KURTULUŞ SAVAŞI’NDA İNGİLİZLERLE SAVAŞTIK MI?

Atatürk’e karşıt olmayı meslek edinmiş, emperyalistlerin gücüne tapınmayı kişiliğinin belirgin bir parçası yapmış kimileri, Kurtuluş Savaşı sırasında İngilizlerle savaşmadığımızı savlar. Bu kişilere İngiltere ile savaştığımız söylendiğinde ise “Bu anlatılanlar resmi tarih” deyip geçerler. Çünkü bu kişiler, kendi tarihlerinin tanıklarından çok, emperyalizmin yalanlarına inanmayı yeğlerler. Bu tür kişilerin çoğu liberaller, liberalizmi solculuk sananlar, İslamcılar ve bölücülerin arasından çıkması ne denli ilginç değil mi?

Kurtuluş Savaşı’mızın başından sonuna dek İngilizlerle savaştık. Çünkü yurdumuzu işgal eden Yunanlıları, bu işe yönlendiren onlardı. Yine yurdumuzu ve ulusumuzu yok etmek isteyen de İngilizlerdi. O dönemin küresel egemeni İngiltere idi.

Mondros Ateşkes Anlaşması’ndan hemen sonra İstanbul’u işgale gelen güçlerin başında İngiliz donanması vardı. Meclisi Mebusan’ın 18 Ocak 1920’de Misakı Milli’yi kabul etmesi üzerine 16 Mart 1920’de Şehzadebaşı’ndaki 10. Kafkas Tümeni Mızıka Takımının kaldığı koğuşu, 05.45’te basarak uykudaki silahsız dört askerimizi katleden İngilizlerdi.

Atatürk, kurtuluş yoluna çıktığı ilk günden başlayarak sürekli İngiltere’yi hedefe koydu. Bu savaşın İngilizlerle olduğunu vurguladı. Daha Erzurum’dayken İngiliz İstihbarat Albayı Alfred Rawlinson’u tutuklatması, İngilizlere karşı bir savaş sayılmaz mı? Ayrıca Anadolu’nun farklı yerlerinde görev yapan ve halkı Atatürk ve arkadaşları aleyhine kışkırtarak bozgunculuk yapan toplam 32 subay tutuklandı. Daha sonra bu subaylar savaş esiri olarak Malta sürgünlerinin yurdumuza gönderilmesiyle serbest bırakılmıştır.

16 Mart 1920’de, İstanbul’un İngilizlerce resmen işgalinden sonra Atatürk, Eskişehir’de bulunan Ali Fuat (Cebesoy) Paşa komutasındaki 20. Kolordu’ya İzmit’te bulunan İngiliz birliğini oradan çıkarma emri verir. 20 Mart 1920’de başlayan harekâtla İngilizler Gebze’ye çekilmek zorunda bırakılır. Bu harekâta, Adapazarı-Geyve muharebeleri adı verilir. Bu savaşta öldürülen düşman askerleri, Haydarpaşa’daki İngiliz mezarlığındadır.

Atatürk, Musul ve Kerkük’ten hiçbir zaman vazgeçmedi. En zor koşullarda bile bu iki Türk kentiyle ilgilendi. 16 Aralık 1921’de İngilizler, hava desteğiyle kalabalık bir kara gücüyle Revandiz’e (Günümüzde Erbil’e bağlı bir ilçe) saldırdı. Ocak 1922’de bölgeye yönelik İngiliz saldırıları yoğunlaştı. Bunun üzerine Atatürk, 1 Şubat 1922’de Milis Yarbay Şefik Özdemir Bey’i Revandiz’e yapılacak harekâtın başına getirir.

“Faysal’ın Irak’ta hükümet iddia etmekte olmasına ve Misakı Millimize dâhil bulunan Musul vilayetinin bir kısmına bilfiil el koyarak havalide bazı tahriklere ve teşviklere kalkışarak tecavüzü dairesini milli sınırımız dâhiline kadar uzatmaya teşebbüs etmesine karşılık, adı geçenin bu fesatça faaliyetlerini gidermek ve Elcezire’de Misakı Milli sınırımızın ihtiva eylediği işgal altındaki kısımları gasp edenlerin elinden almak maksadıyla Özdemir Bey’in ekli pusulada gösterilen kadronun başında olmak üzere Elcezire mıntıkasında faaliyete geçmesi tensip edilmiş ve kendisine icap eden talimat verilmiştir. (Atatürk’ün Bütün Eserleri, Kaynak Yayınları, Cilt: 12, İkinci Basım: Ekim 2005, s.257)” Bu satırlardan anlaşılacağı üzere Atatürk, Musul ve Kerkük’ü “milli sınırlar” içinde görmekte. Bu topraklara, Faysal-İngiliz işbirliğiyle yapılan saldırıları önlemek için Özdemir Bey görevlendiriliyor.

“Elcezire Cephesi, Özdemir Bey’e rütbesi maaşından başka üstlendiği vazifenin ehemmiyeti ve kapsamı derecesiyle orantılı bir miktar da örtülü ödenekten icabı kadar aylık tahsisat verecektir.

İşbu tahsisatın miktarı Cephe Kumandanlığı’nın takdirine bırakılmıştır. (Aynı yapıt, s.258)” Görüldüğü gibi konu, ayrıntılarıyla düşünülmüştür. Özdemir Bey’in oluşturacağı birlik, yerel halktan oluşacak milis güçleridir. Şefik Özdemir Bey, gerilla savaşını iyi bilir. Milis güçlerin örgütlenmesi konusunda oldukça deneyimlidir. Gaziantep savunmasında önemli yararlılıklar gösterip deneyimler kazanmış bir subaydır. Özdemir Bey’in yanı sıra 1 binbaşı, 6 yüzbaşı, 6 mülazımı evvel, 9 mülazımı sani, 6 zabit vekili ve 1 hesap memuru bölgeye gönderilir.

Elcezire Cephe Komutanı Malta sürgününden üç ay önce dönen Cevat Çobanlı Paşa’dır. Çobanlı Paşa, Çanakkale Deniz Zaferi’nin komutanı, daha önce de Osmanlının genelkurmay başkanlığını yapmıştır. Yaşamının önemli bir bölümünü savaş alanlarında geçirmiş önemli bir komutandır. Elcezire Komutanlığı’nın merkezi, Diyarbakır’dadır. Özdemir Bey, Çobanlı Paşa ile harekât planı hazırlarlar Diyarbakır’da.

Özdemir Bey, gerekli hazırlıkları yaptıktan sonra 1922 Ağustos’unda harekete geçiyor. İngiliz taburuna, Derbent Boğazı’nda saldırır. 31 Ağustos 1922’de bölgeden İngiliz İşgal Komutanlığına çekilen telgrafta Türk saldırısında 4 uçaklarının düştüğü, 3’ü subay olmak üzere 100’den fazla ölülerinin olduğu, 6 makineli tüfek ve 2 topa Türkler tarafından el konduğu” bildirilir. Yaralılar da hesaplandığında bir taburun neredeyse tamamının yok edildiği anlaşılmakta. 31 Ağustos’ta yapılan bu baskın, Derbent Boğazı Muharebesi olarak adlandırılır. Bu baskın, İngilizlerin Büyük Taarruz’a odaklanmasını engeller. İngiltere’nin önceden haber alamadığı Türk saldırısına müdahale etme olanağı kalmaz böylece.

8 Nisan 1923 günü İngilizler, bölge aşiretlerinin bir bölümünün, özellikle de Asurilerin desteğiyle çok sayıda zırhlı araç ve uçakla Özdemir Bey’in birliğine saldırır. Doğu Cephesi’nden Elcezire Cephesi’ne destek olarak gönderilmesi düşünülen birliklerimiz bölgeye ulaşamadığından Şefik Özdemir’in birlikleri yenilip dağılır. Şefik Bey, yanındaki silah arkadaşlarıyla İran topraklarına geçip kurtulur. İngilizler, bu harekâtı yaparken bölgedeki birliklerini Musul bölgesine yığdıklarından İstanbul’u zorunlu olarak boşaltmayı düşünürler. Çünkü onlar için önemli olan Musul petrolleriydi. Böylece İstanbul, tek kurşun atılmadan elimize geçti.

Ülkemizde en büyük sorun kimilerinin belge ve bilgi olmadan her konuda konuşması. Bu nedenle bir olayın geçtiği dönemin koşullarını bilmeden konuşmak, yorum yapmak çok zarar verici bir şey. Atatürk ve arkadaşlarının olağanüstü özverileri, üstün öngörüleri, keskin zekâları ve savaş alanlarında kazandıkları deneyimleri onları başarıya götürmüştür. İngiliz yalanları üstüne tarih bilinci oluşturmaya çalışan aymazların toplumumuza verdikleri zararlar anlaşılır gibi değil. Eninde sonunda güneşin aydınlığı, emperyalizmin yalanlarla oluşturduğu loşluğu, karanlığı dağıtacak. Gerçeklerin ortaya çıkma gibi bir huyu var. Kurtuluş Savaşı dönemi gerçekleri de bir bir ortaya çıkıyor işbirlikçilerin engelleme çabalarına karşın.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       27 Temmuz 2026

 

NEDEN ERZURUM VE SİVAS KONGRELERİ ÇOK ÖNEMLİ?

30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Ateşkes Anlaşması’ndan sonra yurdumuzun birçok yeri, İtilaf Devletlerince işgal edilmeye başlandı. İşgalin başlamasıyla yurdun dört bir yanından yurtseverlerin tepkileri ortaya çıktı. Bu sırada işgallere karşı yerel örgütlenmeler hızlandı. İşgallerle başlayan süreçte yurdumuzun değişik yerlerinde, doğudan batıya, kuzeyden güneye birçok kongre toplandı. Bu kongrelerin çoğunu, Müdafaa-i Hukuk dernekleri düzenledi.

Yurdumuzun değişik yerlerinde düzenlenen kongre sayısı 31… Bazı yerleşim yerlerinde, değişik tarihlerde birden çok kongre toplandı. Bu nedenle sayı böylesine çok… Sırasıyla Kars, Ardahan, Trabzon, İzmir, Erzurum, Balıkesir, Nazilli, Alaşehir, Muğla, Sivas, Edirne, Oltu, Lüleburgaz, Afyon, Pozantı’da kongreler yapıldı. Bu kongrelerin hepsinin amacı aynıydı. Peki, neden Erzurum ve Sivas kongreleri daha çok öne çıktı?

Mondros’un imzalandığı günden başlayarak işgallerin olacağını ilk öngören ve bu öngörüsünü; ilgili orunlara ve bazı arkadaşlarına bildiren, uyarılarda bulunan kişi Mustafa Kemal Paşa idi. O, anlaşma imzalandığında Suriye’de bulunan 7. Ordu’nun komutanıydı. Ateşkesten sonra da Yıldırım Orduları Grup Komutanı oldu.

3 Kasım 1918’de, Genelkurmay Başkanlığına Yıldırım Orduları Grup Komutanı olarak çektiği telgrafta: “…Mütareke şartlarının ikinci maddesinin harfiyen uygulanması tabii ise de, bu münasebetle karaya asker çıkarmaya dair Mütarekename’de bir kayıt bulunmadığından müsaade edilmemiş ve görüşme memurları geldikleri gemiyle dönüp gitmişlerdir. (Atatürk’ün Bütün Eserleri, Kaynak Yayınları, Cilt: 2, Birinci Basım: Mayıs 1999, s.255)” demekte. İskenderun’u işgale gelen Fransızları geri göndermiştir Mustafa Kemal Paşa anlaşmaya karşın. Aslında bu tavrıyla işgallerin hem kendisince hem de ulusça kabul edilemeyeceğini dosta düşmana duyurmuştur.

Atatürk, 5 Kasım 1918’de kendisine bağlı birliklere şu emri veriyor: “İngilizlerin çeşitli bahanelerle İskenderun’a asker çıkararak 7. Ordu birliklerini zor duruma sokmak istediklerini anlıyorum. Buna meydan vermemek için, 3. Kolordu İskenderun’a kuvvet çıkarılmasını, 20. Kolordu için birinci maddede belirtilen harekâtı sona erinceye kadar gerekirse ateşle dahi engelleyecektir. (Aynı yapıt, s.262)” Burada anlatılanlardan da anlaşılıyor ki, Paşa işgallere baştan beri karşı çıkmakta. Bu konuda olanakları çerçevesinde önlemler almaya çalışmaktadır.

“4.11.34 [4 Kasım 1918] akşamı İngilizlerin İskenderun’u işgal etmek hususundaki tekliflerine, Tümen Kumandanı cevap olarak, İskenderun’un işgaline müsaade etmeyeceğini ve yüklü olarak gelecek vapurların mecburen limanda bekleyeceğini, torpillerin taranmasına yardım edileceğini ve fakat her ne şekilde olursa olsun, İskenderun Halep yolunun işgaline engel olunacağını cevaben bildirmiş ve bu görüşme için karaya gelen İngiliz subayı bu cevabı üstlerine bildirmek üzere torpidoya dönmüştür. İngiliz görüşme memurunun ifadesine göre, 6.11.34 [6 Kasım 1918] İskenderun’a erzak dolu vapurlarla İskenderun’u işgale memur askeri kuvvetler gelecektir. (Aynı yapıt, s.263” Atatürk bu telgrafı, 5 Kasım 1918’de Genelkurmay’a çekiyor. Görüldüğü gibi işgale izin vermeyip karşı duruyor.

Aynı telgrafta: “İslahiye civarlarında faaliyete geçen bir Ermeni çetesinin takibi için 7.Ordu’dan takip müfrezesi sevk edilmiştir. (Aynı yapıt, s.264)” Osmanlının savaşta yenilgiyi kabullenip teslim olmasıyla Ermeni milliyetçileri iyice gemi azıya almışlardı. Emperyalistlere sırtını dayayan bu çeteler, Türk köylerine saldırmaya başlamıştı. Yurdumuzun bir bölümünü koparmak isteğindeydiler. Ortamın iyice karıştığı, toz duman olduğu bir ortamda bile Atatürk, bölücülere karşı önlem almaktan geri durmuyordu. 

Yukarıdaki telgrafın son bölümünde M. Kemal Paşa: “Altıncı Ordu gibi oldubittiye getirilmemek için, 20. Kolordu’nun ileride zayıf ileri karakollar terk ederek bir gece yürüyüşü ile ve İngilizlere sezdirmeden İslahiye’ye çekilmesini ve 20. Kolordu’nun bu harekâtı sona erinceye kadar İskenderun’da İngilizlerin karaya çıkmasının ateşle önlenmesini emrettiğim arz olunur. (Aynı yapıt, s.264)” demekte. Bu sözleriyle işgale karşı kararlı bir duruş gösterip 29. Kolordu’yu bir biçimde Anadolu içlerine çekmek istemekte.

“…Ve giderek bütün memleketimizi istilaya kadar varabilecek olan böyle dehşetli cevapların tekrarlanmasına şüphe olmadığından arz ettiğim sebeplerin derin düşüncelerle muhakeme edilmesi lüzumunun arzını vazife sayarım. (Aynı yapıt, s.279)” Bu da Sadrazam Ahmet İzzet Paşa’ya, 8 Kasım 1918 günü çektiği telgraftan bir bölüm. Atatürk, bu sözlerinde büyük bir öngörüyle yurdumuzun her yanının işgal edileceğini söylüyor.

Gazi Paşa, 10 Kasım 1918 günü görevinden ayrılarak İstanbul’a gitmek için Adana’dan ayrılıyor. Görevinden ayrılmadan önce Ali Fuat Paşa’dan kendisine bağlı 20. Kolordu’yu Konya’ya götürmesini ister. Ondan askeri terhis etmemesini, silahları İtilaf güçlerine vermemesini salık verir. Bu kolordu daha sonra Ankara’ya gelerek Erzurum’daki Karabekir komutasındaki 15. Kolordu ile Kurtuluş Savaşı’nın çelik çekirdeğini oluşturur.

Atatürk’ün Yıldırım Orduları Grup Komutanı olarak Sadrazam ve Genelkurmay’la yaptığı yazışmaların neredeyse hepsinden üst rütbeli subayların çoğunun haberi vardı. O dönemde bazı komutanlar da Atatürk gibi işgallere karşı çıktılar. Ancak bu süreçte Atatürk’ün adı öne çıktı. Çünkü Osmanlı ordusunda yenilgisi olamayan tek generaldi. Özellikle Çanakkale’deki kahramanlığı, Doğu Cephesi’nde Ruslara karşı üstünlük sağlayıp Bitlis ve Muş’u kurtarması ona karşı güveni artırdı. Bu nedenle kendisinden yaşça büyük ve üst rütbeli subaylar onun liderliğinde birleşti. 13 Kasım 1918’de İstanbul’a geldi. Burada kaldığı altı ay süresince sivil ve asker birçok kişiyle konuştu, görüş alışverişinde bulundu. Kurtuluşun örgütlenmesini yaptı.

Yurdumuzun her yanındaki kongrelerde işgallere karşı savaş konuşuldu. Bunların çoğunda kendi bölgelerinin kurtuluşu ön plana çıkarıldı. Yalnızca kendi yörelerinin delegeleri bu kongrelere katıldı. Sivas Kongresi’nin yapılacağı önceden Amasya Genelgesi’nde açıklanmıştı. Bu genelgede, Erzurum Kongresi’ne katılmaktan da söz edilir.

Erzurum Kongresi, Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye ile ve Erzurum Müdafaa-i Hukuk cemiyetlerince düzenlendi. Bu koşullarda Atatürk ve Rauf Bey’in önceden delege olmaları olanaksızdı. Bu nedenle iki delegenin görevlerinden ayrılmasıyla ikisi kongreye katıldı. Mustafa Kemal Paşa’nın askerlik görevinden ayrılmasına karşın kongre başkanı seçilmesi onun oraya katılan yurt temsilcilerince kabul görmesinin bir yansıması değil mi?

Kongre’nin ilk günü bazı Trabzon delegeleri, Paşa’nın toplantıya asker giysisiyle katılmasına karşı çıktılar. Çünkü Atatürk’ün yanında sivil giysisi yoktu. Bunun üzerine Erzurum Valisi Münir Bey’den (Akkaya) ceket, Eski Bitlis Valisi Mazhar Müfit Kansu’dan da pantolon bulundu ve bu giyim sorunu halledildi. Bu nedenle kongre fotoğraflarında Atatürk’ün pantolonunun paçaları biraz uzundur.

Erzurum’da Atatürk’e, asıl karşı çıkan Hürriyet İtilafçı Trabzon-Sürmene temsilcilerinden Ömer Fevzi (Eyüpoğlu) Bey’dir. Onu, kendi akrabası Maçka delegesi Mehmet İzzet (Eyüpoğlu) Bey bile desteklememiştir. İzzet Bey hep Atatürk’ün yanında oldu Kongre’de.

Erzurum ve Sivas kongrelerinin diğerlerinden daha öne çıkması ve tarihsel öneme sahip olmasının nedeni, buralarda tüm yurdu ilgilendiren kararların alınmasıdır. Ayrıca Sivas’ta ülkemizdeki tüm Müdafaa-i Hukuk dernekleri tek çatı altında birleştirilmiştir. Tarihsel önemde olan bir başka konu da bu iki kongrede Temsil Heyeti seçildi. Bu heyet, TBMM açılana dek hükümet gibi görev yaptı. Bu Heyet’in Başkanı da Atatürk’tü. TBMM’yi, Ankara’da toplayan da Temsil Heyeti adına Atatürk değil mi?

Atatürk ve Cumhuriyet karşıtlarının bazıları, sanki diğer kentlerimizde yapılan kongrelerin Erzurum ve Sivas kongrelerinin karşıtıymış gibi yorumlamakta. Ülkemizin o günkü iletişim, ulaşım ve güvenlik sorunlarını düşünmeden ileri geri konuşmaktalar. Oysa tüm kongreler aynı amaca yönelikti. Atatürk’ten başka lider söz konusu bile değildi. Bazıları ortaya çıksa dahi kabul görmeleri o günün koşullarında olanaksızdı. Atatürk’e inanıp onun ardına düşenlerin hepsi aynı görüşte değildi. Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet farklı görüşten kişilerin geniş bir ittifakının ürünüdür. Emperyalizmin ve onların o günkü işbirlikçilerinin diliyle konuşup onları diriltmek olanaksız bir şey. Bu nedenle bizi bugünlere getiren Atatürk ve ona inanlardır. Gerisi ise boş söz ve emperyalizme hizmetten başka bir şey değil.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       25 Temmuz 2026

ERZURUM KONGRESİ KARARLARI

Erzurum Kongresi 14 gün sürdü. Delegeler arasında önemli tartışmalar oldu. 23 Temmuz 1919’da başlayan Kongre, 7 Ağustos’ta sona erdi. Kongre sonunda alınan kararlar tüm dünyaya duyuruldu. Burada, Kurtuluş Savaşı konusunda kararlılık vurgulandı. Ayrıca alınan karalara bakılınca Cumhuriyet yönetimi ile ilgili açık olmasa dahi delegelerin çoğunluğunda görüş birliği var.

“1. Milli sınırlar dâhilinde bulunan vatanın bütün kısımları bir bütündür. Yekdiğerinden ayrılamaz. (Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Kaynak Yayınları, Üçüncü Basım: Kasım 2016, s. 72)” Bu kararla bölgesel ayrılıkçılık ortadan kalktı. İngilizlerin kışkırtmasıyla derebeylikler (beylikler) oluşturulması tehlikesinin koşulları yok edildi. Ülkemizin toprak bütünlüğü için savaşmak, amaç edinildi. Kurtuluş Savaşı’nın tüm ulusun katılımıyla verileceği duyuruldu. Bu karar vatanın bütünlüğü ilkesini vazgeçilmez kıldı.

“2. Her türlü yabancı işgal ve müdahalesine karşı ve Osmanlı Hükümeti’nin dağılması halinde millet birlikte müdafaa ve mukavemet edecektir. (Aynı yapıt, s. 73)” Bu maddede, “Osmanlı Hükümeti’nin dağılması” sözüyle anlatılmak istenen, saltanat yönetiminin işgallere karşı direnememesidir. Bu durumda, milletin birlikte “müdafaa ve mukavemet” emesini kim örgütleyip yönetecek? Milletin içinden çıkacak bir hükümet…

“3. Vatanın ve bağımsızlığın muhafaza ve teminine merkezi hükümet muktedir olmadığı takdirde, maksadın temini için geçici bir hükümet teşekkül edilecektir. Bu hükümet heyeti, Milli Kongre’ce seçilecektir. Kongre toplanmış değilse, bu seçimi Heyeti Temsiliye yapacaktır. (Aynı yapıt, s. 73)” Kongre’de alınan bu kararla Ankara’da kurulacak olan hükümetin kapısı aralanmıştır. Böylece Yeni Türkiye’nin kurulması yolunda önemli bir adım atıldı. Yeni Türkiye’nin kurulmasının adımının atılması demek, İstanbul Hükümeti’nin tamamen devre dışı bırakılması değil de nedir?

“4. Kuvayi Milliye’yi etken ve milli iradeyi hâkim kılmak esastır. (Aynı yapıt, s. 73)” Milli Güçleri etken kılmakla Osmanlı siyasal ve askersel açıdan devre dışı bırakıldı. Güç eylemsel olarak saltanatın elinden alınıp ulusa verildi.

“Milli iradeyi hâkim kılmak” demek, egemenliğin ve ülke adına karar verme yetkisinin ulusa geçtiğinin kabul edilmesidir. Milli irade, milletin kendi geleceğiyle ilgili karar vermesidir.

“5. Hıristiyan unsurlara siyasi hâkimiyet ve toplumsal dengemizi ihlal edecek imtiyazlar verilemez. (Aynı yapıt, s. 73)” Ülkemizin doğusunda ve Çukurova’da Ermeni, Karadeniz’de Pontus, Batı Anadolu’da Rum/Yunan devleti kurulmasına karşı çıkılmakta bu maddeyle. Böylece inancı, etnik kökeni ne olursa olsun herkesin ulusun bir parçası olduğu vurgulanıyor.

“6. Manda ve himaye kabul olunamaz. (Aynı yapıt, s. 73)” Ne yazık ki birçok aydın, siyasal düşünce bir başka devletin koruması altına girmeyi düşünüp öneriyordu. Kimi Amerikan, kimi ise İngiliz mandasını istiyordu. Tam bağımsız olmak çoğunun usundan bile geçmiyordu. Kimileri, Batı’nın uşağı olmayı güvence, uygar olmak olarak savunuyordu. İşte, Kongre’de bu kararla tam bağımsız olmanın yolu açıldı.

“7. Milli Meclis’in derhal toplanmasını ve hükümet icraatının Meclis’in denetimine konulmasını temin etmek için çalışılacaktır. (Aynı yapıt, s. 73)” Bu yolla Padişahın ve İstanbul Hükümeti’nin keyfi kararlar alması önlenecekti. Bu, saltanat yönetiminin yetkilerini sınırlama anlamı taşımakta. Bu karar, Cumhuriyet yönetimine gidişin bir habercisi değil de nedir?

Erzurum Kongresi kararında “Meclisi Mebusan” yerine “Milli Meclis” denmesi önemli bir ayrıntı. Her fırsatta saltanatın karşıtı olan “millet” vurgusunun yapılması ilgi çekmekte. Bu da milletin yöneteceği bir devlet biçimin oluşmasının bir işareti olsa gerek.

Erzurum Kongresi, ulusun kendi istenciyle kendini yönetmesinin çok önemli bir adımı. Tek kişinin ağzından çıkacak bir sözle ulusun yazgısının belirlendiği bir dönemin geride kalacağının kararıdır yukarıdaki maddeler. Cumhuriyet’imiz ulusal istencin egemenliğiyle yaşam buldu. Yine Cumhuriyet’imizi iç ve dış tehditlerden koruyacak olan da ulusal istençtir.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       24 Temmuz 2026

ERZURUM KONGRESİ

Ülkemizin tarihinde bazı dönemeçler vardır. Bu dönemeçler zor da olsa halkın dayanışması, birlikteliğiyle geçilip düze çıkar ulus. Bu dönemeçlerden biri de Erzurum Kongresi’dir.

Atatürk, 19 Mayıs 1919’da Samsun’a çıktı. O, 28 Mayıs 1919 Çarşamba günü Havza Genelgesi’ni yayımlar. Bu genelge, direnişi tüm dünyaya ve halkımıza bildiren ilk haykırıştır. Ardından 21-22 Haziran 1919 günü Amasya Genelgesi kaleme alınır. Genelge, 22 Haziran günü tüm valiliklere telgrafla bildirilir. Sıra halkın geniş kesimlerinin temsilcileriyle katılacağı kongrelere gelmiştir. 23 Temmuz 1919’da Erzurum Kongresi toplanır. Burada sözü, Büyük Kurtarıcı’ya verelim.

“Efendiler, malumu alileri olduğu üzere, Erzurum Kongresi 1919 senesi Temmuz’unun 23. günü, pek mütevazı bir mektep salonunda toplandı. İlk günü, beni riyasete seçtiler. Kongre heyetini vaziyet ve bir dereceye kadar görüş hakkında aydınlatmak için vuku bulan beyanatımda:

Tarih ve hadiselerin sevkiyle, bilfiil içine düştüğümüz kanlı ve kara tehlikeleri görmeyecek ve bundan heyecanlanmayacak hiçbir vatanperverin tasavvur edilemeyeceğine işaret ettim. Mütareke hükümlerine muhalif olarak yapılan tecavüz ve işgallerden bahsettim. Tarihin, bir milletin varlığını ve hakkını hiçbir zaman inkâr edemeyeceğini, dolayısıyla vatanımız, milletimiz aleyhinde verilen hükümlerin muhakkak iflasa mahkûm olduğunu söyledim.

Vatan ve milletin mukaddesatını kurtarmak ve himaye hususunda, son sözü söyleyecek ve bunun hükmünü tatbik ettirecek kuvvetin, bütün vatanda bir elektrik şebekesi haline girmiş olan milli cereyanın kahramanlık ruhu olduğunu ifade ettim. (Gazi Mustafa Kemal, Nutuk, Kaynak Yayınları, Üçüncü Basım: Kasım 2016, s. 72)” Atatürk, bu konuşmasında vatan ve milletin kutsal olduğunu önemle vurgulamakta. Ülkemizin içinde bulunduğu tehlikeli durumu nedenlerini açıkça dile getirdi. “Milli cereyan” sözüyle ulusal birliğin kurtuluş için nasıl güçlendiğini anlattı.

“Manevi kuvvetin takviyesine yardımcı olmak üzere de bütün mazlum milletlerin milli mukaddesatına ulaşmak için –içinde bulunduğumuz tarihteki- faaliyetlerine dair mevcut bazı malumatı özetledim. (Aynı yapıt, s. 72)” Atatürk, Erzurum Kongresi’nden başlayarak “bütün mazlum milletlerle” dayanışmadan, birlikten söz ediyor. Bu, Kurtuluş Savaşı’nın ve sonrasında kurulacak Türkiye Cumhuriyeti’nin hangi ittifaklar içinde olacağının da hem ulusa hem de tüm dünyaya duyurusudur. Mustafa Kemal Paşa, bu saptamayı yaparken “mazlum milletlerin” hangi rejimle ve kimlerce yönetildiğine bakmamakta. Onun amacı, emperyalizme karşı en geniş ittifakı kurmaktır. Çünkü başarıya gidecek yol da budur.

“Ve bu mukadderata hâkim bir milli iradenin ancak Anadolu’da çıkabileceğini açıkladım ve milli iradeye dayalı bir milli şûra tesisini ve kuvvetini milli iradeden alacak bir hükümetin teşkilini, ilk mesai hedefi olarak gösterdim. (Aynı yapıt, s. 72)” Bu bölümde Atatürk’ün “milli irade” ve “milli şûra” sözleri ilgi çekicidir. O, bu sözlerle padişahın değil, milletin iradesinden ve kararından söz etmekte. “Milli şûra” sözüyle ülkenin geleceğinin sultanın iki dudağı arasında olmadığını, halkın temsilcilerin toplanarak alacağı kararlarla belirleneceğini vurguluyor. Kısacası meclis yönetimi, saltanatın yerine geçeceğini açıkça söylüyor.

Gazi Paşa “kuvvetini milli iradeden alacak bir hükümetin” oluşmasını istiyor. Bu sözden saltanatın saf dışı bırakıldığı anlamı çıkmaz mı?

Kimileri, Cumhuriyet’in ilanının oldubittiyle olduğunu söylüyor. Amasya Genelgesi ve Erzurum Kongresi kararlarına bakıldığında ülkemizin düşmandan kurtuluşu için milletin belirleyici olduğu dile getiriliyor. Milleti saltanat değil, saltanatı da millet kurtaracaktır. Bu cumhuriyet değil de nedir?

Ne yazık ki son yıllarda ülkemizde bazıları okuduğunu anlamıyor ya da anlamak istemiyor. Bu nedenle tarihsel olayları, gerçekleri saptırma yoluna gidiyorlar. Bu da onları vatanına, milletine ihanet noktasına getiriyor. Başta Atatürk olmak üzere ülkemizi kurtaranların söylediklerine değil de düşmanların yalanlarına inanıyorlar nedense. Ne yaparlarsa yapsınlar, güneşi balçıkla sıvayamayacaklar.

Kurtuluşa giden yolda önemli bir adım olan Erzurum Kongresi’nin 107. yılı tüm yurttaşlarımıza kutlu olsun.

                                               Adil Hacıömeroğlu

                                               23 Temmuz 2026

 

DENİZLERİN FETHİ ÇAĞI

Elimde bir kitap var: Denizlerin Fethi Çağı… Yazarı: denizcilik konusunda eğitim görmüş oldukça donanımlı genç bir arkadaşımız Tevfik Kadan. O, şu anda Aydınlık gazetesi genel yayın yönetmenliği görevini de başarıyla sürdürmekte. Denizlerin Fethi Çağı, onun ilk kitabı… 21 Haziran 2026 günü Kadıköy Kitap Şenliği’nde imza günü vardı. Sağ olsun, bu güzel kitabı imzalayarak bana armağan etti.

Sayın Kadan’ın kitabını bir solukta okudum. Kitap, özenli bir inceleme ve araştırmayla hazırlanmış. Dili oldukça yalın ve akıcı… Anlatılanlar konu bütünlüğü içinde tarihsel oluş sıraları gözetilerek sıralanmış. Kitabın en güzel yanı da kaynakçasının oldukça varsıl olması. Yani anlatılanların nesnelliği söz konusu. Çok sayıda farklı kaynağı inceleyip araştırması, onun gerçeği okurlarıyla buluşturma çabasını göstermekte. Bu yönüyle benzer konularda kitap yazanlara örnek olmasını dilerim.

Kitapta, denizciliğin tarihsel geçmişi ele alınıyor. Denizlere egemen olan devletlerin hem varsıl kem de çok güçlü oldukları örneklerle anlatılıyor. Denizlere açılamayan devletlerin uzun soluklu olmadıklarını tarihsel örneklerle görüyoruz. Özellikle okyanuslara egemen olan ülkelerin farklı coğrafyalarda büyük devletler kurduklarını bu kitaptan öğreniyoruz. Özellikle sömürgeciliğin başlamasıyla devletlerarasındaki asıl egemenlik savaşımının denizlerde olduğu yalın bir gerçek olarak ortaya çıkmakta.

Günümüzde denizler, yalnızca ulaşımın askeri üstünlüğün perçinlendiği yerler değil, aynı zamanda birçok ekonomik değeri de içinde barındıran vazgeçilmez bir yer. Bu nedenle günümüzde egemenliklerini, varlıklarını sürdürmek isteyen devletlerin denizlerde varlığı olmazsa olmaz. Dünya gücü olmanın yolu, denizlerden geçmekte. Ülkeler arası rekabeti, üstünlüğü, olası savaşları belirleyecek olan da denizlerdeki savaşma gücü. Kıyılarını, kendine ait suları, yani Mavi Vatan’ını koruyamayan ülkelerin büyüme, kalkınma, ileri gitme, halkına gönençli ve mutlu bir yaşam sunma olasılığı neredeyse yok!

Suyollarına egemen olan ülkelerin dünya ticaretini elinde bulundurması yadsınamaz bir gerçek. Bu nedenle günümüz savaşlarına, bu açıdan bakmak gerek.

Yazarımız, dünyada karaların fethinin tamamlandığını, artık bundan sonra denizlerin fethi için büyük kavgaların verileceğini belirtmekte kitabında.

Tevfik Kadan, kitabında ülkemize yol gösterecek geleceğe yönelik önemli öngörülü saptamalarda bulunmakta. “Öyleyse geleceğin deniz kontrolü şu üçlüye dayanacak: Uzay + Yapay Zekâ + İnsansız Sistemeler. Yani gelecekte MEB’lerini (Münhasır Ekonomik Bölge-A.H) en iyi kontrol eden devletler; en çok gemisi olanlar değil, en iyi veri toplayan(lar), işleyenler ve yorumlayanlar olacak. Denizlerin Fethi Çağı, Tevfik Kadan, Kaynak Yayınları, 1.Basım, Haziran 2026, s.89)” Yazarın bu saptamasından anlaşılıyor ki deniz egemenliğinin biricik yolu bilimsel ve teknolojik gelişme.

“Dünyanın temel siyasi birimi ulus devlettir ve öyle kalacaktır. Tüm ulusların kendi çıkarlarını ön planda tutması ve egemenliklerini koruması doğal ve adildir. Uluslar kendi çıkarlarını öncelikli tuttuğunda dünya en iyi şekilde işler. (Aynı yapıt, s.118)” demekte Sayın Kadan. Dünyada adalet, ulusların kendi çıkarlarını koruyup onlarla yetinmesiyle olanaklı. Kendi hakkından fazlasını alma isteği adaleti sağlamadığı gibi bitmez tükenmez savaşlara da yol açar.

“Amerikalı yetkililer, Avrupa’nın sorunlarını yetersiz askeri harcamalar ve ekonomik durgunluk açısından düşünmeye alışmışlardır. Ancak Avrupa’nın gerçek sorunları daha derindir. Kıta Avrupası, yaratıcılığı ve çalışkanlığı zayıflatan ulusal ve ulus ötesi düzenlemeler nedeniyle, küresel GSYİH’deki payını 1990’da yüzde 25’ten bugün yüzde 14’e düşürmüştür. Ancak bu ekonomik gerileme, medeniyetin yok olma ihtimalinin gerçek ve daha çarpıcı görünümü karşısında gölgede kalmaktadır. (Aynı yapıt, s.120)” Avrupa’nın neredeyse her alanda çökmekte olduğu burada çarpıcı bir biçimde anlatılmakta. Bu nedenle çökmekte olan bir AB’nin Türkiye’nin uygarlık ve kurtuluş umudu olması boşa kürek çekmek değil de nedir?

Kitapta, ABD-Çin rekabeti konusunda önemli saptamalar var. Yarışın ana omurgası teknolojik gelişim ve denizlerdeki egemenlik. Bu alanda Çin’in giderek büyüyen bir üstünlüğü söz konusu. ABD, can havliyle sağa sola saldırarak, kan dökerek, yakıp yıkarak düştüğü gerileme sürecinden kurtulmaya çalışıyor. Bu çırpınışın Amerika’nın gerileme sürecini sona erdirmesi olanaksız. Burada bir gerçeğin altını çizmeliyim. ABD doları, dünya ticaretindeki kullanılırlığını yitirdikçe bu gerileme ve çöküş hızlanacak.

Türkiye, Cumhuriyet döneminde denizcilikle ilgili önemli atılımlar yapıp kayda değer ilerlemelerde bulundu. Deniz Kuvvetlerimizin büyük bir öngörüyle başlattığı MİLGEM projesi ülkemize denizlerde üstünlük sağlama yolunda büyük bir adım. Ne yazık ki ABD piyonu FETÖ’nün Ergenekon, Balyoz… gibi kumpaslarla Deniz Kuvvetlerini çökertmeye yönelik çabaları bu gelişmeyi önlemek içindi. Ulusumuz, bu düşman saldırısını elbirliğiyle önledi. Artık denizlerde gelişmemizin önünde bir engel yok!

Dünyada en kısa sürede en büyük topraklara yayılan devlet, Cengiz Han’ın Moğol İmparatorluğu’dur. Bu büyük imparator, devletini kurduğunda “karaların egemeni” anlamına gelen Timuçin olan adını, “denizlerin ve karaların egemeni” anlamındaki Cengiz olarak değiştirdi. Yüzyıllar öncesinden denizlere egemen olmanın ülkelerin gelişip var olmasında ne denli önemli olduğunu göstermesi açısından ufuk açıcı bir örnektir bu.

Tevfik Kadan, ilk kitabıyla düşünce dünyasına yeni bir soluk kattı. Kitaplarının çoğalmasıdır en büyük dileğim. Yolun açık olsun kardeşim, selametle…

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       17 Temmuz 2026

 

 

DÜNYADA DOSTLUKTAN GÜZELİ VAR MI?

20 Temmuz 2026 Pazartesi sabahı erkenden uyandım. Oldukça heyecanlıydım. Heyecanımın iki nedeni vardı. Birincisi, Kıbrıs Barış Harekâtının 52. yıldönümüydü. Harekât yapıldığında lise birden ikiye geçmiştim. Sıcak, bunaltıcı bir yazdı. Gençliğimin tüm heyecanıyla o gün sabahın erken saatlerinde radyodan dinleyerek tarihsel bir güne tanıklık ettim. Bu nedenle her 20 Temmuz’da heyecanım doruğa çıkar.

Heyecanımın ikinci nedeni, dostlarla Maltepe’de buluşacağımdandı. Birkaç gün önce değerli büyüğüm, dostum Turgut Hacıefendioğlu beni aradı. 20 Temmuz günü saat 15.00’te Tekin Küçükali’nin konuğu olacağımızı söyledi. Gelip gelmeyeceğimi sordu. Ben de “Çağrılan yere erinme, çağrılmayan yere görünme” atasözünün gereğince bu öneriyi kabul ettim. Tekin Küçükali, sevdiğim, saydığım, değer verdiğim biridir. Onunla söyleşmek, bir arada bulunmak beni çok mutlu eder. Ayrıca Tekin Bey, incelik ve sevgi dolu, saygılı, değerbilirdir. Bu nedenle böyle bir çağrıya uymamak olmaz.

Öğleden sonra iki buçuğa doğru beni, Bostancı ışıklardan alacaklarını söyledi Ali Kemal Aydın. Ali Kemal, Çaykaralı yerdeşim. Dostlarına karşı sevgisi ve saygısı tükenmez bir çağlayan gibi. Duygularını gizleyemez çok açık dile getirir. Büyüklerine saygıda, küçüklerine sevgide kusur etmez. Ali Kemal Bey, önce Suadiye’den Turgut Bey’i alacaktı. Ben, minibüs yolunda bir yeiçe girip kitap okumaya başladım. Ergin Kulaçoğlu Bey’in de Bostancı’da olduğunu öğrenince ona telefon ettim bulunduğum yere gelmesi için. Ergin Bey, bir süre sonra elinde bastonuyla yavaş bir yürüyüş ve yüzünden hiç eksik olmayan gülüşüyle geldi yanıma. Kalkıp buyur ettim. İçtenlikle tokalaştık. Hal hatır sorduk. Kitap okumamı sürdürmemi istedi. Onun inceliği bir başka... İlerlemiş yaşına karşın her gün dışarı çıkıp dostlarıyla buluşur.

Biraz bekledikten sonra Ali Kemal Bey geldi arabasıyla önümüzde durdu. Biz kalktık. Turgut Bey her zamanki gibi güler yüzü ve tüm içtenliğiyle karşıladı bizi. Arabaya bindikten sonra derin bir söyleşiye daldık. Çok geçmeden buluşum yerimiz olan Sürmene Pide salonuna vardık. Tekin Bey, bizi ayakta karşıladı. O da heyecanlanmıştı sanki. Hoşbeşten sonra oturduk yerlerimize.

Çok geçmeden aşevinin işgöreni geldi. Güler yüzlü, sıcak biri. Ne yiyeceğimizi sordu. Doğaldır ki pidecide pide yenir. Söyledik. Öncesinde bölgemizin olmazsa olmazı mısır ekmeğiyle lahana çorbası geldi. Mısır ekmeğini çorbaya doğrayınca memleket kokusu kapladı her yanı. Bir andan çocukluğuma gittim. Çorbalarımızı bitirmeden atıştırmalık olarak fasulye turşusunun kavurması, lahana sarması ve diğerleri geldi. Turşu kavurması, benim çocukluğumdan beri en çok sevdiğim yiyeceklerdendir. Sonrasında ise kıymalı ve peynirli pidelerimiz ayranla birlikte önümüzdeydi.

Bir yandan yiyip diğer yandan derin bir söyleşiye daldık. Daha sonra Prof. Dr. Necmi Kurt katıldı bize yoğun çalışma temposundan zaman ayırarak. Necmi Bey, genel cerrahtır. Kendisini çok yönlü yetiştirmiş, içtenlik ve dostluk dolu biridir. O da saygı ve sevgi duyduğum Çaykaralı yerdeşlerimdendir. Onun bizim dost meclisimize katılması tüm arkadaşlarımızı olduğu gibi beni de çok mutlu etti. Doktor Bey’in gelmesiyle söyleşimiz daha da koyulaşıp derinleşti.

Yemekler birbirinden lezzetli… Aşevinde hizmet olağanüstü… İşgörenlerin hepsi temiz, ilgili ve güler yüzlü… Her yan pırıl pırıl… Burası insanı sıkmıyor. Havadar bir yer… Doğaldır ki dostlarla yemek daha da bir lezzet katmakta her şeye. Tekin, Ergin ve Turgut beylerin üçü de Sürmeneli…

Ali Kemal Aydın, dostlarıyla buluşmalarında onlara kitap armağan eder, bir de üç boyutlu Atatürk resimleri. Bu övgüye değer bir davranış. Atatürk resmini, aşevinin sahibinin babası olan Tekin Küçükali’ye getirdi. Hayranlık duyulan bir armağandı bu. Hepimize de Doğan Cüceloğlu’nun İçimizdeki Biz kitabını anmalık olarak verdi. Bu alışkanlığa dönüşmüş davranışıyla bizi çok mutlu etti. Kitap okumamanın beceri sanıldığı bir toplumda, kitabı nerdeyse kutsayan bu davranış övgüye değer.

Neredeyse akşam olmak üzereydi. Her buluşumun, bir de ayrılığı var. İster istemez izin istedik Tekin Bey’den. Derin bir veda oldu. Yemeklerin tadı damağımızda, söyleşinin lezzeti yüreğimizde kaldı. Maltepe’ye yolu düşenlerin uğraması gereken bir yer Sürmene Pide. Hem dostluk hem lezzet hem de güven var orada.

Evet, bu dünyada dostluktan güzeli var mı?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       21 Temmuz 2026

BALKÖPÜĞÜ GÖZLER

Gün, hafta, ay, yıl mı geçti saymadım

İçten bakışına bakıp doymadım

Tinsel esrikliğim çokça aymadım

Balköpüğü gözler kime bakıyor?

Bakıp bakıp boşluğa mı akıyor?

Gündüzler, geceler karışır gider

Zamansız ayrılık cefalar eder

Bir bakış ki beni peşinden yeder

Balköpüğü gözler kime bakıyor?

Bakıp bakıp boşluğa mı akıyor

Seni düşündülçe dalar giderim

Düşünüp dururken bitmez kederim

Bir bedeli varsa kalpten öderim

Balköpüğü gözler kime bakıyor?

Bakıp bakıp boşluğa mı akıyor

Adil’im ayrılık yürekten vurur

Kanlarım çekilir, bedenim kurur

Hayalin capcanlı karşımda durur

Balköpüğü gözler kime bakıyor?

Bakıp bakıp boşluğa mı akıyor

                        Adil Hacıömeroğlu

                        19 Temmuz 2026

 

 

 

 

 

TOZ DUMAN İÇİNDE

Köy enstitülü yazarların kitaplarına ayrı bir ilgim vardır. Onların yazdıklarını okumak benim için hem öğretici hem de keyif verici olur. Enstitülü yazarların yapıtları, beni hem düşünsel hem de duygusal bir yolculuğa çıkarır. Onların yazdıklarını okuyarak ülkemizin köylerindeki gerçek yaşamı öğreniriz. Yurdumuzun, köylümüzün tükenmez çilesini dile getirirler kitaplarında. Bu yazarlarımız, köylerde doğup büyüdüklerinden kırsal kesimi iyi tanıyor, sorunlarını iyi biliyorlardı. Bu nedenle kitaplarıyla adeta fotoğraf çekmekteler köylerdeki yaşantıya, sorunlara.

Temmuz ayının ikinci haftasında bir solukta okudum Talip Apaydın’ın Toz Duman İçinde kitabını. Üç ayrı kitabın oluşturduğu bir kitap dizisinin birincisi bu. Şimdi ikinci kitaba (Vatan Dediler’e) başladım. Onu da bir solukta okurum sanırım. Bu kitaplar Literatür yayınevince yayınlanmış.

30 Ekim 1918’de Mondros Anlaşması imzalanır ve Osmanlı Devleti teslim olur İtilaf devletlerine. Anlaşmanın koşulları çok ağırdır. En ağırı da yurdumuzun bazı bölgelerinin bu devletlerce işgal edilmesidir. İstanbul, İtilaf devletlerinin çizmesince çiğnenmekte. Güney illerimizi Fransa işgal eder. Musul, Kerkük İngilizlerin elindedir. Antalya’da İtalyan askerleri vardır. Doğu illerimiz Ermenilerin tehdidi altındadır. 15 Mayıs 1919’da Yunanlılar İzmir’e asker çıkarır.

İşgalcilerin ne yapacakları ilk baştan çok bellidir. İlk gün, İzmir’de büyük bir insan kıyımı yapılır. İşgal, adım adım Batı Anadolu’ya yayılır. Düşman, giderek içeriye, Anadolu bozkırına doğru yürür. Her gittikleri yerde insanları kadın erkek, büyük küçük demeden öldürürler. Köyleri yağmalayarak yakıp yıkarlar. Batı Anadolu’da bir can pazarı vardır aslında.

İşgale karşı halkta bir direniş eğilimi, kararlılığı, ruhu gelişir. Buna “Kuvayı Milliye ruhu” diyoruz. Ancak işgalcilere kayıtsız koşulsuz teslim olunmasını isteyenler de çoktur. Padişah ve İstanbul hükümeti işgalcilere karşı direnişten yana değildir. İşgal edilen bölgelere gönderdikleri Heyet-i Nasihalarla halka direnmemeleri öğütlenir. Buna karşın halkın önemli bir kısmı yurdunu savunmak için silaha sarılmaya başlar.

Heyet-i Nasihalar, halka topraklarını bırakarak göç etmemelerini, direnmemelerini öğütlerken Yunanlıların kendilerine iyi davranacaklarını söylemekteydi. Buna karşın halk, olan biteni çıplak gözle görüyordu. Çünkü öldürmeler, soygunlar, işkenceler ve yakıp yıkmaların yakın tanığıydı yurttaşlarımız. Padişaha bağlılık gösteren, kasabalarda halkın sırtından geçinen kimi asalak varsıllarla gelene ağam, gidene paşam diyen her dönemin adamı olan kimileri işgalcilerle işbirliği yapmaktaydı. Ayrıca gerçek din adamları, dindarlar işgale karşı halkı örgütlenerek direnmeye çağırırken halkın dinsel duygularını sömürerek dünyalıklarını kuran dinciler ise işgalcilerin yanında yer almaktaydı. İşgalcilerle işbirliği yapan güya softaların ne dini bilgisi vardı ne de halkına saygısı ve sevgisi.

Talip Apaydın’ın Toz Duman İçinde romanında yurtseverlerin ve işbirlikçilerin durumu çarpıcı bir biçimde gözler önüne seriliyor. Her yer işgalciler yüzünden toz duman içindeyken İstanbul hükümeti, aşar vergisini toplamak için köylünün nerdeyse harmanının tamamına el koyuyordu. Buna karşı çıkan köylüler, zaptiyelerce sövülüp dövülerek, kimi zaman da tehdit edilerek elinden varı yoğu alınıyordu. Bu durum, bazı fırsatçıları da ortaya çıkarıyordu. Bunların en başında romanın geçtiği Uşak’ın Tacım köyüne komşu olan Kökezli Hacı Nuri’dir. Ayrıca Tacımlı Kadir Ağa da mültezimin köye gelmesini dört gözle bekleyen bir fırsatçıdır.

Mültezim, yanındaki birkaç memurla harman zamanı köye gelir. Herkes, çoluk çocuk demeden harman yerindeyken daha tınaz savrulmadan samanla tane birbirinden ayrılmadan mültezim, göz kararı belirler ne kadar vergi alınacağını. Bu belirleme genellikle gerçekçi değil, abartılıdır. Köylü elindekini vergi olarak verince tefecinin eline düşer. İşte bu durumda Hacı Nuriler, Kadir ağalar ve kentten gelen asalaklar devreye girer. Köylünün elinde ne var ne yoksa alınır yok pahasına. Köylü yoksullaştıkça yoksullaşırken asalaklar da varsıllaştıkça varsıllaşır. Oğlu askerde olan ve çalışamayacak durumda olan yaşlılar, eşi savaşlarda şehit olmuş genç gelinler de bu asalakların eline düşer. Ağlamak sızlamak para etmez. Tefeciler, acımadan mültezim ve zaptiyelerin baskısıyla çiftçinin iliğini söküp alır.

İşgal güçleri, Tacım’a yaklaşmıştır. Ne yazık ki köyün imamı Ziver Efendi, Kadir Ağa, Hacı Nuri ve Testici Bayram halkın direnişini kırmak için canla başla uğraşırlar. Başvurdukları en büyük koz da yalandır. Yalanlarına dini de alet ederler ne yazık ki. İşgalcilerin her yerde olduğu gibi burada da halka iyi davranacaklarını yaymaktalar. Ziver Efendi’nin dinsel bilgisi çok azdır. Yalan yanlış, uydurmalarla halkı kandırmaktadır. Bu yolla iyi bir geçim sağlamıştır kendine. Bu nedenle düzenin değişmesini istemez.

Romanın başkahramanı, işgale baştan beri karşı çıkan Çanakkale Gazisi Molla Mahmut’tur. Mahmut, iyi bir medrese eğitimi görmüş dindar bir yurtseverdir. Ziver’in dinsel bilgisinin olmadığını kanıtlarla ortaya koyar. Ancak köy halkı ona değil, Ziver’e inanır. Köye, Yunanlılar girmeden önce köyün varsıllarından İbrahim Bey ile bir çete kurarlar. Onlar için kurtuluş, Kuvayı Milliye’de ve Ankara’ya gelmiş olan Mustafa Kemal Paşa’dadır. Onların çete kurması, halkın sırtından geçinen asalakları rahatsız eder. Halkın canı, malı, namusu tehlikedeyken kendi kişisel çıkarlarını korumak için düşmanla işbirliği yapmak için yurtseverlere kara çalma gayreti içindedir Ziver Efendi, Hacı Nuri, Kadir Ağa, Testici Bayram ve onlara inanan saf köylüler. Molla Mahmut ve arkadaşları hem işgalcilerle hem de işbirlikçilerle amansız bir savaşımın içine girer.

Talip Apaydın, işgal yıllarında neredeyse ülkemizin her yerinde yaşanan yalın gerçeği bütün çıplaklığıyla anlatmakta. Kendisi de on altı yıl cephelerde savaşmış bir Kurtuluş Savaşı gazisinin oğludur. Toz Doman İçinde romanını herkes okumalı. Okumalı ki tarihimizden ibret alınmalı. Ülkemizin nasıl zor koşullarda yeniden ayağa kalktığının tanığı olmalı. Tarihini unutup ondan ders almayan uluslar, yeniden emperyalistlerin tuzağına düşer. Bugün ülkemiz siyasetinde yaşanan savrulmaların nedeni de yakın tarihimizi yeterince bilmemek ve ondan ders almamak değil mi?

İşgal ve Kurtuluş Savaşı dönemini anlatan yapıtlar okunmalı, okutulmalı. Kendi tarihsel gerçeğini bilmeyen bir toplum, emperyalist tuzaklara düşer. Bunun olmaması için tarihteki köklerimize sıkıca bağlanmak gerek. Çünkü önümüzde başka bir seçenek yok!

Talip Apaydın’a binlerce teşekkürü ve minneti bir borç bilirim. Bu dünyadan göçüp giderken bizlere uyarılar ve derslerle dolu önemli yapıtlar bıraktı. Sonsuzluk evinde uyurken yattığı yerden bizi aydınlatmakta gönül ışığı ve yurt sevgisiyle donanmış bilinciyle.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       18 Temmuz 2026

 

 

 

SEN, BATAKLIK GÜLÜ MÜSÜN?

Bazı kişiler vardır sürekli çevresindeki, tanıdığı ya da tanımadığı kişileri kötüler. Bu kişiler alanlarında başarılı olsalar bile onlara bir kulp takmakta ustadır. Bardağın dolu yanına değil de boş kısmına bakmayı alışkanlık durumuna getirmiştir bu kötücül bakanlar. Hatasız kulun olmayacağını bir türlü uslarına getirmez karşısındakine eksiklik, kusur, yanlış arayan kimse. Onun işi, sürekli insanların eksikliklerini bulup onları aşağı bastırmaktır.

Yanlış bulucuların amacı, tanıdık ya da tanımadıklarını kötüleyerek kendinin iyi birisi olduğunu kanıtlamaktır. Yani başkalarını aşağıya doğru bastırıp iterken kendini yukarıya çıkarmaktır. Herkes kötü, sen iyisin öyle mi?

Herkesin toptan kötü ya da iyi olması doğanın kuralları ve mantıksal düşünüş açısından olanaksız. Çünkü yaşamda her şey karşıtıyla var olur. Karşıtı olmayan bir varlığın kendisi de yoktur. Ayrıca her varlık kendi içinde karşıtlarını barındırır. Onu var eden de bu. Birinin yanlış yapmadan doğruyu öğrenmesi olanaksız. Yanlışları, bir kişi dünyaya gelir gelmez yapmaya başlar. Aslında onun yaşamda en büyük öğretmeni yaptığı yanlışlardır. Yanlışlarından ders çıkararak doğru yapmayı öğrenir.

İnsanların içinde hem kötülük hem de iyilik vardır. Kiminde iyilik, kiminde de kötülük baskındır. Bir duygunun kişide baskın olması, diğer duyguyu yok etmez. Bilinçli ve iyi niyetli kişi, içindeki kötülüğü bastırmayı onu devinimsiz duruma getirmeyi başarır.

Kötücül kişinin yanında birinden söz edersiniz, hemen onun kötülemeye başlar. Bu kötülemeyi yaparken bir yandan da sık sık “ben” özneli tümceler kurar. Anlaşılacağı üzere başkasını yerin dibine batırırken “ben” özneli tümcelerle kendini överek yukarıya çıkarmaya çalışır. Bir kişinin kendi kendini övmesi kadar gülünç görünen bir durum bu dünyada çok azdır. Aslında bu durum, özgüven eksikliğinden ve aşağılık kompleksinden kaynaklı. Bir kişi, toplumda yücelip saygı görmek istiyorsa bunu ancak kendi yaptığı işler, davranış ve düşüncesiyle sağlayabilir.

Atalarımız, gül dikensiz olmaz, demiş. Ya da başka bir deyişle, gülü seven dikenine katlanır. Aslında bu sözler, diyalektik düşünmenin ve ona göre davranmanın olağanüstü anlatımı. Karşıtların birliği ilkesinin doğal bir örnekle vurgulanması ne güzel!

Bu, şu, o kötü… Peki, kim iyi? Yanıt yok! Herkesin kötü olduğu bir yerde iyiyi bulmak neredeyse olanaksız. Herkesi kötüleyenler, çevrelerinde bir bataklık oluşturduklarının farkında bile değiller. Bu kimseler, bataklığın içinde gül olmaya çalışmakta. Hem de en güzel gül… Bu durumda ne denli güzel olsan da bataklık gülü olursun. Oysa en güzel gül, güller arasında olur, yani gülistanda. En güzel olmak için senin karşılaştırılacağın güzel güller olmalı değil mi?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       16 Temmuz 2026

OF’TA SARIKAMIŞ ŞEHİTLERİ ANITI NİYE YOK?

Bir toplumu ayakta tutan, onun geleceğe umutla bakmasını sağlayan tarihsel kökleridir. Köklerinden kopan, tarihini bilmeyen toplumlarda sosyal çürüme, gerileme, safsatalara inanma kaçınılmazdır. Tarihsel köklerinden kopmuş bir gençliğin amaç ve ülkü edinmesi oldukça zor. Çünkü gelecek, geçmişin sağlam kökleri üzerine kurulur. Kurumuş, yok olmuş kök üzerinde bir ulu çınarın büyümesi olanaksız. Böyle bir şey, doğa kurallarına, yaşamın mantığına da aykırı.

Doğup büyüdüğüm Of, yakın tarihte büyük kahramanları olan bir yerleşim yeri. Ne yazık ki genç kuşakların büyük çoğunluğu, bu tarihsel değerin, köklerin farkında değil. Bu nedenle birçoğu, dünya görüşlerini oluştururken bu tarihsel köklere değil de dayanağı olmayan söylentilere dayanmakta. Bu durum, birçok Oflu yerdeşimizi umutsuzluğa sürüklemekte.

Osmanlı Devleti, son dönemlerinde ekonomik ve sosyal alanda çöküş içindeydi. I. Dünya Savaşı başladığında bu durum onu başarısızlığa götüren en büyük etkendi. En başta ülkemizin yolu yoktu. Yani yurt toprakları ulaşım ağlarıyla birbirine bağlı değildi. Böyle olunca da birçok cephede savaşan ülkemiz, ne yazık ki cephelere başta asker olmak üzere silah, cephane, yiyecek, giyecek ve ilaç gibi zorunlu gereksinmeleri ulaştıramıyordu. Bu nedenle askere alınan yurttaşlarımız, yürüme uzaklığında ya da kısıtlı olanaklarla ulaşım olan savaş bölgelerine gönderiliyordu. Kısacası herkes, kendi yaşadığı yere en yakın savaş cephesine gidiyordu. Böyle olunca da Doğu Karadenizliler, dolayısıyla Oflular da doğal olarak kendilerine en yakın Sarıkamış’a savaşmaya gittiler ülkelerini savunmak için.

Sarıkamış Harekâtı, sonbaharın bittiği ve kış mevsiminin başladığı 21 Aralık’tan bir gün sonra başladı. 22 Aralık 1914 sabahı, 09 ve 10. Kolordular ileri harekât için harekete geçti. Amaç, Rus ordusunun kuzeydoğusundan giderek düşmanı kuşatmaktı. 11. Kolordu da düşmanı batıdan karşılayacaktı. Dağlar karla kaplıydı. Isı, sıfırın altındaydı. Yeterli giyeneği olmayan asker, bu dağlarda donmaya başladı. Karadeniz’in ılıman iklimine alışmış sahil çocukları, bu karla kaplı dağlarda kışın acımasızlığına dayanamadılar. Çoğu geri dönemedi. Bu geri dönemeyenler arasında yüzlerce Oflu genç de vardı. Onlar, kışa ve doğanın acımasızlığına karşın kahramanca savaşıp şehit oldu.

Sarıkamış Savaşı, 6 Ocak 1915’te Osmanlının yenilgisiyle bitti. Ardından Rusların ileri harekâtı başladı. Doğu Karadeniz ve Doğu Anadolu’nun önemli bir kısmı düşman işgaline uğradı. Bu arada güzel Of’umuz da düşman çizmesi altında çiğnendi. Ofluların işgale karşı destansı bir direnişi oldu. Ne yazık ki denizden destek alan Rus ordusu, direnişi kırdı ve ata topraklarımızı işgal etti.

Daha önce Of Direnişi ile ilgili yazdığım yazıda ilçemizde direniş anıtının olmamasından yakınmıştım. Böylesine bir halk direnişinin bir anıtının olmamasının büyük bir eksiklik ve vurdumduymazlık olduğunu düşünmekteyim. Günümüz gençlerinin dedelerinin şanlı direnişinden haberdar olmamaları ne acı değil mi?

Sarıkamış’ta kalan Ofluların hiçbirinin bir mezar taşı bile yok! Çoğunun şehit oldukları yer bile belli değil. İlçemizin (O zamanki Of ilçesi; Hayrat, Çaykara ve Dernekpazarı’nı da kapsıyordu) neredeyse her köyünden, mahallesinden şehidimiz var Allahuekber dağlarında. Tarihimizin kahramanlıkla dolu acı bir anısının ilçe merkezimizde yaşatılmaması büyük bir ihmal değil mi? Bu şehitlerimizin bir anıtının olmaması kabul edilebilir bir şey mi?    

Sarıkamış anıtının olmaması yalnızca Of’un sorunu değil, başta Trabzon merkez olmak üzere Doğu Karadeniz Bölgesi’nin tüm il ve ilçelerinin sorunu. Bu eksiklik ivedilikle giderilmeli. Bölgede Sarıkamış şehitleri, anıtlarla yaşatılmalı. Of, bu konuda öncü olmalı. 

Of’ta hem direnişin hem de Sarıkamış şehitlerinin bir anıtı yapılmalı zaman geçirmeden. Tarihsel köklerimizi yaşatmak herkesin görevi. Merkezi ve yerel yönetimler harekete geçmeli. Bu tür bir iş, savsaklanmaya gelmez. Genç kuşakların güç alacakları tarihsel köklere gereksinmeleri var. Böylece söylencelerle değil, Sarıkamış şehitlerine ve Of direnişine dayalı bir bilincin oluşması sağlanmalı.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       15 Temmuz 2026

 

 

 

RAYLARDA BİTEN YAŞAM

10 Temmuz 2026 Cuma günü önceden planlanmış birtakım işlerim vardı. İstanbul’un sıkışıklığı göz önüne alındığında işlerime, görüşmelerime yetişmem oldukça zordu. Her şeye karşın işlerimin hepsini bitirmeliydim bir koşturmaca içinde.

İlk işim yayınevine gitmek... “Babalar da Çocuk Bakar” kitabımın birinci baskısı tükendi. Bu nedenle yenisi basılacaktı. Yaklaşık on gündür kitabı yeniden düzeltip daha önce aceleden koymadığım bazı bölümleri ekledim ona. Yayınevi Kadıköy’de... Öncesinde Üsküdar’da bir işim vardı. Üsküdar’daki işimi hallettim çabucak. Marmaray’a binip Söğütlüçeşme’ye gitmek için koşturdum. Vagonlar çok kalabalık… Yaz sıcağında soluk almakta zorlanıyor insanlar.

Tren, Ayrılıkçeşmesi’ne gelince durdu, inip binenler oldu. Ancak kapılar kapanmadı bir türlü. Bu nedenle tren bir süre bekledi burada. Az sonra bir güvenlik görevlisi gelerek sıkış tıkış oturan, ayakta bekleyen yolcuları uyardı. “Sayın yolcularımız, bu teren geri dönecek. Lütfen inip karşı hattaki terene binin.” dedi. Ortalık karma karış oldu. Herkes merak için deneni yaptı. Bu sırada istasyondaki sesyayıcılardan bir duyuru işitildi: “Sayın yolcularımız, Söğütlüçeşme istasyonundaki üzücü bir olay nedeniyle seferlerimiz gecikmeli olarak yapılacak. Bu aksamadan ötürü özür dileriz” İçimden: “Eyvah!” dedim. “Yine birisi gitti” diyerek üzülmeye başladım. Çünkü son zamanlarda bu tür duyuruları birkaç kez işitmiştim.

Karşı yönden giden trenimiz çok geçmeden Söğütlüçeşme’ye vardı. İndik. Ortalık ana baba günü… İstasyonda adım atacak yer yok! Terenler vaktinde gelmiyor, gecikmeli kalkıyor. Polisler, sağlık görevlileri, itfaiyeciler, bolca özel güvenlikçiler vardı her yanda.

Bir görevliye sordum. Birisi intihar etti, dedi. Görevliler, ayrıntı vermediler çok sormama karşın. Kendini raylara atan kişi “Genç mi, yaşlı mı, kadın mı, erkek mi?” diye merak ettim. Halkalı’ya giden tren, tam istasyona girerken atmış kendini önüne. Tren bir suçlu gibi orada duruyor. Kimse yanına yaklaşmasın diye şeritler çekilmiş önüne. Birkaç polis de şeritlerin arkasında tetikte bekliyordu ne sorulursa sorulsun “Bilmiyorum” diyen. Bu arada yayınevinden aradılar beni gecikmem nedeniyle. Olayı anlattım. Onlar da şaşırıp üzüldü. İstasyonla Metrobüs’ün arasındaki yolda itfaiye, polis araçlarıyla cankurtaranlar beklemekte. Bu cankurtaranın kimin canını kurtarmak için beklediğini de merak ettim doğrusu.

Bir kişi yaşamak dururken niye kendi canına kıyar? Bu soruyu sıkça düşünürüm. Çünkü son zamanlarda Marmaray’da özkıyımlar sıkça oluyor. İnsan, umudu varsa yaşar. Umudu tamamen tükenmiş birinin yaşama tutunması çok zor. Son yıllarda insanların umudunu yok edecek o kadar çok şey var ki anlatsak sayfalar yetmez. Gençlerin çoğu düş kırıklığı içinde. Gelecekle ilgili umut fenerleri sönüyor bir bir. Gelecek kaygısı sürekli büyüyen bir çığ gibi üzerlerine geliyor. Çoğu zaman yaşamla ilgili çok fazla seçenekleri kalmıyor önlerinde. Son yıllarda ekranların yaşama egemen olmasıyla aileler ortadan kalkıyor, kişiler gelenekten kopuyor, kalabalık kentlerde insanla insansızlıktan hızla yalnızlaşıyor. İnsanların çevresinde ne dert ortağı var ne de yaraya merhem olacak biri. Anlaşılacağı üzere yaşamın faturası gittikçe kabarıyor birçok kişi için.

Olayın içyüzünü öğrenemeyeceğimi anlayınca yürüyüp gittim işime. Yayınevine vardım. Beni yayıncım Mahmut Yıldırım ile kardeşi Onur karşıladı. Oturur oturmaz Onur kahvemi getirdi. Olayı kısaca anlattım bildiğim kadarıyla. Sonrasında işlerimize döndük. İşimiz bitti, kalkmak için izin istedim. Bu sırada Mahmut, elinde üç kitapla geldi yanıma. “Hocam, bunlar Şehname’nin 1947 basımı… Ancak birinci cildi yok! Bunları size armağan ediyorum” dedi. Birinci cildini bulmaya çalışacağımı söyleyerek bu güzel armağanlardan mutlu olduğumu söyledim. İçim, gülücük pınarına döndü birden. Vedalaşıp çıktım mutlulukla. Söğütlüçeşme’ye gitmek için kan ter içinde yürüdüm. Çünkü Bostancı’da yetişmem gereken bir buluşumum var.

İstasyona geldim. İnsanlar sel olup akmakta içeri ve dışarıya doğru. Yürüdüm merdivenlere. Seferler normale dönmüş. Oradaki bir görevliye raylara atlayan kişinin kimliğini sordum. Yalnızca otuz yaşlarında bir erkek olduğunu söyledi. Raylara baktım uzun süre tanımadığım bu kişiden bir iz bulurum diye. Raylar temizlenmiş. Adını sanını bilmediğim kişinin yaşama veda ettiği yerde bir izi bile kalmamış. Düştüğü yeri, kendimce belirledim. Oradan batıya doğru uzanan raylara bakınca kan dolu üzüntü ırmağının umutsuzluk seliyle birleşip aktığını gördüm. İçim burkuldu. Yürüyerek istasyona gelen genç adamın bir izi bile yok! Acaba evden ayrılırken nasıl çıkmıştı kapıdan? Ailesiyle son vedası nasıl olmuştu? Son yemeğini ne zaman yemişti? Son gülümsemesi nerede, niçin ve ne zamandı? En son kime sarılmıştı tüm içtenliğiyle? Kendini trenin önüne atmaya ne zaman karar vermişti? Canına kıyacağını kimse anlamamış mıydı?

Rayların üstünde en küçük izi bile kalmayan adam, kendini trenin önüne atmadan önce ne kadar zaman geçirmişti burada? İstasyonda karasızlıklar yaşamış mıydı? İlk gelen trenin altına mı atlamıştı? Yoksa kendine, yaşama biraz şans verip uzun süre düşünmüş müydü ne yapacağını? Ayakları geri geri gitmiş miydi? Yaşamına son noktayı koyup canına kıymadan önce birileriyle telefonla konuşmuş muydu? Onu yaşamından bezdirip umutsuzluk bataklığının içine gömen sorunları neydi? Umutsuzluk dolu bardağını taşıran o son damla, kimler tarafından onun yüreğine yıldırım gibi düşürülmüştü?

Kafamın içi allak bulak… Yüreğimdeki acı denizi, içimi yakmaya başladı. Dayanamayacağım raylara bakmaya da adını sanını bilmediğim kişiyi düşünmeye de. Gözlerimden birkaç damla yaş damladı yanaklarıma. Yanaklarım kavruldu yaşların acısıyla. Yaşlar, yanağımı delip yüreğime işledi zehirli ok gibi. Gebze’ye gidecek trenin düdüğüyle dalgın dalgın, ağır adımlarla yürümeye başlayınca beni tutsaklaştıran düşlerimden uyandım. Bindim trene. İçerisi çok kalabalık… İçimdeki üzüntü ırmağı acıyla çağlıyor. Usum ve yüreğimi raylarda bıraktım.

Vagona girdiğim anda karşı sırada oturan 30 yaşını aşkın biri, “Buyur amca, otur” diyerek yerinden kalktı. Önce oturmak istemedim, ısrar etti bana. “Sağ olun!” diyerek oturdum. Karşımda duruyor elinde çantasıyla bana bakıyor bu güzel adam. Gözleri ışıl ışıl... Oturur oturmaz çantamı açıp birkaç yudum su içtim. Ardından kitabımı alıp okumaya başladım. Ne okuduğumu sordu, söyledim kitabın kapağını göstererek. Arkadaşım Halil Halit Toker’in “Futbol Spor ve Oyun” kitabı elimdeki. Genç adam birden kendisinin de kitap okumayı çok sevdiğini söyledi. Suç ve Ceza’yı ekonomik sıkıntı yüzünden alamadığı için birkaç günde bir kitapçıya giderek okuyormuş. Aklın yolu bir… Benim de kitapçı rafları arasında okuduğum çok kitap var. En son Murat Bardakçı’nın Şah Baba kitabını okuyup bitirdim kitapçıda. Kitaplar hakkında bir süre söyleştik onunla oturanlar, ayaktakiler bizi dinlemekte. Bostancı’ya iyice yaklaştık. Adını sordum, söyledi. Çantamdan benim kitaplarımdan birini ona imzalayarak verdim. Çok sevindi, neredeyse havalara uçacaktı. “Çok sağ ol amca, yaşamımda ilk kez bir yazarın imzalı kitabına sahip oldum” dedi. Şu Anadolu çocuğunun inceliğine, değerbilirliğine bakın!

Tren yavaşlayınca inmek için kalktım yerimden tokalaşıp vedalaştık onunla. Yaşam, doğumla ölüm arasında inişli çıkışlı bir yol. Az önce tanımadığım birinin raylar üzerinde can vermesine üzülürken şimdi kitap okuma sevisiyle yanıp tutuşan bir gencin yaşam coşkusuyla umutlanıp mutlandım. Yaşamak, soluk alıp vermek kadar güzel bir şey var mı şu dünyada? Hele insanlarla söyleşmek, onlarla ortak amaçları, düşünceleri paylaşmak denli güzel bir şey bulunur mu aramakla?

İndim trenden yüreğimde büyüyen umutla. Yüreğimin bir yanında umudunu tümden yitirerek özkıyımla son soluğunu raylarda veren biri, diğer yanda ise kitaplarla yüreğindeki umudu çoğaltarak yaşama tutunan ve içi yaşama sevinciyle tutuşan diğeri. İkisi de akran sayılır. İnsan ve umut olmasa bu yaşam yaşanır mıydı acaba?

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       12 Temmuz 2026

 

NATO ZİRVESİ SONUÇ BİLDİRİSİ

36. NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi, Ankara’da 7-8 Temmuz 2026 günü yapıldı. Fransa Cumhurbaşkanı Macron’un beyin ölümünün gerçekleştiğini söylediği ABD güdümündeki sözde savunma, özde saldırı örgütünün yürek atışlarının durması ise çok yakın. Çünkü NATO, yapay solunup çadırında, yoğun bakımda can çekişiyor. Ne yazık ki AKP Hükümeti de yoğun bakımda ölümü bekleyen NATO’ya bel bağlamakta ülkemizin güvenliği için.

Gelenektir her toplantından sonra bir sonuç bildirisi ya da bildirgesi yayımlanır. NATO Zirvesinin bitiminde de üye ülkelerin imzalarıyla bir bildiri yayımlandı. Huylu huyundan vazgeçmiyor hangi koşulda olursa olsun. Ölüm döşeğinde can çekişen NATO da saldırganlığını bırakmıyor elden her şeye karşın. Çünkü NATO’nun efendisi olan ABD’nin ekonomisi, diğer ülkeleri soyarak ayakta duruyor. Soyguna, önce müttefiki olan ülkelerden başlıyor. Onlara salma vuruyor bu ülkelerin güya güvenliğini sağlamak için.

Bildiride ortak savunma amacı taşıyan 5. Maddeye atfen: “Bir müttefike yönelik saldırı, tüm müttefiklere yönelik saldırıdır. Birliğimiz, dayanışmamız ve ortak gücümüz, özgür ve demokratik uluslardan oluşan ittifakımızdaki 1 milyar vatandaş için barış, güvenlik ve refahın temeli olmayı sürdürmektedir. Caydırıcılık ve savunmaya yönelik 360 derece yaklaşımımıza bağlılığımızı sürdürüyoruz” denmekte. Üyelerden birine, müttefik sandığı bir ülkenin saldırısı karşısında ittifakın ne yapacağı söylenmemiş burada. Ülkemizde terörü, bölücülüğü destekleyip toprak bütünlüğümüzü tehlikeye sokan ABD’ye karşı NATO’nun bir önlemi, caydırıcılığı var mı? Türkiye’ye tehdit, ABD’den gelmekte yıllardır. Böyle bir gerçeği yok saymak kimseye yakışmaz.

“Rusya’nın Avrupa-Atlantik güvenliği ile istikrarına yönelik uzun vadeli tehdidine ve terörizmin devam eden tehdidine karşı koymak amacıyla müttefiklerin Lahey Savunma Taahhüdü’nü hayata geçirdiği” söylenmekte bildiride. Bundan da anlaşılıyor ki NATO’nun baş düşman olarak belirlediği ülke, Rusya. Yanına da ABD destekli terör eklendi sos olarak. Rusya, Türkiye’nin niye düşmanı olsun? Ukrayna ile savaşı kışkırtan ABD ve AB ülkeleri değil mi? Bize zararı olmayan bir ülkeyi düşman olarak bellemek, bellettirmek niye? Üstelik Rusya bizim komşumuz. ABD’nin çıkarlarını korumak adına Rusya’yı düşman görüp bu ülkeyle ilişkileri bozmanın Türkiye’ye zerre kadar yararı yok, ancak sayısız zararı var. Böyle bir bildiriyi imzalayan AKP, ülkemiz çıkarlarını ABD uğruna feda etmiştir.

50 milyarlık tedarik anlaşmasından söz edilmekte bildiride. Bu, iflasa giden ABD ekonomisine soluk aldırmaktan başka bir şey değil. NATO, ABD demek… Her şey bu emperyalist gücün egemenliği için düşünülmekte. Ayrıca, ABD’nin Batı Asya’daki terör devleti İsrail’in varlığı içindir alınan bu kararların hepsi.

Müttefikler, Ukrayna’ya tam destek sözü vermekte bildiride. Bunun için de 2026’da bu ülkeye 70 milyar Avro yardım etmeye karar verildi. Emeklisine, iççisine, köylüsüne, ülkesi için büyük özverilerde bulunan ve geçim darlığı çeken yurttaşlarına beş parayı çok gören hükümet, İsrail destekçisi Zelenski’ye savaşı uzatması için para verecek öyle mi? Üstelik bu yardım, 2027’de de sürecek.

Bildiride: “Müttefikler, İran’ın hiçbir zaman nükleer silaha sahip olmaması gerektiğini yineliyor ve İran’a Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğüne tam anlamıyla saygı gösterme çağrısında bulunuyor” denmekte. Hürmüz Boğazı’nın egemen devletleri kim? İran ve Umman… Demek ki bu suyolunun güvenliği bu iki ülkenin sorumluluğunda. Peki, ABD Hürmüz’den geçen gemilerden hangi hakla geçiş ücreti istiyor? İran’la Hürmüz’ün gelirini paylaşmayı öneriyor açıkça. Bu egemenlik ihlaliyle ilgili bildiride bir madde var mı? Yok… İran’a, İsrail’le saldırıp Hürmüz’ün güvenliğini tehlikeye düşüren ki? ABD… Bildiride yavuz hırsız ev sahibini bastırıyor. Başta Türkiye olmak üzere diğer ülkeler de yavuz hırsızın eşkıyalığını örtbas edip koruyor.

İsrail gibi bir terör devletinin nükleer silahı var. ABD gibi kitlesel insan kırımı yapmakla sicili bozulmuş, üstelik dünyada ilk kez atom bombası kullanan bir ülkede yüzlerce nükleer başlık bulunmakta. Bu iki ülkenin nükleer silaha sahip olmasına niye karşı çıkılmaz?

NATO toplantısı sürerken ABD’nin İran’a saldırı başlatması çok ilginç. Tayyip Erdoğan, NATO bildirisini imzalayarak dünyanın mazlumları ile zalimleri arasında yıllardır sürmekte olan savaşta zalimlerin yanında yerini aldı. Batı Şeria’da, Gazze’de öldürülen Filistinlilerle İran, Lübnan, Irak, Yemen ve dünyanın dört bir yanında kırıma uğratılan mazlumların karşısına geçti.

NATO Zirvesinde, ABD istediği her şeyi kabul ettirdi. Bu isteklerin yaşama geçirilmesi oldukça güç. Çünkü dünyadaki güç dengesi, somut koşullar, yaşadığımız siyasal olaylar NATO bildirgesindeki kararları uygulanamaz kılmakta. Bu kararlar doğrultusunda AKP, iki komşumuz Rusya ve İran’ı düşman olarak belirledi. Bu nedenle S 400’lerin elden çıkarıldığı söylenmekte. Bundan da anlaşılıyor ki ülkemizin güvenliği ABD’ye, dolayısıyla İsrail’e emanet.

NATO toplantısının en önemli sonucu, Türkiye’nin Erdoğan sayesinde keskin bir siyasal dönüş yapması. Bu siyasal dönüşün faturası hem bize hem de bölge ülkelerine çok ağır olacak gibi görünüyor. Ancak bu dönüşü Türk ulusunun kabul etmesi olanaksız. Bu süreç sonunda AKP’nin iktidarda kalma olasılığı neredeyse yok gibi. Türkiye’nin çıkarlarını yok sayan bir siyasal parti ülkemizi yönetemez.

                                                       Adil Hacıömeroğlu

                                                       10 Temmuz 2026