Adil Hacıömeroğlu

KARGALAR NASIL YUVA YAPACAK?

Mart ayı geldiğinde doğada içten içe bir canlanma olur. Bahar yağmurları topraktaki devinimi artırır. Yağmurun her damlası, toprağı yumuşatıp verimini çoğaltır. Toprağın altında zorlu kışı geçiren bin bir türlü tohum, bahar yağmurları ve ısının artmasıyla toprağın üstüne çıkmak için adeta birbirleriyle yarışır. Tohumların çimlenme zamanı geldiğinde onları durduracak herhangi bir güç yok! Her tohum, gökyüzüne “merhaba” demek için ivedilik gösterir.

Güner, annesi ve babasıyla yaşadıkları kentte gezintiye çıktı. Bir yandan yürüyerek günlük sporlarını yapıyor, diğer yandan da baharla coşan doğadaki değişimleri gözlemliyorlardı. Çocuk, annesine ve babasına sürekli sorular soruyordu. Çiçeklenen erikler en çok ilgisini çekenlerdi. Gittikleri dinlençte (parkta) yalnız bir badem ağacının kar gibi ak çiçeklerini inceledi bir süre. Yerde bulunan bazı bitkiler de rengârenk çiçek açmıştı. Bal arıları çoktan çalışmaya koyulmuşlardı. Onlar, çiçekten çiçeğe konuyordu durmadan.

Dinlençte yerinde durmayanlar arasında kuşlar da vardı. Sık yapraklı ağaçların dalları arasından serçe orkestrasının insanları esrikleştirip yaşama sevincini artıran şarkıları işitiliyordu. Bir süre durup dinlediler mutluluk veren bu ezgileri. Az ötede bir karga, akasya ağacında daldan dala zıplayıp duruyordu. Çok geçmeden bir karga daha gelip onun yanına kondu. Bir süre karşılıklı ötüştüler. Sonrasında dalları birlikte incelemeye başladılar. Birisi dert dolu bir sesle çığlık attı. Çok geçmeden diğeri de aynı tonda bağırdı. Ses tonlarına, çığlıklarına bakınca bir sorunları varmış gibi geldi Güner’e.

Çocuk yavaşça, parmak uçlarına basarak yürüdü akasya ağacının altına doğru. Kargaların konduğu dala bakmaya başladı. Kargalara dönerek, “Bir derdiniz mi var, niye böyle yanık yanık ötüyorsunuz?” diye sordu.

Soru sorulan karga, kanatlarını açarak Güner’e yakın duran bir alt dala gelip kondu. Önce kanatlarını aşağı yukarı küçük devinimlerle kıpırdattı. Sonrasında gırtlaktan gelen derin bir sesle öttü. Sonrasında çocuğa bakarak: “Evet, bana bakan çocuk yalnız benim değil, tüm kargaların büyük bir derdi var. Hem de çok büyük… Bu dert, her geçen yıl daha da büyüyor ve çözülmez duruma geliyor. Bazı insanlar bize çok büyük zararlar veriyor bilerek ya da bilmeyerek. Bu arada benim adım, Karaçığlık…”

“Sizinle tanıştığıma çok mutlu oldum Karaçığlık. Benim adım da Güner...”

“Güner, seninle tanıştığım için çok mutlu oldum”

“Sizi böylesine öfkelendiren nedir? Bazı insanlar size niçin ve nasıl zarar veriyor?”

“Öncelikle ağaçları çok kötü buduyorlar. Budayıcılar, kesinlikle eğitimsiz ve bilinçsizler... Bu kişilere duyarsız da denebilir. Sonbaharda ağaçları budarken bizim o dallara yuva yaptığımızı uslarına bile getirmiyorlar. Oysa biz ulu ağaçların yüksek dallarına yuvalarımız yaparız. Özellikle de ana daldan çıkan ikili üçlü çatal dalların arasına. O dallar bizim yuvamızın kolonları, kirişleri olur. Bu dallar, kökünden kesilince bizlere yuva yapacak yer kalmıyor.” dedi içini çekerek Karaçığlık. Karga, öfkesini belirtmek için serçe öttü. Dinlencin her yanından duyuldu sesi.

“Çok üzüldüm buna Karaçığlık. Banan bilmediğim bir şeyi öğrettin. Demek ki ağaçları budamanın da doğru bir yöntemi varmış. Bunu yaparken kuşları da düşünmek gerek. Çok sağ olun, beni çok iyi aydınlattınız.”

Üst daldaki diğer karga, yavaşça alt dala inip kanatlarını çırparak ve başını yukarı aşağı indirip kaldırarak selam verdi Güner’e. Çocuk, onun geldiğini görünce çok mutlu oldu. “Benim adım, Uçanyel… Karaçığlık’ın eşiyim. Önümüzdeki Pazar günü evliliğimizin 25.yılını kutlayacağız. 25 yıl boyunca her yıl yuvamızı birlikte yaptık. Ben yıllara göre kimi zaman az, kimi zaman da çok yumurtladım. En az 2, en çok 5 yumurtam oldu. Kuluçkaya nöbetleşe yatarız. Yumurtaların üstündeyken o beni korur. Bunun için de yuvaya en yakın yüksek dalda bekler gün boyu. Kimi zaman gider karnını doyurur. Bana da yiyecek getirir. O, yuvadayken karnımı kendim doyururum.”

“Seninle tanıştığıma çok memnun oldum Uçanyel. Verdiğin bilgiler için de çok sağ ol. Peki, yuva yaparken karşılaştığınız başka sorunlar var mı?”

Uçanyel: Olmaz mı hiç? Karaçığlık az önce sana ağaçların budanmasıyla ilgili sorunumuzu anlattı. Sizin konuşmalarınıza istemeden kulak misafiri oldum. Yuva yapacak uygun yer bulsak da bazı araç ve gereci bulmakta zorlanıyoruz. Bizim yuvalarımızın en önemli gereci ağaç dallarının parçaları… Kuruyan dallar yere düşer. Biz onlardan yuvamız için uygun olanları seçeriz. Bu dalları ağız salgılarımız ve çamurla birbirine yapıştırırız. Ancak son yıllarda yere düşen kurumuş dalları temizlik işçileri çöp diye toplayıp götürüyor. Böylece yuva için önemli bir gerecimizi bin bir türlü zorlukla buluyoruz, dedi.

Konuşmayı dinleyen kara çığlık söze girdi. “Kent o denli betonlaştı ki dalları bulsak bile onları yapıştıracak çamuru bulamıyoruz. Anlayacağın her şey aleyhimize çalışıyor.”

Güner: Yuvanızın yapımı bitti diyelim. Ne zaman yumurtlayacaksınız?

Uçanyel: Bu yıl yuvamızı biraz geç yaptık, az önce anlattığımız nedenlerden ötürü. Martın ikinci haftasında yumurtalarımızı yuvamıza bırakırım. Bu yıl bakalım kaç yumurtam olacak?

“Yavrularınız kaç gün sonra çıkar yumurtadan?”

Karaçığlık: En az 14, en fazla 17 gün sonra hepsi yumurtalarından çıkar. Onların bakımını eşimle birlikte üstleniriz. Birimiz yuvada beklerken diğerimiz onlara yiyecek getirir. Yorulunca görevi diğerimiz alır. Böylece gün boyu yavrularımızı besleriz ki çabucak büyüyüp kanatlansınlar diye.

Güner: Ne zaman kanatlanıp yuvayı terk ederler?

Uçanyel: Dört, bilemedin beş hafta sonra yuvadan uçarlar.

Güner: Ne kadar güzel… İnsan yavrusunun büyümesi yılarca sürüyor. Hele yuvadan ayrılması çok uzun bir süreç... Sizin yavrularınız kısa sürede kendi başlarının çaresine bakıyor. Bu kısa sürede onlara gerekli eğitimi yuvada nasıl veriyorsunuz?

Uçanyel: Onlara yaşama tutunabilecekleri her şeyi çabucak öğretiyoruz. Ayrıca içgüdüleri de devreye giriyor. Böylece doğanın zor koşullarına göğüs geriyorlar, dedi gururla.

Güner, kargalara teşekkür etti. Onlar da çocuğa teşekkür ettiler başlarını aşağı yukarı sallayarak. Kuşlar, onu selamladılar kanatlarını çırparak. Çocuk, onlardan ayrılmanın burukluğuyla ikide bir arkasına dönüp dönüp bakarak ilerledi. Annesi ve babası onun iki yanına geçtiler. Güner’e sarılarak yürüdüler birlikte. Güzel bir günün tatlı yorgunluğuyla evin yolunu tuttular.

Adil Hacıömeroğlu

NATO, TÜRKİYE’Yİ NATO’DAN MI KORUYOR?

Türkiye’nin yurtseverleri, Atatürk’ün tam bağımsızlık ilkesinden ayrılmayanları sık sık NATO’dan çıkmamız gerektiğini nedenleriyle kamuoyuna anlatmakta. Bu arada NATO’nun ABD demek olduğunu belirteyim. Bu askeri savunma örgütü, Amerika’nın çıkarlarını korumak için var. Bundan başka amacı da yok!

Ülkemiz, NATO’ya girdi gireli başımız dertten hiç kurtulmadı. Ne iç ne de dış barışımız kaldı. İçerde bölünmeleri kışkırtırken dışarda da komşularımızla ilişkilerimizi bozup sürekli düşman yaratmakta. Düşmanlaştırma siyaseti, önceleri İngiltere’nin sonrasında ise ABD’nin egemenliğini sürdürmek için uyguladığı önemli bir strateji. Bunu yaşama geçirmek için de akıl almaz sorunlar çıkarır ortaya bu iki devlet.

1947’de Truman doktrinini kabul etmemizle ABD’ye göbekten bağlılığımız başladı. Ardından birçok anlaşma imzalandı Vashington yönetimiyle. Her anlaşma, bizi daha çok bağladı bu emperyalist güce. 6-7 Eylül olaylarını bu ülke kışkırttı. 1950’li yıllarda Suriye ile dostluk temelinde yükselen komşuluk ilişkimizi düşmanlığa dönüştüren de o. Sağ-sol çatışmalarıyla ülkemizi kan gölüne döndüren de ABD. Alevi-Sünni çatışmasını kışkırtan da sözde müttefikimiz Amerika. ASALA, PKK gibi örgütleri kurdurtarak ülkemizi böldürmek isteyen ABD değil mi? En son laik-antilaik çatışmasını körükleyen sözde müttefikimiz ABD’den başkası mıydı? NATO tatbikatında Atatürk ve Erdoğan’ı nişan alınacak hedefler olarak gösteren kimlerdi?

2 Ekim 1992’de, Ege Denizi’nde NATO’nun Kararlılık Gösterisi-92 tatbikatında ABD uçak gemisinden atılan iki adet füze ile Muavenet muhribi vurulmadı mı? Bu saldırıda beş askerimiz şehit edilmedi mi? Ayrıca yirmi iki Mehmetçiğimiz yaralanmadı mı?

Ergenekon, Balyoz ve daha birçok adlar altında yalan ve iftiralarla yurtseverlerle Türk ordusuna operasyon yapan ABD/NATO değil miydi? Asılsız suçlamalarla TSK’dan Kemalist askerleri FETÖ eliyle tasfiye eden ABD’den başkası mıydı? ABD, 15 Temmuz darbe kışkırtmasıyla ülkemizi işgal girişiminde bulunmamış mıydı? Burada adını sayamayacağım denli çok sayıda aydınımızı katleden ABD’ye bağlı Gladyo değil miydi?

Yukarıda saydıklarım, NATO saldırılarından en çok anımsananlar. Daha onlarca düşmanca girişim var Gladyo tarafından. Türkiye’yi NATO’dan korumak için NATO’nun ülkemize bir yararı oldu mu? NATO, ülkemizi hep düşman gördü. Kimi zaman da Türkiye’yi Kore’de olduğu gibi kullanmaya çalıştı.

Ekonomimiz, eğitimimiz, kültürümüz, sanatımız, bilim yaşamımız, geleneklerimiz, sanayimiz, tarım ve hayvancılığımız, birçok ulusal değerimiz, Cumhuriyet kurumlarımız, dil varlığımız, yeraltı kaynaklarımız, yerüstü varsıllıklarımız, en çok da binlerce insanımız NATO uğruna feda edilmedi mi?

Türkiye, Atlantik sürecine girdiği günden beri kan yitirmekte. Ülke değerlerimiz bir bir elimizden çıkarken NATO, bizi NATO’dan niye korumadı?

Bazı eski askerler, gazeteciler ve öğretim üyeleri televizyonlarda, gazetelerde, sosyal medyada “Türkiye, NATO’dan kendisini korumak için NATO’da kalmalı.” demekte. Bu sözü, söyleyenler kendilerince büyük bir buluş bulmuş, çok özgün ve derin bir tümce söylemişler gibi kasım kasım kasılmakta. Açık konuşun, açık... Bu söz sizin NATO sevginizden, bu emperyalist saldırgan örgüte bağımlılığınızdan kaynaklanmakta. Çıkın açıkça ben “NATO’cuyum, Amerikancıyım” deyin olsun bitsin. NATO’yu savunmak için sözü bu kadar eğip bükmeye ne gerek var? Açık konuşamıyorsunuz, çünkü NATO’nun ülkemize düşman olduğunu çok iyi biliyorsunuz.

Adil Hacıömeroğlu

6 Nisan 2026

KONUŞAN İNSAN DEĞİL, ETİKET

Televizyonların çoğunda neredeyse her gün sabahtan akşama dek gündemdeki olaylar, konular hakkında yorumlar yapılıyor. Kimi zaman bir ya da iki yorumcu karşımıza çıkarken özellikle akşam saatlerinde açık oturumlarda beş altı kişiden oluşan bir topluluk tartışıyor saatlerce. Tartışmaların bir kısmı uygar ölçülerde olurken bir kısmı da kavgaya, hakarete varan sertlikte geçiyor. Çoğu zaman tartışmalarda saatlerce didiklenen konu, incir çekirdeğini doldurmuyor.

Televizyondaki yorumcuların çoğu, uzman olmadıkları konularda da biliyormuş gibi ahkâm kesmekte. Bazı ekranların kadrolu yorumcularının neredeyse bilmedikleri bir şey yok! Her konuda uzmanlar… Öyleleri var ki sabahtan akşama dek ekranda. Kimilerini gece yarısı bile canlı yayınlarda görmek olanaklı. Bu kişilerin yaşamsal günlük gereksinimlerini nasıl giderdikleri merak konusu. Her konuda konuşuyorsan düşünsel besin kaynakların olmalı. Ne zaman okuyor, hangi ara araştırma yapıyorsun be adam?

Bazı yorumcular, ne yazık ki özgün bilgilerle konuşmuyor. Çoğu, farklı ekranlara değişik zamanlarda çıksa da aynı konuşmayı yinelemekten başka bir şey yapmıyor. Aynı sözleri sürekli yinelemek, dinleyenlerde tarikat ayinindeymiş duygusu uyandırmakta. Bu da kamuoyunun koşullanmasına neden olmakta. Kimi konuşmalar, öylesine yüzeysel ki dinleyenlere bıkkınlık vermekte. Olayları, konuları çözümleyici bir anlayışla ele alan yorumcu sayısı parmakla gösterilecek denli az. Büyük çoğunluk beylik sözlerle konuşuyor. Basmakalıp tümceler kullanmayı düşünce sananlar çoğunlukta. Yıllardır söylenegelen ezberlerin dışına çıkamıyorlar.

Yorumcuların çoğunun Türkçe bozuk. Sözcük dağarcıkları kıt. Bazılarının ne dediği anlaşılmıyor. Özellikle yabancı sözcük kullanmayı bilgili olmak sananlar çok.

Hele sopayı eline alıp harita başına geçenler var. Çoğunun harita bilgisi yok! Bazı asker kökenlilerin savaşı harita üzerinden anlatmasını anlarım da bedelli ya da kısa dönem askerlik yapan birinin haritada savaş stratejisi ve taktik dersi(!) vermesine ne demeli?

Yorumcuların hepsinin altında adları yazılı… Adlarının altına da mesleksel unvanları yer almakta… Bazılarının adlarının başında kısaltılmış akademik unvanlar da bulunuyor. Kimilerinin üç beş tane unvanı sayılıyor. Tartışmalar sırasında bazı yorumcular, anlattıklarının inandırıcı olmadığını fark etmiş olmalılar ki ikide bir “Ben bir hukukçu olarak konuşuyorum.” ya da “Bunları bir siyaset bilimi hocası olarak söylüyorum.” TSK emeklisi ve akademik unvanı olan subayların bazıları da “Bu değerlendirmeleri hem eski bir asker hem de akademisyen olarak yapıyorum.” demekteler. Basın emekçiler ise “Şu kadar yıllık bir gazeteci olarak görüşlerimi açıklıyorum.” diyerek anlattıklarına izleyicileri inandırma peşinde.

Ne dünyaya kaldık değil mi? Konuşmacıların hepsinin adlarının altında meslekleri, akademik unvanları yazılı. Peki, ikide bir unvanlarını dinleyenlere anımsatmalarının gerekçesi ne? Mesleklerini, deneyimlerini sık sık ekran başındakilerin ya da tartıştıkları kişilerin başlarına çivi gibi çakmaları niye? Yoksa yaptıkları işten, savundukları düşüncelerden şüpheleri mi var?

Yorumcuların çoğu, savundukları görüşlere inanmıyor. Bir kısmı ikide bir unvanlarını anımsatarak sığ görüşlerine dayanak bulmaya çalışmakta. Kısacası düşünsel eksikliklerinin farkındalar genellikle. Ayrıca insan, unvanlarıyla her konuda bilgili olamaz. Üstelik unvan konuşmaz, bilgi konuşur. Bilgiye ulaşmak, kültürel ve bilimsel birikime sahip olmak için sürekli okuyup araştırmak, gözlem yapmak gerek. Ne yazık ki bu ekran papağanları ezberleriyle konuşmakta. Bir konu hakkında insanları bilgilendireceksen önceden hazırlanmalısın anlatacaklarına. Yani dersine çalışmalısın.

Bazı televizyonlardaki yorumcular, bilerek ya da bilmeyerek etiketlerini yarıştırıyorlar. Sanki ekranlarda insanlar değil de etiketler konuşuyor. Oysa yorumlar beyinle yapılır. Beynin besini azsa etiket ne yapsın?

Adil Hacıömeroğlu

5 Nisan 2026

NATO’YA BAĞIMLILIK ÖVÜNÜLECEK ŞEY Mİ?

1949’da kurulan NATO’ya Türkiye, 18 Şubat 1952’de girdi. Öncesinde Kore’de askerimizin canıyla bedel ödedik bu kirli ittifaka kendimizi kabul ettirmek için. Bugüne dek NATO’nun ülkemize tek kuruşluk yararı olmadı. Üstelik bize verdiği zararlar saymakla bitmez.

T.C. Dışişleri Bakanlığı, NATO’nun kuruluşunun 77.yıldönümü nedeniyle sosyal medyadaki x hesabında bir açıklama yayımladı. Açıklamada: “Güçlü ordusu, gelişmiş askeri kabiliyetleri ve dinamik savunma sanayii ile Avrupa-Atlantik güvenliğine somut ve kapsamlı katkılarda bulunan ülkemizin, 7-8 Temmuz 2926 tarihlerinde Ankara’da NATO Zirvesine ev sahipliği yapacak olması, İttifak’a yönelik bağımlılığımızın ilave bir tezahürüdür.” denmekte.

Dışişleri Bakanlığı’nın açıklaması çok ilginç… Türkiye’nin NATO’ya bağımlılığı vurgulanmakta. NATO demek, ABD demek… Demek ki bağımlılık, NATO üzerinden ABD’ye… Hem de Türk ulus devletini parçalayacağını açıkça söyleyen Vashington’a bağlılık öyle mi?

Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle artan riskler nedeniyle Karadeniz’de deniz güvenliğini güçlendirmek için yeni çokuluslu yapılar üzerinden işbirliği yürütüyor. Bu çokuluslu güçler kimler? NATO ve onun yanında yer alan ülkeler… Bunlar içinde Ukrayna da var. Yarın İsrail de eklenir riski önleyecek(!) çokuluslu güce.

Peki, Karadeniz’deki riskler neler? Mayınlar, insansız araçlar… Evet, şimdiye dek gördüğümüz mayın ve insansız araçlar hep Ukrayna’ya aitti. Hatta son olarak Ukrayna bir gemimizi de bu yola vurdu. Gemimizi vuran mı güvenliğimizi sağlayacak? Buna kargalar bile inanmaz, ancak hükümetimiz inanıyor nedense.

Çokuluslu güç, Anadolukavağı’nda (Beykoz’da) Deniz Unsur Komutanlığı kuracak. Bu komutanlık, Türkiye’nin güvenliğini mi, yoksa ABD’nin İstanbul Boğazı’nı denetlemesine sağlayacak? Bu durum, Amerika’nın Karadeniz’de serbest dolaşmasına, orayı gözetlemesine olanak verecek. Böylece Montrö anlaşması bu yolla delinecek. Sonunda Rusya-Türkiye ilişkileri bozulacak ve ülkemiz ABD sayesinde yeni bir düşman daha kazanacağız.

Milli Savunma Bakanlığı (MSB), 26 Mart 2026’da yaptığı haftalık basın toplantısında NATO’nun bir Türk korgeneralin komutasında Adana’ya çokuluslu bir kolordu karargâhının kurulacağı açıklandı. Peki, bu çokuluslu kolordu, kime karşı kuruluyor? Türkiye’yi tehdit eden İsrail’e karşı olmayacağına göre hedef ülke kim? Bu oluşumun İran’a ve Arap ülkelerine yönelik olduğu çok açık değil mi?

AKP hükümeti, bir yandan İsrail’e Gazze üzerinden sözlü ve göstermelik olarak yüklenirken diğer yandan Tel Aviv’in güvenliğini sağlamak için çokuluslu kolordu kurması anlaşılır bir şey mi?

AKP iktidarı, safını seçmeli. Denge politikası adı altında dengesiz bir siyasetin içinde, Batı emperyalizminin yanında. İkili oynamaktan vazgeçmeli; tavşana kaç, tazıya tut dememeli.. Ülkemiz zaman geçirmeksizin Çin, İran ve Rusya ile ittifak kurmalı. NATO yıllardır ülkemizin güvenliğini tehlikeye düşürüp başımıza bin türlü bela açmakta. Bu nedenle çökmekte olan bir savunma ittifakını diriltmenin kimseye bir yararı yok! Zaten bu saldırgan örgütü diriltmek de boşuna bir çaba. Çünkü ölü dirilmez.

NATO üzerinden ABD’ye bağımlılığı açıklamak önemli biri itiraf. Ülkemizin yurtseverleri yıllardır ABD/NATO’ya bağımlılıktan kurtulalım diye savaşmıyor mu? NATO’suz, Amerikasız bir Türkiye tam bağımsızlığını kazanır. Bunu istemeyen biri, şehit kanlarıyla sulanmış bu yurdun iyiliğini ister mi?

Adil Hacıömeroğlu

4 Nisan 2026

MAÇKALI EMİNE HANIM’DAN DERS

Sosyal medya sayesinde epeyce arkadaş kazandım. Çoğuyla yüz yüze tanışamadık ne yazık ki. Bu arkadaşlarımdan biri de Tuna Şahin… Tuna Bey’le de yüz yüze tanışmadık henüz. Ancak onunla kırk yıllık dost gibiyiz. Ankara’da yaşamakta. Eğitim işiyle uğraşıyor. Yazılarımı okur, arada sırada telefonla konuşuruz onunla. Konuşmalarımız içtendir, bu nedenle keyif alırım onun her sözcüğünden. Sesi sevecen, saygılı ve içtendir. Onunla düşünce alışverişinde bulunmaktan mutlu olurum. Arada sırada tartışırız karşılıklı saygımızı yitirmeden. Trabzon ilinin iki farklı ilçesindeniz. O, Maçkalı; ben ise Ofluyum. Yani yerdeşiz. Ortak kültürümüzün bizi bağlamaktaki rolünü yadsıyamam.

Dün sosyal medyada bir video paylaştı. İzleyince beni çocukluğuma döndürdü o görüntüler. Konuşmaları dinlerken Tuna’nın annesi olduğunu öğrendiğim tipik bir Doğu Karadeniz kadını elinde belle[1] mendil kadar daracık biraz uzunca bir toprağı kazıyordu. Zaten Doğu Karadeniz Bölgesinde geniş tarım alanları bulmak neredeyse olanaksız. İnsanlar taştan, kayadan, bayırdan dişleri ve tırnaklarıyla ekmeklerini çıkarır. Bu yönüyle çalışkanlığıyla ünlü yöre insanları bir tansığın[2] da kahramanları. Tuna, bir yandan görüntüyü çekerken diğer yandan da annesiyle söyleşiyordu. Konuşmalarda yapmacıklık, önceden planlama yok! Tamamen doğaçlama bir söyleşi var.

Söyleşinin her tümcesi derslerle dolu. Yalnız ders alınacak sözler, Tuna’nın annesi Emine Hanım’ın söyledikleri. Emine Hanım, yaşamın, toprağın dersini veriyor herkese. Özellikle de topraktan kopup dört duvar arasına sıkışıp yaşadığını sananlara.

Tuna: “Anne, insanlar bu spor için büyükşehirlerde bayağı para ödüyorlar, biliyor musun?” diye soruyor.

Emine Hanım: “Gelsinler, ben onlara faydalı sporu öğreteyim.” diyerek yanıtlıyor onu, hem de çalışmasına hiç ara vermeden. “Hem bu toprak insanın kötü enerjisini alıyor.” sözcükleri dökülüyor dilinden. Evet… Anadolu’nun emekçi kadını duyana duymayana, anlayana anlamayana felsefe dersi veriyor. İnsan kötü enerjiden, içindeki kuruntulardan kurtulmak, tinsel bozukluklarını bunalımlarını atlatmak için toprağa gereksinimi var. Toprak kişinin sağaltım yeri.

“Derdin sıkıntın varsa eğer onu belle, kazmayla toprağa gömüyorsun.” diyor Emine Hanım. Bu tümce örnek oluyor tinsel ve tensel sağaltım isteyenlere. Toprak, dünyadaki tüm pislikleri olduğu gibi içimizdeki kötü düşünceleri, duygusal sıkıntıları da örtüyor. Böylece insanlar rahatlıyor toprak sayesinde.

Yukarıdaki son tümceyi işitince Tuna’yı aradım annesinin söylemiş olduğu bilgelik dolu sözü için. İlk tümcemden sonra telefonu, Emine Hanım’a verdi. Yüreğiyle konuşan biri... Çocukluğumda bana öğütler veren yengelerden, teyzelerden, halalardan, ninelerden farksız ses tonu, sözcükleri, içtenliği, bilgeliğiyle telefona sığmayan yüreğime dolan bir Doğu Karadeniz kadını. Sanki beni kırk yıldır tanıyormuş, aynı derenin balığıymışız, komşu evlerde büyümüşüz gibi içten konuşuyor. Torunlarının topraktan uzak oluşundan yakındı biraz. Şimdiki çocukların ekrana bağlı yaşadıklarından ve bunun da önemli bir sorun olduğundan dert yandı. Toprağı tanısalar hem ağızlarının tadının geleceğini hem de sıkıntılarının çaresinin bulunacağını söyledi. Çocukların doğal ortamda yetişen meyve ve sebzelerin tadını bilmediklerinden yakındı.

Konuşmamız sürdü biraz. Ne ekeceğini sordum bellediği yere. Birçok sebze saydı. Sebzelerin özelliklerinden lezzetlerinden söz ettik. Kabaktan söz edince çocukluğumun damak toyuna götürdü beni. Tatlısı yapılan ak kabağa, yörede kastanica kabağı denir. Onun kabuğunu soyup dilimledikten sonra ya fırında ya da suda pişirirdik. Buna yörede “feli” denir. Hiçbir katkı maddesi olmadan tamamen doğaldı feli. Lezzetine doyum olmazdı bu doğal yiyeceğin. Hele felileri pekmez kazanında pişirdiğimizde lezzeti bayıltacak türdendi. Bu özlemimizi konuştuk onunla.

Ne yazık ki sanal ortamda zaman geçiren günümüz çocukları doğal tatlardan çok uzak yaşamakta. Birçok ürünün nerede, nasıl yetiştiğini bilmemekteler. Çoğu kişiye gülünç gelecek, ancak söyleyeyim. Çocukların çoğu, yiyip içtiklerinin marketlerde üretildiğini sanmakta.

Tuna Şahin, eğitim işinin yanı sıra turizm işiyle de ilgilenmekte. Maçka’ya bağlı Coşandere mahallesinde bir konaklama yeri var dere, vadi, dağ, orman görünümlü doğanın kucağında cennetten bir köşede. Mahalle dediğime bakmayın. Büyükşehir yasasına göre köylere mahalle deniyor artık. Ancak buralar, her şeyiyle köy. Coşandere Maçka-Sümela Manastırı yolu üzerinde. Maçka’ya 3, Sümela’ya 15 km uzaklıkta. Doğa tutkunları için iyi bir dinlence yeri. Bu arada Tuna Bey’in mahallelerinin adı Kılıbıklar…

Güzel bir söyleşiden sonra karşılıklı iyi dileklerde bulunup telefon görüşmemizi bitirdik. Çocukluğuma, doyamadığım toprağıma döndüm. Emine Hanım’ın bilgeliğini düşündüm uzun uzun. Büyük ozanımız Âşık Veysel: “Benim sadık yârim kara topraktır.” deyişiyle Emine Şahin’in kötülükleri toprağa gömmesi aynı düşünüşün, duyuşun, inanışın farklı yörelerdeki yansıması değil mi? Topraktan gelip toprağa gitmenin doğal bir kuralının anlatımı değil mi tüm yönleriyle? Toprağın eğitici, sağaltıcı gücünü fark etmeyip ekranlara kilitleneler başlarını kaldırıp bakmalı dört bir yana. Toprak, vazgeçilmez yaşam gerçeğimiz. Doğa, bizi var eden ana... Seni var eden anandan ayrılıp ona sırtını dönersen küresel güçlere alet olursun. Bir domatesin sofrana nasıl geldiğini de bilmezsin. Böylece yaşama küser, sorunlarına çare bulamaz, kendine ve toprağına yabancılaşarak yaşadığını sanırsın. Toprak da Emine Şahin de anadır. Bu nedenle birbirlerinin dilinden anlarlar. Ekranlar ise ne anadır ne de baba… O, toprak ananın çocuklarını doğasından uzaklaştırıp tutsaklaştıran insanları öz benliğinden koparan bir araç. Bu nedenle ana gibi yar olmaz, diyoruz.

Adil Hacıömeroğlu

3 Nisan 2026

[1] Yörede “rıhtı denir.

[2] Mıcize

TESTLER VE EKRAN BAĞIMLILIĞI

Biz öğrenciyken okullarda test türü sınav yapılmazdı. İlk ciddi test türü sınavla 1976’da girdiğim ÖSS’de karşılaştım. Test olmasına karşın bilgi, yorum ve genel yetenek soruları ağırlıktaydı. Okullarda test yapmak hiçbir öğretmenimizin usundan geçmezdi. Yazılı sınavlarda sorular sorulur, öğrenciler de bilgilerini yorumlarıyla harmanlayarak yanıtlardı bunları. Sözlü sınavlar da yazılıların benzeriydi.

Ülkemizde en çok değiştirilip siyasallaştırılan alan eğitimdir ne yazık ki. Hükümet olan her siyasal parti, halkımızın büyük çoğunluğunca kabul gören “Okula, kışlaya, camiye siyaset girmemeli.” sözünün tam tersini yaparak bu üç yere de el atmıştır nedense. Bu da politikadan uzak tutulması gereken bu üç alanı aşındırmış, amacından saptırıp yozlaştırmıştır.

Eğitim alanında ne yazık ki özgün izlenceler geliştirilmemiştir uzun yıllardır. Daha çok ABD’den alınan birtakım uygulamalar, ülkemize getirildi. Neredeyse hepsi, ülkemiz koşullarına uygun değildi ve başarısızlıkları kaçınılmaz oldu. Bu nedenle eğitim sistemindeki uygulamalar, sistemler, ülkelerin gereksiniminden doğmalı ve ulusal nitelikleri göz ardı edilmemeli.

Öncelikle merkezi sınav sistemleriyle yerleşti teste dayalı sınavlar. Sonrasında öğrencileri, LGS ve ÖSS’ye hazırlıyoruz diyerek okullar da sık sık testlere başvurdular. Yazılı sınavlar, neredeyse unutuldu. Testlerin eğitim sistemine yerleşmesiyle öğrencilerde kolaycılık gelişti. Birçok öğrenci iki satır yazı yazmaya üşenmeye başladı. Böylece eller kalem tutmamaya başladı. Böylece beyinle el arasındaki düşünsel bağ koptu birçok kişide. Ne yazık ki öğrencilerin çoğu, yazmaktan nefret etmekte.

Testlerin okul sistemine yerleşmesiyle öğrenciler ezberciliğe yöneldi. Ezbercilik, onların üretkenliğini, yaratıcı düşünmelerini, yorumlama yeteneklerini, karşılaştırmalı öğrenmelerini engelledi. Ayrıca özgün düşünmek, eğitim sistemimizden dışlandı. Bunlar olmayınca öğrenciler, papağan gibi ezberledikleri kalıpları yinelemeye başladı. Bu durumun onların zekâ gelişimini engellediğini de söyleyebiliriz. Ne yazık ki test sistemi, okulların eğitim ve öğretim kurumu olmalarını bir yana koyarak belli kalıplara sıkıştırılmış ezber bilgilerin yinelendiği yerler oldu. Bu da yetenekli, birikimli, üretken öğrenci örneklerinin azalmasına yol açtı.

Teste dayalı sınavlarda seçenekler sıralanmakta yanıtlanmak için. Bunlardan doğru olanını bulmak için gözler hep kayıyor ekranlardaki gibi. Testlerde el, az işleyip göz daha çok odaklanıyor soruların üzerine. Bir soru, yaklaşık bir dakikada çözülmekte. Sorulara uzun zaman harcamak söz konusu olamaz. Çünkü bu tür sınavlar zamana karşı bir yarış. Soruları çabucak yapmak gerek. Geniş açılı bir düşünüş söz konusu değil. Kısıtlı bir zamanda yapmak gerekiyor her şeyi. Uzun uzadıya düşünüp soruyla ilişkili farklı konuları ussal süzgeçten geçirme olasılığı da yok!

İlkokulun birinci sınıfına yazılan bir öğrencinin ailesinde hemen sınav telaşı başlıyor. Çocuk okuryazar olur olmaz veliler, öğretmenlerden test kitabı önerileri istemekte. Sınıflar ilerledikçe velilerde çocuklarına test çözdürme isteği çılgınlığa dönüşmekte. Her sınıfta öğrenciler arasında bir yarış başlıyor. Yarış giderek okulun tümüne yayılıyor. Sınav zamanı gelince de ülke çapında bir yarışta ipi göğüslemek için insanlar güçlerinin üstünde bir emek harcıyor.

Ekranlarda oynanan oyunlarda da bir yarış var. Kazanma isteği, dizginlenemez bir duruma dönüşmekte. Bu oyunlarda ne işe yaradığı ya da yarayacağı belli olamayan puanlar veriliyor oynayanlara. Çocuklar, her oyunda yüksek puanlar alarak herkesi geçip birinci olmak istemekte. İzlenen kısa videolarda da gözleri ekrandan ayırmadan odaklanmak söz konusu. Çünkü izlenen görüntüler çok kısa tıpkı testlerdeki sorular gibi.

Test çözmeye alışmış, bu sınavlara koşullanmış çocuk ve gençlerin ekranı çekici görmeleri olağanlaşıyor bu nedenle. Çünkü ekranlarda da uzun uzadıya düşünme söz konusu değil. Çocukların ekranlarda izledikleri görüntüler çok kısa. Bunları sorgulama, farklı seçenekler düşünme olanağı olmuyor. Sanal dünyadaki oyunlar da çok kısa ve kalıplanmış bir düzen içinde. Ayrıca bir öğrenci, benzer oyunları, aynı kalıp içinde defalarca oynayabilmekte. Bundan da anlaşılıyor ki burada da bir ezbercilik ve sürekli aynı şeyleri yinelemek siz konusu. Buradan hareketle teste dayalı sınav sisteminin ekran bağımlılığın etkili olduğunu söyleyebiliriz.

Test sınavlarıyla ezberciliğin tutsağı olmuş çocuklar, yaşamdan kopuyor. Doğayla ilişkileri neredeyse yok! Gözlem yapmaları çok zor. Araştırma ve inceleme hak getire… Onları yaşamdan kopararak yaşama hazırlamaya çalışıyoruz. Böyle olunca da ekran bağımlılığı ve yanı sıra onlarca sorunla karşılaşıyoruz.

Eğitim sistemi baştan aşağı gözden geçirilmeli. Siyasetçiler başta olmak üzere birtakım yeteneksizler, ellerini okullardan çekmeli. Eğitim ve öğrenciler, küçük siyasal çıkarlara feda edilmemeli. Aslında feda edilen ülkemizin geleceği.

Adil Hacıömeroğlu

2 Nisan 2026

YARI CAHİLLER

Her hangi bir konuda bilgi sahibi olmayan, eğitimsiz, bilgisiz, bilisiz kişiye cahil diyoruz. Cahiller iki türlüdür: 1- Kara cahiller, 2- Yarı cahiller…

Kara cahil, bilgisizliğinin farkındadır; eğitilmeye ve öğrenmeye açıktır. Zaten söze başlarken cahil olduğunu söyler. Bu durumunu gizlemez. Kendinden bilgili gördüğü kişi, bir şey anlatırken tüm ilgisini toplayarak ve gözünü dört açarak dinler karşısındakini. Anlamadığı yerde sorar. Sordukça da anlatılan konuyu kavrar. Çünkü onun içindeki öğrenme, bilme merakı erişilmez bir sevi. Cahilliğinden kurtulmak ister.

Kara cahil, bilgili kişiye saygı gösterir. Bilgili birinin oturduğu meclislerde uzaktan da olsa bulunmak ister. Öğrenebileceği her fırsatı değerlendirir. O, susuz bir çölde çok susamış bir gezgin gibidir. Çölde susuz kalmış gezgin için su ne denli yaşamsalsa onun için de bilgilenip kara cahillikten kurtulmak o denli büyük bir gereksinim. Kara cahil eğitilir, çünkü eğitilmeye açıktır.

Gelelim yarı cahillere… Yarı cahil, bilmediğini bilmez. Yarım yamalak bilgisiyle her şeyi bildiğini sanır. Bilgileri bir kaynağa, düzenli bir öğrenmeye dayalı değildir. Onun kafasındakiler, yani bildiğini sandığı şeyler kulaktan dolmadır. Bir şeyi öğrenirken bunun doğru olup olmadığını araştırmaz. İşittiği yeni bir şeyi, yalan yanlış da olsa doğru da olsa benimser. Bu kişiler, giderek kendilerini her konuda uzman olarak görmeye başlar. İşte, onun çevresindekiler için tehlike başlar böylelikle. Atalarımızın “Yarım hekim candan eder, yarım hoca dinden eder.” sözü, uyarınca toplumu yanlış yönlendirmekte bu sokma akıllı çoğunluk.

Televizyon ve akıllı telefonlar, günlük yaşamımıza girdikten sora yarı cahillerin sayısı oldukça arttı. Ekranlardan her şeyi öğrendiğini sananlar, aydın görünümlü cahiller ordusunu oluşturdu ne yazık ki. Oysa ekranlar, başta küresel egemenler olmak üzere dünyanın ve ülkemizin güç odaklarınca toplumu kendi çıkarları için yönlendirmekte. Bu yönlendirmeler; toplumu siyasal, kültürel, sanatsal, ekonomik alanlarda güç odaklarının istediği gibi düşünmelerine, duyumsamalarına, davranmalarına yol açmakta. Her konuda aynı düşünen ve tüketimden başka bir amacı olmayan tektipçi bir toplum oluşturulmakta bu yolla. Böyle bir toplum da ister istemez küresel güçlerin boyunduruğu altına girip onlara hizmet etmekte.

Şöyle bir çevremize baktığımızda hep aynı renk giyinen, benzer tüketim alışkanlıkları bulunan, aynı tür yemekleri yiyen, olaylara bakış açıları küresel güçlerle bir olan oldukça kalabalık yığınlarla karşılaşırız. Bu kişiler, her konuda düşünce belirtir. Bunu belertirken de kesin yargılarda bulunurlar. Tartışmayı beceremezler. Kazara tartışmaya girseler basmakalıp savsözleri[1] yineleyip dururlar. Bunu da bağırıp çağırarak yaparlar. Karşısındakini dinlemez, onun görüşlerine değer vermezler. Çünkü onun kulaktan dolma bilgisi, tartışmada savunulamaz. Ezberi dışında bir şey söylendiğinde kendini çok kötü yenilmiş ve aşağılanmış olarak görür. Onun düşünce alışverişini bilmez, çevresindekilere üstünlük kurmak için yapılan düşünce yarışı içindedir hep. Karşısındakinden doğruyu öğrenerek yanlışını düzeltmeyi düşünmez yarı cahil. O, yanlış düşünüp söylediğini asla kabul etmez.

Ülkemizde yarı cahiller çoğunlukta ne yazık ki. Siyaset, demokratik kitle örgütleri, sendikalarda çokçası çıkar karşımıza. Dilim varmıyor, ancak üzülerek söyleyeyim ki üniversitelerde öğretim üyeleri ve okullarda öğretmenlerin içinde epeyce karşılaşıyoruz bu tür kişilerle. Toplumumuzda nedense okuyarak edinilen bir öğrenme alışkanlığı gelişip yaygınlaşmamış. Bilgiye ulaşmak için emek harcamak, ne yazık ki küçümsenmekte. Ekranlar, toplumu teslim almış durumda. Zaten ekran bilgileri de üstünkörü, derinlikten yoksun. Yani başa göre tıraş yapılmakta buralarda. Yani televizyonlar ve sosyal medya yarı cahil üretmekteler bolca.

Ekranların insanlar üzerinde egemenlik kurduğu bir çağda, cehaletle savaş oldukça zor. Çünkü susayan su içer, acıkan yemek yer, uykusu gelen uyur, gezmek isteyen gezer, kitap okuma gereksinmesi duyan okur; ancak öğrenmek istemeyen ve her şeyi bildiğini sanan kişiye hiçbir şey öğretemezsiniz. Öğrenme kişisel ve toplumsal gereksinmeden doğar. Öncelikle kişi bilmediğini bilecek. Kısacası cahil, bilmediğini bilecek.

Adil Hacıömeroğlu

1 Nisan 2026

[1] Sloganları

ÜÇ GÜN ARALIKSIZ YAĞMUR

28 Mart 2026 Cumartesi günü sabaha karşı İstanbul’da başlayan yağmur, 29-30 Mart günlerinde de aralıksız sürdü. Kimi zaman serpiştirdi, kimi zaman da sağanak aman vermedi insanların dışarı çıkmasına. Bazı yollar, akarsuya döndü. Her yağmurda olduğu gibi İstanbul’un yetersiz olan altyapısı, yurttaşları zor durumda bıraktı. Ne yazık ki sahilde olan mahallelerde bile yağmur suları denize akmadı, akıtılamadı. Bu nedenle birçok mahallede yurttaşlar, dışarı çıkamadı zorunlu durumlar dışında.

İş bilmez yöneticiler savsakladığı işler yüzünden trafik kilitlendi. İvedilik gösteren bazı sürücüler, kazalara neden oldu. Bu kazlarda ölenler, yaralananlar var. Ekonomik yitikleri bilmem söylemeye gerek var mı?

Türkiye’nin birçok ilinde bahar, yağmurla kendini gösterdi. Bazı yerlerde yağış, kara dönüştü. Kimi bölgelerde don olayları da görüldü. Can ve mal yitiklerinin olması üzücü.

Bazı yurttaşlarımız üç günlük yağmurdan sıkıldıklarını söylediler. Kimi yüz yüze bunu anlatırken kimi de sosyal medyada bu konuda serzenişte bulundu. “Bu kadar yağmur İstanbul’a niye yağıyor? Bu nedenle evlerde kapalı kaldık.” diye yakındı çoğu kişi. Sosyal medyaya bağımlı, her şeyi elindeki küçücük ekrandan gören ve kendi konforundan başka bir şey düşünmeyenlerin bu tür yakınmaları çok olağan. Üzülerek söyleyeyim ki bu kişiler, yağmurun doğamız ve yaşamımız için ne denli bir zorunlu gereksinim olduğunu bilmiyor.

Yağmur bolluktur, yaşamdır. İstanbul, su kaynakları bakımından varsıl sayılmaz. Bu üç gün boyunca ara vermeden yağan yağmurun sututarları[1] beslediğini düşünemiyor yakınmacı dostlar. Ne içeceksin, her sabah yıkanmak için ne kullanacaksın? Dişlerini neyle fırçalayacak, çamaşırlarını nasıl yıkayacaksın? Yemeklerini susuz mu pişireceksin? Bahçende ya da evindeki bitkileri ne ile sulayacaksın? Sana serinlik veren ağaçların yeşerip gövermesi için suya gereksinmeleri yok mu? Bu kişiler, her şeyi ekranda görmeye alıştıklarından, doğadan kopup onun düzenini unutmuşa benziyor. Kendince her şeyi ekrandan öğrenirsin de yaz boyunca günlük yaşamın için kullanacağın suyu sanal dünyadan sağlayamaz, onun ne denli gerekli olduğunu öğrenemezsin.

Bahar yağmurları, çiftçiyi sevindirdi. Özellikle tahıl ekenler çok mutlu oldu. Bahar yağmurları ekinlerin boy atmasını, başakların dolgunlaşmasını sağlar. Ayrıca meyve üreticileri de bu yağmurdan oldukça memnun. Çünkü mart yağmurları yağmasaydı don olacak ve bu ağaçların baharı muştulayan açılmış çiçekleri, meyveye dönemeden yanacaktı. İşte, yağmur don olayını engellediği gibi havayı da biraz ılıtıp soğukları kırdı. Bu, meyve ve sebzenin yıl boyunca bol olacağının göstergesi. Unutulmasın ki İstanbullular da beslenmek zorunda. Besin maddeleri ekranlardan, günün önemli bir kısmını geçirdikleri yeiçlerden[2] değil; bahçe ve tarlalardan gelmekte. Sanal dünya karın doyurmuyor, Karnımızı doyuran, sofralarımızı türlü yiyeceklerle donatan bahar yağmurlarının ortaya çıkardığı bolluk.

Ne yazık ki büyük kentlerde yaşayan çoğu kişi, yaşamını dar bir çevrede geçirmekte. Kentin varsıllıklarından uzak yaşamakta. Oysa İstanbul surları dışına çıkıp bir adım atsa buralarda sebze bahçelerini görecek. Bu kentin bazı ilçelerinde tarımın önemli bir ekonomik etkinlik olduğunu ne yazık ki çoğu kişi bilmiyor. Bundan da anlaşılacağı üzere kentlerde yaşayanların çoğu, yaşadıkları yere yabancı. Başka yerlerden kentlerini gezmeye gelen gezginler kadar bile yaşadıkları yerleri bilip tanımıyorlar nedense.

Üzülerek söyleyeyim ki televizyon ve sosyal medya yaşamımıza girdi gireli toplumumuzun çoğu, doğadan hızla uzaklaşıp koptu. Bu, onları gerçekçi düşünmekten alıkoymakta. Çok yalın gerçekleri bile anlamakta güçlük çekmekte bu kişiler. Doğal olayları algılamakta önemli zorluklar içindeler. Sanal dünyanın kısır döngüsü, kentli ve ekran bağılısı kişiyi yaşamdan koparıyor. Ne yazık ki bu kısır döngü, onların yaşamındaki çeşitliliği, devinimi, çok boyutlu algılamayı, neden sonuç ilişkili düşünmeyi yok ediyor. Sabahtan akşama dek baktıkları ekranlar, onları yaşamın gerçekçiliğinden uzaklaştırıp sanal bir dünyanın tutsağı yapıyor.

İnsan yaşamı sanal değil, gerçek... İnsan, doğanın küçük bir parçası… Bu nedenle kişi, kendi gerçeğini anlamak için doğanın kurallarını, döngüsünü ve var olma nedenini bilmeli. Çünkü doğa yoksa biz de yokuz.

Adil Hacıömeroğlu

31 Mart 2026

[1] Baraj

[2] Kafe

KİTAP MI, EKRAN MI?

Üzülerek söylüyorum ki, okullarımızda öğrencilere okuma alışkanlığını ne yapsak da bir türlü veremiyoruz. Bu alışkanlığı, veremediğimiz için de çocukların yaşam başarıları istendiği gibi olmuyor. Okuma alışkanlığı kazanmamış çocukların yaşam anlayışı da gelişmiyor. Onların ne yazık ki ilkeleri, ülküleri, amaçları, özgüvenleri, özgün düşünce ve davranışları da olmuyor bu nedenle.

Okul öncesi ve ilkokul dönemi çocukların gelişme dönemidir. Bu dönemde onlara, daha çok davranışsal eğitim yapılmalı. Onlara soyut ve kuru bilgiler yüklemek son derece yanlış. Hele sınavlar yapmak, küçücük çocuklara gereksiz kaygı yüklemekten başka bir şey değil. Bu dönemde, davranışa dönüşmeyecek bilgiler verilmemeli. Uygulamalı öğrenme süreci, çocukların kişiliğini geliştirirken onlara özgüven de kazandıracaktır yanı sıra.

Kitap okuma alışkanlığının en güzel kazandırılacağı yer, ilkokul sıraları. İlkokul, öğrencilerin okul ve öğretmeni en çok önemsedikleri eğitim kurumu. Aslında anaokulları da çocuklara kitabın insan yaşamı için ne denli gerekli olduğunun benimsetileceği önemli bir eğitim kurumu. Burada çocuklara okuma yazma öğretilmediğinden bu konuda asıl görev ilkokullarındır.

İlkokullarda bol sınava, çok bilgiye dayalı bir sistem var. Çocuklar, eğitimlerinin ilk yıllarında sınav, ödev ve yoğun bilgiyle karşılaşıyor. Bu, onlarda kaygı ve gerilimi artırmakta. Başarısız olurum kaygısı öğrenciyi okuldan soğutuyor. Bunun nedeni kaygı ve bundan kaynaklanan korku. Veliler de çocuklarının başarısız olacağını düşünerek kaygılanıyor. Bu kaygı, çocuğa baskıya dönüşüyor. Aslında ilkokullarda öğretmenler de disiplini sağlamak, çocuklar üzerinde otorite kurmak için baskıcı yöntemlere başvuruyor. Bu, başarısız olursun, baskısı. Okulunda ve ailesinde başarısız olacağı kaygısıyla tinsel olarak biçimlenen çocuk, gerçekten başarısız oluyor. “Bir akıllıya kırk gün deli dersen deli, akıllı dersen akıllı olur.” atasözümüz, aslında çocuk eğitiminde öğretmenlere de velilere de kılavuz olmalı. Başarısızlık kaygısı, çocuğun belleğine, yüreğine kazındığında onun başarılı olması oldukça zor.

İlkokullarda çocuklara değerler eğitimi verilmeli. Bu yolla insan olmanın erdemleri onun yaşam biçimine dönüşmeli. Toplumsal yaşamda uyulması gereken kurallar uygulamalı olarak benimsetilmeli.

Çocukları, öğrenme kaygısı içine sokmanın kimseye bir yararı yok! İlkokullarda ve sonraki eğitim aşamalarında öğrenciye, aşırı bilgi yüklemek yerine bilgiye nasıl ulaşacağının yolu öğretilmeli. Bilgiye ulaşılacak yöntemleri bilen biri yaşam boyu başarılı olur.

Okullarımızın en büyük eksikliği, bahçelerinin çok dar, uygulama alanlarının neredeyse olmaması. Okul öncesi eğitimde ve ilkokullarda çocukların eğitim gördükleri alanlar, bir yuva olmalı onlara. Bu yuva büyüyerek farklı evlerden gelen çocukların mahallesine dönüşmeli. Sıra düzeninden vazgeçilerek bir oyun alanının sıcaklığını duyumsatmalı çocuklara. Oyun içinde eğitim yeğlenmeli. Çünkü çocuklar oyunla çok şeyi kolayca öğrenir. Böyle olunca da onlar, hem okullarına sevgi hem de aidiyet duyar.

Atalarımız: “Gönülsüz yenen aş ya karın ağrıtır, ya baş.” sözünü söyleyerek bize yol göstermekte. Çocuk, okulu sevsin ki bu kutsal yuvaya gönüllü gelsin.

Kitapla dost olmayı, okuma alışkanlığını kazandıramadığımız çocukların düşküleri[1] olmuyor. Düşküsü olamayan birinin yaşamda bir yanı eksik kalıyor. Okuma alışkanlığı kazanmayan çocukların bilim, sanat, kültür ve spor alanlarına yönelmesi de çok zor olmakta. Bu nedenle çocuklar, ekranlara yöneliyor. Böylece onları bağımlılığın pençesine eğitim sisteminin yanlışlıkları yüzünden kendi ellerimizle sürüklüyoruz.

Çocukların ekran bağımlısı olmasında birçok neden var. Ancak okuma alışkanlığı kazanmamaları, bu nedenler arasında belki de en önemlisi. Bu nedenle okul öncesinde ve ilkokullarda müfredatla yeniden düzenlenmeli. Çocuklara okuma alışkanlığı ve yaşam kültürü verecek izlenceler[2] oluşturulmalı. Çocuklar ailenin ve toplumun geleceği… Onları doğru bir biçimde geleceğe hazırlamak da herkesin görevi. Onların eline ekran yerine, kitap verdiğimizde toplumumuzun geleceği aydınlık olacaktır. Böylece ulusal, bilimsel, çağdaş ve laik eğitim sistemi Atatürk döneminde olduğu gibi yeniden okullarımıza, toplumumuza yerleşecektir.

Adil Hacıömeroğlu

30 Mart 2026

[1] Hobi

[2] Program

KÖTÜLÜĞÜ YARGILAYAN VİCDAN

Dünyada iyi insanlar olduğu gibi kötüler de bulunmakta. İyiliği, yaşam biçimine dönüştürenler çok fazla olduğu gibi bilerek ya da bilmeyerek kötülük yapanlar da çok… Dünyada her şey karşıtıyla var. Doğaldır ki iyiliğin olduğu yerde kötülük de olacak. Biri olmadan diğeri olmaz. Dileğimiz, kötülüklerin oldukça azalması toplumuzda ve tüm dünyada…

Bazı kişiler; hısım akrabaya, eşe dosta, konu komşuya akıl almaz kötülükler yapar kimi zaman. Kötülük yapmasındaki nedenler sayısızdır. Kimi zaman küçük çıkarları uğruna karşısındakine çok büyük zarar verir. Çoğu zaman bu zararlar, insanlarının yıkımına da neden olabilir. Öylesine zarar verir ki karşısındakine insan eğninde ve tininde açtığı yaralar kolay kolay onarılıp iyileşmez. Kişinin yüreği kanar içten içe. İnsan olan birinin durduk yerde bunca kötülüğü yapmasına bir anlam veremez kişi.

İnsanlara kötülük yapanlarının çoğu, geçmişte karşısındakinden iyilik gördüğünün tanığıyızdır. Böyle durumlarda atalarımızın “İyiliğe ‘nereye gidiyorsun’ demişler, ‘kötülüğe’ demiş.” sözü, usumuza gelir. İyiliğin gücünü, değerini ve insancıllığını anlamak için karşımızdaki kişinin erdemli olması gerek. İnsanlık erdemlerinden uzak birinin yapılan iyiliği anlaması, değerbilir olması olanaksız.

Kötülük yapan biri, karşısındakinden daha büyük bir kötülük bekler. Çünkü onun bilinci, erdemsizliği, insanlık değerlerinden uzaklığı, yaşam anlayışı bu düzlemde biçimlenmiştir. :Çünkü onun bilinci, davranışları kötülük üzerine kurgulanmıştır.

İnsanoğlu aynadır. Karşısındaki aynaya bakan, kendini görür. Aynada görünen yalnızca tensel bir görüntü değil, tinseldir de aynı zamanda. Kötücül kişi, aynaya bakınca kendi yüzündeki ve yüreğindeki kötülükleri görür. Eğer yüzünüzde güzellik, yüreğinizde iyilik varsa onu görüp onu anlarsınız.

Kötülük yapan, hep korku içindedir. Çünkü yaptığı işin farkındadır. Karşısındakini üzdüğünü, ona zarar verdiğini çok iyi bilir. Bu nedenle kötülük yaptığı kişiyi çevresindekilere, kimi zamanda yargı kurumlarına şikâyet eder. Buradaki amacı, kendini suçsuz göstermek istemesi. Kendi yaptığı kötülükleri, karşısındaki yapmış gibi anlatır herkese. Buna yansıtma yöntemi deriz psikolojide. Bu, tinsel bir sayrılık aslında. Ona sorduğunuzda hakarete, şiddete uğrayan kendisidir. Yaptığı iyiliklerden kötülük gören de o. Sürekli bir yakınma durumu var bu kişilerin. Yakındığı kişinin kim olduğu önemli değil; tanıdığı tanımadığı, ilgili ilgisiz önüne gelen herkese yakınıp durur. Böyle yaptığında vicdanının sesini susturup suçluluk duygusundan kurtulacağını sanır.

Vicdan; insanlığın en büyük tartısı, yargısı, adalet uygulayıcısıdır. Kimilerinin vicdanı çok gelişmişken kimilerinin vicdanı ne yazık ki yeterince gelişmemiştir. Kötülük yapmayı alışkanlık durumuna getirmiş kişilerde vicdanın yeterince geliştiği söylenemez. Böyle de olsa bu kimselerde zerre kadar da olsa kalan vicdan kırıntısı, onu yaptıklarıyla ilgili bir iç sorgulamaya yöneltir. Bu sorgulama, onu içten içe yer bitirir. İşte, kötücüllerin önüne gelene dert yanması bu vicdan sorgulamasını bastırmak istemesinden. Giderek vicdan sorgulamasının artmasından korkar bu kişiler. Aslında korkusunun nedeni, yaptığı kötülükleriyle yüzleşmesinin kaçınılmaz olduğunu bilmesindendir. Kötülük, bu kişinin içinde kurda dönüşmüştür ve her geçen dakikada onun içini kemirmekte. Bu da onu tinsel açıdan yorup dengesizleştirir. Bu dengesizlik, günlük yaşamında açıkça belli olur.

Kötü insan; çevresindeki insanları, işlediği suç adliyeyi ilgilendiriyorsa yargıyı kandırır. Ancak içinde kırıntı kadar da olsa kalan vicdanını kandırıp susturamaz. Bu nedenle kötücül, kötülük yaptığı kişiden değil; vicdanından korkmalı. Her şeyden kaçsa da o, kendi vicdanından kaçamaz. Herkesi sustursa da kendi vicdanını susturamaz. Kötülük yapan kişi, herkesi kandırır; ancak kendi vicdanını kandıramaz.

Vicdan, insanın içindeki en sessiz ve adil mahkemedir. Kimse vicdanının kendisini yargılamasından kaçamaz.

Adil Hacıömeroğlu

29 Mart 2026

AİLE İÇİ ÖLDÜRMELER

Ekran tutsaklığının birçok bağımlılığın yanı sıra akran zorbalığına yol açtığını birçok yazımda söyledim. Üzülerek söyleyeyim ki akran zorbalığı, bir üst aşamaya geçerek çocukların akranlarını öldürmesine dönüştü. Ne yazık ki çocukların öldürmeleri akranlarıyla sınırlı kalmadı ve aile içi cinayetlere sıçradı. Son günlerde çocukların anne, baba, kardeş, dede, nine, teyze, hala, amca, dayı ve diğer aile yakınlarını öldürdükleri haberlerini sıkça işitmekteyiz.

Ekran bağımlılığının çocuklarda duygusal kırılmaya yol açtığını anlatmıştım. Duygusal kırılma, çocukların aileye aidiyetlerini zayıflatıp giderek yok ediyor. Çünkü ekrana iyice bağlanan çocuk, kendince orada sanal bir aileye sahip oluyor. Böyle olunca da kendini oraya ait olarak görüyor. Görünmez bir el, çocuklarımızı bizden çalarak sanal bir ailenin üyesi yapıyor. Onları yaşamın gerçeklerinden, aile köklerinden koparıyor. En kötüsü de insan olmanın en önemli yanı olan duygularını yok ediyor. Duyguları yok olan biri, her türlü kötülüğü yapabilir. Zaten sanal ailenin üyesi olan çocuklara doğruyu da eğriyi de öğreten, neyin suç olup olmadığını anlatan da ekran. Bir çocuk, suça bulaştığında ekrandan kopması da olanaksızlaşıyor ve bağımlılığı daha çok artıyor.

Evet, bir çocuk onu gözünden sakınan, türlü özverilerle büyüten, yemeyip yediren, içmeyip içiren annesini, babasını niye öldürür. Bu durumun olanaksız olduğunu düşünür herkes. Ancak çocuk, ekrana bağımlı duruma geldikten sonra onun geçmişi yok edilip kökü kurutuluyor o sanal dünyada. Zaten bağımlı olan çocukların büyük çoğunluğunun da geleceği olmuyor.

Televizyonlarda içimizi acıtan bir haberi şaşkınlıkla izledik. 15 Mart 2026 günü Sivas’ta 15 yaşındaki bir çocuk; babasını, ağabeyini ve babaannesini silahla vurdu. Baba ve ağabey öldü. Babaanne ise hastaneye kaldırıldı. Olayın öncesinde nelerin yaşandığını bilmiyoruz. Bir çocuğu, en yakınlarını öldürecek bir duruma getiren koşulların ne olduğu iyi incelemeli. Çocuklar yaradılışları gereğince umut doludur. Çünkü onlar, gelecektir. Umut dolu olan biri, nasıl cana kıyar kolayca? Onun umudunu yok eden hangi koşullardır?

Ne yazık ki çocuklara yanlış rol modeller sunuluyor. Kolay yoldan, emek harcamadan para kazanmanın bir beceri olduğu anlatılıyor ekranlarda. Bu nedenle de çocuk işi gücü bırakıp kumara yöneliyor.

Bazı çocukların bahis borcu nedeniyle dede ya da ninesini öldürdüğünü duyuyoruz. Bahis, ekranlarda oynanan bir kumar… Kumar da diğer bağımlılıklar gibi ekranla başlıyor. Görünmez bir el, çocukları kandırarak ve onlara varsıl bir yaşamın yolunu açtıklarını söyleyerek kumara alıştırıyor. Çocuk, çok para kazanmak için büyük bir hırsla bahis oynuyor. Önce küçük paralar kazandırılarak yemleniyor. Sonrasında yitirdikçe yitiriyor. Gırtlağına dek borçlanıyor. Alacaklılar, çocuğu tehdit etmeye başlıyor borcunu ödemesi için. O da çözümü, aile üyelerini öldürerek paralarını, varsa diğer birikimlerini almayı düşünüyor kısa yoldan. Böylece dünya kadar sevmesi gereken yakınlarının canına kıyıyor yok yere. Kendini de en yakın akrabalarını da mahvediyor.

Son günlerde yakın akrabalarını öldüren çocuk sayısı hızla artıyor. Bu, rastlantı olmasa gerek. Ekranlarda adam öldürme, silah kullanma dersleri var. Çocukların çoğu, bu videoları izleyerek birini nasıl öldürebileceklerini öğrenmekte. Bazı videolarda ise anne ya da babadan kurtulduklarında özgürleşecekleri telkin ediliyor onlara. Büyüklerinin hiçbirinin çocukların yaşamına karışamayacakları, onları yönlendiremeyecekleri söyleniyor. Bunun amacı, çocukların aile bağlarını koparmak. Böyle olunca da onları istedikleri gibi kullanıyor sanal dünyanın küresel efendileri.

Çocuklar, bu dünyaya suç işlemek için değil, geleceği kurmak için geliyor. Onlar ailelerinin, en yakınlarının canına kıymak için değil; ailesinin mutluluk ve gurur kaynağı olmak için var. Bu nedenle çocukları ekrandan kurtarıp ailelerinin şefkat, mutluluk ve umut dolu kucağına döndürmek gerek. Aile ortamının sıcak kucağı, onların duygusal kırılmalarını onaracakları en doğru yer.

Bir kişi, varlığının nedeni olan annesine, babasına, ninesine ve dedesine nasıl kıyar? Onları öldürmeyi niye düşünür? İnsanlar, ailesini korumak için can vermeyi amaçlamışken onları yaşamdan nasıl koparır? Bunun nedeni, sanal bağımlılık… Bu nedenle çocukların yeri ekranlar değil, ailelerinin dizinin dibidir.

Adil Hacıömeroğlu

28 Mart 2026

ALMA MAZLUMUN AHINI

ABD-İsrail’in İran karşısında işi iyice zor. Donald Trump, başlattığı savaştan üst üste tokatları yiyince iyice şaşkına döndüğünden ne dediğini bilmiyor. Bugün dediği, dünküyle çelişiyor. Son günlerde aynı gün içinde akşam söylediği sabahkini tutmuyor. Döndükçe dönüyor, savruldukça savruluyor her yana.

İran’ın sert direnişi, sanırım Trump’ta erken bunamaya yol açmış. Bir başka sorunu da söylediklerini kendi yalanlıyor. Bu da başka bir dert… Buna halkımız, “Yalana parende attırmak” der. Onu, ABD’nin dünya çapında ün yapmış sağaltımcılarına emanet ediyorum. Özellikle psikiyatristler ilgilenirse onunla çok sevinirim. Bu, ABD halkını da memnun eder diye düşünmekteyim. Benim de dert ettiğim şeye bakın. Dünya dertleriyle boğuşurken bir de Trump’ın sağlığını dert edindim.

Trump, dün akşam yaptığı açıklamada savaşı kazandıklarını, İran’ın teslim olmak istediğini belirtti. Bu nedenle İran’ın petrol rafinerileriyle enerji santrallerini bombalamayacağını açıkladı. On gün boyunca ABD’nin saldırılarına ara vereceklerini söyledi. Kendisi barış güvercini ya… Onun bu şeytanlıklarına kendi halkı bile inanmıyor artık. Hem demokratlardan hem de kendi partisinden sert eleştiriler geliyor ona. Amerika’da halk arasında bir sormaca yapılsa bu ülkenin en güvenilmez kişisi olduğu sonucunun çıkacağından hiç şüphem yok!

ABD, İran’la savaşı başlattığında doğru düzgün bir stratejisi yoktu. Her gün farklı bir hedef açıklıyor Donald Trump. “Stratejide yapılan yanlış, taktiklerle düzeltilemez.” sözü sıkça söylenir. Demek ki ABD’yi yönetenlerin ve Pentagon’un kibirlilerinin bu sözden haberleri yok! Onların bu durumunu, atalarımızın yıllar önce söylediği “Hesapsız kasap, elinde kalır masat.” sözü, çok güzel açıklamakta. Trump, elinde masatla dolaşıyor, onu ne yapacağını kendisi bilir.

İsrail’in neredeyse her yerleşim yeri, İran füzelerinden nasibini alıyor. Bu açıdan Tel Aviv yönetimine, füzelerle ilgili nasiplerinin kesilmemesini dilerim. Netanyahu, Tahran’dan dayak yedikçe hıncını Lübnan’dan almak için gözü kapalı saldırıyor durmadan. Savaşı kör dövüşüne çevirdi. Ne yaptığını, yumruklarını kime ve nasıl savurduğunu görüp bilmiyor. Bu kez Hizbullah dövüyor İsrail’i. Attığı füze, roket, SİHA ve dronlarla demir kubbe kevgire döndü. İsrailliler, sığınaklardan çıkamaz oldu. Sığınaklarda kavga gürültünün eksik olmadığını işitiyoruz.

Başta Tel Aviv Belediye Başkanı olmak üzere birçok belediye yöneticisi, bazı milletvekilleri, halkın değişik kesimlerinden insanlar kazan kaldırmış durumda. Hele bir kadının İsrailli saldırgan bakana: “Yahudi NAZİ!” diye bağırması çok hoşuma gitti. Savaş bazı yaratıcılıkları da ortaya çıkarmakta. Bir apartman yöneticisinin ise sığınaktakilerden apartman aidatlarını toplamanın peşinde. Bazı sığınakların İran füzelerine dayanamadığı da söylenenler arasında. Sığınaklarda ölü sayısının çoğaldığı anlatılıyor. İsrailliler canlı canlı adı “sığınak” olan tabutlarda yaşıyorlar nedense.

Tel Aviv’in karga sürülerince istila edildiği görüntüleri izliyoruz. Ayrıca kartal sürüleri de mesken tutmuş İsrail’i. Niye acaba? Buna “Tevrat” ne der, bilemem. Ancak öteden beri çokça doğa belgeseli izlerim. Ayrıca köyde büyüdüm. Bu nedenle hayvan davranışlarını az da olsa bilirim. Karga, leş yiyicidir. Leşin kokusunu çok uzaktan alıp sürü olarak üşüşürler üstüne. Kartallar yüksekten görürler öleni ya da ölmekte olanı. Bu iki hayvan sürüsü, İsrail’i göklerindeyse İran saldırılarının nelere yol açtığını sağır sultan bile işitmiştir.

Atalarımız: “Alma mazlumun ahını çıkar aheste aheste.” demiş. Mazlumun ahı, biraz çabuk çıkıyor sanırım.

Adil Hacıömeroğlu

27 Mart 2026