… Kadının adı yok bu
topraklarda. Alınıp satılan bir maldan farksız. Kız çocukları pazarda satılır
gibi satılıyor ergenlik çağına girer girmez. Gerçi ergen olmadan da kocaya verilenler
var. Kız babaları bu işten hem birkaç kuruş kazanıyor hem de sofralarından bir
boğazı eksiltiyorlar.
Erkek
çocuklar, küçük yaşta ağaların yanına yanaşma olarak gönderiliyor boğaz
tokluğuna çalışmak için. Azıcık vicdanı olan ağa, yanında çalışan çocuğa üç beş
kuruş veriyor. Ancak çoğu, onlara üç öğün yemeği ve yatacak bir yeri bile çok
görüyor. Bu çocuklar, ahırlarda hayvan yemliklerinde geceyi geçiriyor gübre
kokuları içinde.
Kitap,
adını “Ölü Ekmeği” öyküsünden alıyor. Peki, neden ölü ekmeği?
İnsanlar,
özellikle de çocuklar günlerce doğru düzgün karnını doyuramıyor, deyim
yerindeyse aç geziyor insanlar çoluk çocuk. Elinde bir dilim ekmekle dışarı
çıkan çocuk, bir lokma yiyemeden elindekini diğerlerine kaptırıyor. Kardeşler
arasında bile bir dilim ekmek için alt alta üst üste dövüşler oluyor. Temel
beslenme aracı arpa ekmeği… O da bulunabilirse…
Ölü
Ekmeği öyküsünün kahramanının kardeşi Ali hasta. Başta ağabeyi olmak üzere
komşu çocuklar da onun ölmesini bekliyor. Neden mi? Gelenek olduğu üzere cenaze
evine yemek getirilir. Sözü edilen köyde ise yemeği bir yana bırakalım ekmek ve
pişi geldiğinde herkes bayram ediyor. En azından birkaç gün ev halkı kuru ekmek
de olsa yiyebiliyor evden çıkan ölünün hatırına. Başkahramanımızla arkadaşı
Meco, iddiaya giriyor Ali’nin ölüp ölmediği üstüne.
“İçimde
karışık bir duygu. İyi olurdu Ali’nin ölmesi, ben de istiyordum! Başsağlığına
gelen komşular ekmek getirirlerdi, yumuşak yumuşak buğday ekmeği! Bir yutuşta
inerdi boğazımdan aşağı. Pişi de getirirlerdi, ortası delik kırmızı pişiler!
(Dursun Akçam, Ölü Ekmeği, Literatür Yayınları, 3. Basım, Mart 2021, s. 39)” Bu
sözler yorum gerektirir mi?
Ölü Ekmeği’nde beni en çok
etkileyen öykülerden biri de Seher. İnsanlar karınlarını doyuramıyor. Arpa
ekmeği bile bulunamaz oluyor. Kadınlar; dağda, tepede, çayırda ot toplamaya
gidiyorlar çocuklarına bir öğünlük yemek yapmak için. Ot toplarken kendileri de
ot yiyorlar. Kısacası, hayvanlar gibi otluyorlar. Ağızları, burunları
yeşilleniyor otlarla. Seher de çocuklarını beslemek için ot toplayan kadınlarla
birlikte. Yediği otlar onu zehirliyor. Eve geliyor gelmesine, ama ayakta
duracak durumu yok! Konu komşu toplanıyor başına. Bildikleri sağaltımları
yapıyorlar kendilerince. Ancak bir türlü iyileştiremiyorlar güzel Seher’i.
Seher can veriyor. Dört çocuğunu geride öksüz bırakarak.
İnsanların
otlayarak yaşama tutunmaya çalışmaları çok acıklı değil mi? Günümüzde birçok
insanın inanmayacağı bir şey bu belki de. Yüzyıllardır onları yok sayan bir
toplumsal düzenin değişmesi niye bir kısım insanları rahatsız etti? Köylünün
toprak sahibi olması nasıl bir siyasal örgütlenmeyle engellendi? Dişiyle
tırnağıyla toprağa tutunan ve yılın on iki ayı üreten bir toplumsal sınıfın
bunca yoksullaşması, yaşayamayacak durma gelmesinin sorumluları kimler?
Ne
yazık ki köylümüzün yaşadığı yoksulluğu, yoksunluğu, açlığı, onun içinde bulunduğu
çağ dışı toplumsal düzeni dile getiren yazarlarımız ülkemiz yöneticilerince istenmeyen
adamlar olarak görüldü, gösterildi. Dövülüp sövülerek, sürülerek tutukevlerine
atıldılar. Akıl almaz suçlamalarla halkın gözünden düşürülmeye çalışıldılar.
Dursun Akçam da bu yazarlardan biri…
Türkiye’yi
yıllardır yönetenler, ülkemizin büyük sorunlarını halletmeye çalışmayıp tersine
onları görmezden geldiler. Görenleri de haksız yere suçladırlar. Oysa onlar,
yurt sorunlarını çözmek için işbaşına geliyor. Kendi halkına, gerçekleri görüp
söyleyen aydınlara düşmanlık, halkımızın verdiği emanete ihanet değil de nedir?
Dursun
Akçam’ı ve köylerimizin, halkımızın sorunlarını yazıp anlatan yazarlarımızı okuyalım,
okutalım ki ülkemiz kör karanlıktan kurtulsun. Halkının sorunlarını dile getirmeyene
aydın denir mi hiç?
Köyden İndim Şehire/Kafkas Kızı ve Ölü Ekmeği kitaplarındaki öyküleri içim
yanarak gözyaşlarıyla okudum. Bazı öykülerde anlatılanlara insan yüreğinin
dayanması olanaksız. İnsan, insanlığından utanıyor okurken. Bu tür kitapları okuyup okutalım
ki ülkemiz gerçekleriyle yüzleşelim. Halkımızın sorunlarını bilmeden onları
çözemeyiz.
Adil
Hacıömeroğlu
20
Kasım 2026