Adil Hacıömeroğlu

SAVAŞIN VE YOKLUĞUN İÇİNDE KİTAP OKUMAK

Atatürk’ün ölüm kalım savaşımız Sakarya’da siperde Çalı Kuşu’nu okuduğu söylenegelir ki bu doğrudur. Büyük Önder’in kitaplarını mermi sandıklarına doldurarak katır sırtında savaştığı cephelere taşıdığını da bilmekteyiz. Ölümün kol gezdiği savaş alanlarında kitap, ona umut oldu; geleceğe yönelik düşüncelerinin oluşmasını sağladı.

Geçen ay okuduğum bir kitap var elimde: Binbaşı Abdürrauf’un Harp Günlükleri Osmanlı Genelkurmayı’nda Alman Komutanların Emrinde, Abdürrauf Bey, Hazırlayan: Prof. Dr. Mesut Uyar… Kitap, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları’ndan çıkmış. Bir solukta okunup bitirilecek bir yayın. Okuyucusunu derslerle dolu bir tarih yolculuğuna çıkarıyor.

Abdürrauf’un sınıf arkadaşları arasında Gazi Mustafa Kemal Atatürk, Ali Fuat Cebesoy Paşa, Orgeneral Ahmet Sedat Doğruer, Tümgeneral Mehmet Hayri Tarhan, Tümgeneral Cavit Erdel, Kurmay Albay Ayıcı Mehmet Arif, Kurmay Yarbay Ahmet Müfit Özdeş ve Albay Fuat Bulca bulunmakta.

Abdürrauf Bey, o dönemin çoğu subay ve sivil memuru gibi kitap okuyor iki eli kanda da olsa. Balkan Savaşı’na katılıyor, ardından da Birinci Dünya Savaşı’na. Düşman akın akın üstlerine gelirken bu tutkusundan vazgeçmiyor asla. Her koşulda kitaba ulaşmanın bir yolunu buluyor.

16 Mart 1914’te günlüğüne şu tümceyi yazıyor: “Karlsruhe’den Fera ve Mons’dan kitaplar geldi. (Binbaşı Abdürrauf’un Harp Günlükleri Osmanlı Genelkurmayı’nda Alman Komutanların Emrinde, Abdürrauf Bey, Hazırlayan: Prof. Dr. Mesut Uyar, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, I. Baskı: Haziran 2022, İstanbul, s. 87)” Abdürrauf Bey, Almanca bildiği için Almanya’dan kitap getirtip okuyor.

19 Nisan 1914: “Mezkûr kütüphaneye 5, 10 mark gönderdim. (Aynı yapıt, s. 87)”

28 Nisan 1914: “Mittler’den bir kitap geldi. (Aynı yapıt, s. 87)”

14 Mayıs 1914: “Mittler Sortimens-Buchhandlung’a iki kartpostal ile 16 mark gönderdim. (Aynı yapıt, s. 87)”

30 Mayıs 1914: “Mittler’den birtakım kitaplar geldi. (Aynı yapıt, s.88)”

4 Haziran 1914: “Mittler’den bir kitap geldi. (Aynı yapıt, s. 88)”

6 Haziran 1914: “Mittler’e bir kartpostal gönderip kitap sipariş ettim. (Aynı yapıt, s. 88)”

Görüldüğü gibi dünya savaşının ayak sesleri duyulurken Abdürrauf Bey, kitap edinme savaşı içinde. Almanya’dan getirttiği kitapların paralarını geciktirmeden ödüyor. Ekmeğin zor bulunduğu bir dönemde bütçesinin önemli bir bölümünü kitaba ayırıyor. Bu arada 3 Ağustos 1914 günü seferberlik ilan ediliyor. Onun ataması da Başkumandanlık Karargâhı’na bağlı Merkez Şube Müdürlüğü’ne yapılıyor. Bunca işin arasında kitap okuyacak zaman yaratıyor kendine.

Birinci Dünya Savaşı başladı. Osmanlı Devleti birçok cephede savaşa girdi.

18 Ekim 1915: “Berlin’de Mittler Sortiments-Buchandlung’a Alman Hariciye Nezareti vasıtasıyla bir mektup gönderip Fas ve İran nam eserini sipariş ettim. (Aynı yapıt, s. 93)”

11 Kasım 1915: “Mittler’e Deutsche Bank ile 10 mark yolladım. (Aynı yapıt, s. 93)”

3 Aralık 1915: “Mittler’den sipariş ettiğim kitap geldi. (Aynı yapıt, s. 93)”

2 Haziran 1916: “Fischer Bey bana kitap hediye etti. (Aynı yapıt, s. 115)”

Savaş sırasında da okuma isteğinde zerre kadar eksilme olmuyor. Karargâhta görevli Alman, Abdürrauf Bey’in okuma sevisini biliyor olmalı ki ona kitap armağan ediyor.

13 Mayıs 1918: “Almanya’ya Das Dorf vesair kitapları ısmarladım. (Aynı yapıt, s. 128)”

4 Haziran 1918: “… Almanya’ya sipariş edilen kitaplar geldi. Mülazım Wagner’e mahalline irsal edilmek üzere 35 kuruş verdim. (Aynı yapıt, s. 129)”

8 Haziran 1918: “Mülazım Wagner vasıtasıyla Almanya’dan Das Dorf kitabı geldi. Mülazım Wagner vasıtasıyla 37 kuruş parayı mezkûr kitapçıya gönderdim. (Aynı yapıt, s. 129)”

Abdürrauf Bey, savaş sırasında kitabı, zar zor edinilen ekmekle aynı değerde görmekte. Her koşulda kitaba ulaşmanın bir yolunu buluyor. Yurt içi ve yurt dışındaki gelişmeleri yakından izlemeye çalışıyor. Bu amaçlar bazı Alman dergilerine sürdürümcü oluyor.

Kurtuluş Savaşı’mızın önderleri, Cumhuriyet’imizin kurucuları başta Atatürk olmak üzere hepsi kitap okumayı yaşamlarının bir parçası yapmışlar. Her yerde ve her koşulda ellerinden kitap düşmüyordu. Aralarındaki tartışmalar ise kişisel değil, ideolojikti. Günümüzde böyle mi? Elini kitaba sürmeyen siyasetçilerin kişisel tartışmalarını isliyoruz şaşkınlıkla. Ne ideoloji ne de izlence tartışması var. Konuşulanlar bohçacı dedikodusundan öteye gitmiyor.

Bağımsızlığımızı sağlayanlar ve Türk Devrimini gerçekleştirenlerin hepsi kitap dostuydu. Bunların değerini bilmeyenler ise kitaptan uzak, sözcük dağarcıkları elliyi geçmeyen cahil sürüsü. Bağımsızlığımızı ve Cumhuriyet kazanımlarını geri almak için kitaplarla dost siyasetçi ve yurttaşlara ivedilikle gereksinmemiz var. Bunun dışındaki tartışmalar kayıkçı kavgasından öteye gitmez.

Önümüzdeki yıllar, bilgi sahibi olarak fikir sahibi olanların zamanı olsun. Böylece ülkemiz kör karanlıktan aydınlığa çıkışın yolunu bulsun.

Adil Hacıömeroğlu

3 Haziran 2026

YALNIZ ÖSS İLE GİRİLEMEYECEK OKULLAR

Bazı meslekler vardır toplumun geleceğini yakından ilgilendirir. Yine bu meslekler, kişisel ve toplumsal sağlığın düzelmesini sağlar. Özellikle öğretmenlik, bir toplumun geleceğini kurar. Bireylerin eğinsel ve tinsel sağlıkları, bazı mesleklerin özverili çalışmalarıyla düzelir.

Bir kişi, hangi mesleği yaparsa yapsın yaptığı işi sevmeli. Sevilmeden yapılan bir işin yapana da topluma da bir yararı olmaz. Çevremizde bazı çalışanları görürüz işine derin bir seviyle bağlıdır. İşini yaparken zevk duyar. Çoğu zaman bu kişilerin işiyle yatıp kalktığını gözlemleriz. Bir kişi, işini sevmeden yapıyorsa çok mutsuzdur. İşini yaparken hem kendine hem de çevresindekilere zarar verir. Ne yazık ki ÖSS puanı, kişinin kazandığı bölümü sevip sevmediğini ölçmüyor. Ne yazık ki gönülsüz yenen aş ya karın ağrıtıyor ya da baş.

Kişilerin çocukluklarından başlayarak bazı işlere karşı yetenekleri, eğilimleri, ilgileri gelişir. Kimilerinin bazı işleri yapmaya elleri, düşünceleri, duyguları yatkındır. Öyle insanlar vardır ki sanki dünyaya geldiklerinde bazı meslekleri yapmak için var olmuşlardır. Bazı meslekler, bazı kişilerin üstüne oturur. O, sanki seçtiği işi yapmak için anasından doğmuştur. Ne yazık ki ÖSS sisteminde bu kişilerin çoğu istedikleri, kişiliklerinin bütünleştiği meslek alanını kazanamıyor. Böylece önemli bir yetenek değerlendirilememiş oluyor.

Ne yazık ki kişiler, bir mesleği seçerken kendi yeteneklerini bir yana itip parasal getirisini düşünmekte. Bu da yanlış meslek seçimine neden olmakta.

Öğretmenlik ve sağaltımcılık, toplumun geleceği için çok önemli. Her işi yapan kişi, ama az ama çok kendinden verir. Özveri olmadan bir mesleği gereğince yerine getirmek olanaksız. Bu iki meslek, tamamen özveri üzerine kurulu. Bu mesleklerin çalışma saatlerinin sınırı, işin yeri olmaz. İşini sevmeyen biri, en iyi okuldan diploma alsa da öğretmen ve sağaltımcı olamaz. Bu işler para kazanma amacıyla değil, topluma özveriyle hizmet etmek için yapılır. Öğretmen ve sağaltımcı olacak kişi, öncelikle elsever olmalı. Öğrenciyi sevmeyenden öğretmen, hastasını sevmeyenden sağaltımcı olmaz. İşin içine para girdiğinde bu meslekler bozulup amacından sapar. Bir meslek çok para kazanma amacıyla yapıldığında o işin içeriği yok oluyor. Mesleki amaçlar gündemden düşüyor. Öğrenci ve hasta eğitilecek ya da sağaltılacak kişi olarak görülmeyip müşteri olarak görülüyor. Bu da mesleksel ülküyü rafa kaldırıyor.

Öğretmen ve sağaltımcı, kesinlikle duygudaş olmalı. İşlerini yaparken kendilerini karşısındaki kişinin yerine koymalılar. Öğrenci ve hastayı kendi ailesinin bir bireyiymiş gibi düşünmeliler. Öğrenci ve hastanın tinsel durumunu bilmeyen, onları anlamayan kişiden öğretmen de sağaltımcı da olmaz. Öğrenci ve hasta, bir para kazanma aracı değil; özveriyle yaşama bağlanacak kişiler olarak düşünülmeli. Sağlık ve eğitim alanında en büyük sorunların kazanç odaklı yönelimlerden çıktığını gözlemlemekteyiz.

Eğitim ve sağlık alanlarının özelleştirilmesi kabul edilemez bir durum. Özelleştirme, çok para kazanmaya yönelik bir sistem. Bu nedenle bu iki alandaki hizmetleri devlet kurumları yapmalı.

Tıp ve eğitim fakültelerine öğrenci alınırken yalızca ÖSS puanı yeterli olmamalı. Eskiden olduğu gibi sözlü sınavlar yapılmalı. Bu sınavlarda kişilerin girecekleri mesleklere eğilimi, ilgisi, yetenekleri olup olmadığı belirlenmeli. Onlara sorulacak ilk soru da bu mesleği niye seçtikleri olmalı. Bu soruya “Geçimi iyi bir biçimde sağlamak” ya da “Toplumsal saygınlık kazanmak için” yanıtını verenleri bu okulların kapısından içeri sokmamak gerek. Hizmet ruhu taşımayan birinin öğretmen ve sağaltımcı olması düşünülmemeli.

Yalnızca tıp ve eğitim alanlarına değil, diğer meslek alanlarına da öğrenci alınırken kişinin yetenekleri, eğilimleri, ilgileri belirlenmeli. Ülkemizde birçok kişi zorunlu nedenlerle bitirdiği alanda çalışmıyor. Öyleleri var ki öğrenim gördüğü alanla çalıştığı iş birbirine karşıt nitelikte. Bu da öğrenim için harcanan zamanın, emeğin, yatırımın boşa gitmesi değil mi?

Toplumumuzun ülkücü, özverili, elsever, duygudaş öğretmen ve sağaltımcılara çok gereksinimi var. Meslekleri türlü nedenlerle değer yitimine uğradığı günümüzde bu iki mesleğe önem vermek yaşamsal önemde. Öğretmenlik ve sağaltımcılık, popüler kültüre feda edilmeyecek denli önemli, yaşamsal mesleklerdir. Bu konuya ilgisiz kalan yöneticiler, kendi toplumlarına hizmet etmeleri düşünülemez. Karşılıksız vermek her mesleğin amacı olmalı. Toplumlar ülkü sahibi kişilerin özverileriyle kalkınıp ileri gider.

Adil Hacıömeroğlu

2 Haziran 2026

ŞİRKİN BÖYLESİ

Son yıllarda her yanda Allah adına konuşanlardan geçilmiyor. Bir kişinin imanlı olup olmadığını belirleyen sözde din adamları var, tıpkı Ortaçağ Hıristiyan rahipleri gibi. Kulun işlediği günahın ölçüsünü bilenler caka satmakta. Kendini Allah dostu olarak gören tarikat ve cemaat liderleri bulunmakta. Bu kişilere yakın olanların cennete gideceği söylenmekte. Tarikat ve cemaat yöneticileri bu yolla yoksul halkın bağış ya da yardım adı altında parasını alıp varsıllaşmakta. Ne yazık ki din çoğu kişi için geçim, varsıllaşma kapısı oldu.

İslam’da ruhban sınıfı yok! Bu yönüyle diğer dinlerden ayrılır. Ne yazık ki özellikle Haçlı seferlerinden sonra bir ruhban (din adamları) sınıfı oluşmaya başladı İslam’da. Özellikle İslam dünyası emperyalizmin güdümüne girdikçe ruhban sınıfının çoğalıp etkili olduğunu görmekteyiz.

“Andolsun, insanı biz yarattık ve nefsinin kendisine fısıldadıklarını biliriz ve biz ona şah damarından daha yakınız. (Kur’an-ı Kerim ve Açıklamalı Meali, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1993, Kaf Suresi, 16. Ayet, s. 518)” Allah, insanlara şah damarından daha yakın olduğuna göre onunla Yaratıcı arasına herhangi biri girebilir mi? Girerse bu şirk (Tanrı’nın birden çok olduğuna inanma, Tanrı’ya ortak tanıma, eş koşma. [TDK Türkçe Sözlük]) koşmak değil de nedir? Üstelik bu ayette belirtildiği gibi insan nefsinin kendisine fısıldadıklarını bilen bir Allah varken kişi ile O’nun arasına girmek, bu ilişkiye müdahale etmek kimin haddine?

İhlas suresinde bulunan dört ayette söylenenler bir uyarı, ders niteliğinde: “De ki: Allah birdir. Allah sameddir (Samed, hiçbir şeye muhtaç olmayan, aksine her şey kendisine muhtaç olan demektir.)” Burada Allah’ın maddi ve manevi hiçbir şeye muhtaç olmadığı kesin bir dille anlatılmakta. Yani Allah’ın kendini din adamı gösteren kişiler de olsa kimsenin dostluğuna gereksinmesi yoktur. Dostluk eşit düzeyde ilişki demek. Bu nedenle Allah’ın yarattığı hiçbir varlık, O’nunla eş düzeyde ilişki kuramaz. Sonsuz evreni var eden bir kuvvetin kulunun dostluğuna ihtiyacı olur mu?

“[Yahudiler] Allah’ı bırakıp bilginlerini [hahamlarını]; [Hıristiyanlar] da rahiplerini ve Meryem oğlu Mesih’i [İsa’yı] rabler edindiler. Hâlbuki onlara ancak tek ilaha kulluk etmeleri emrolundu. O’ndan başka tanrı yoktur. O, bunların ortak koştukları şeylerden uzaktır. (Aynı yapıt, Tevbe 31, s. 190)” Bu ayetle Allah, Müslümanlara tarihsel bir uyarıda bulunmakta. Sözde bilginleri, din adamlarını, devlet yöneticilerini rabler olarak görmek büyük yanlış. Kutsal kişilermiş gibi onların her sözünü ve davranışını sorgusuz sualsiz kutsayıp kabul etmenin Kur’an’da yeri yok! Üstelik Hz. İsa’ya bile tanrısal bir kimlik kazandırmanın yanlışlığından söz etmekte. Bir peygambere tanınmayan dinsel ayrıcalık kendine din adamı diyen birine niye tanınsın? Bu durum karşısında kendini adamı din sananların nasıl bir aymazlık, yanılgı içinde olduklarını da belirtmeliyim.

“Ey inananlar! Hayat verecek şeylere sizi çağırdığı zaman, Allah ve Resulüne uyun. Ve bilin ki, Allah kişi ile onun kalbi arasına girer ve siz mutlaka onun huzurunda toplanacaksınız. (Aynı yapıt, Enfal 24, s. 178)” Allah kişi ile kalbi arasına giriyorsa kişinin dini anlayıp duyumsaması için bir aracıya gereksinimi yoktur. Bu ayette asıl anlatılmak istenen şey, vicdandır. Kişinin usu, vicdanın sesine kulak verdiğinde doğruyu yapar, ilahi adaletten ayrılmaz. Yaşam verecek şeyler Allah tarafından kulun önüne çıkarılır. Bu konuda Allah dışındaki varlıkların yönlendirmesi bu ayetin ruhuna aykırı.

Yukarıda birçok ayetten örnekler verdik. Bunlardan da anlaşılacağı üzere bazı kişilerin kul olduğunu unutarak kendini Allah’a eş koşmaları kabul edilemez. Hele din üzerinden kendine ayrıcalık, çıkar sağlamaya çalışmak ise son derece yanlış.

Ne diyelim? Allah, Kur’an’da ayırmasın!

Adil Hacıömeroğlu

1 Haziran 2026

ÜÇ ÇOCUK DA NASIL?

Cumhurbaşkanı R. Tayyip Erdoğan bayramda seyranda, nikâh tanıklığı yaptığı evlilik törenlerinde, türlü nedenlerle kürsüye çıktığında yeni evlilere en az üç çocuk yapmalarını öğütlüyor. Bu konuda haklıdır. Çünkü ülkemiz nüfusundaki artış hızla durmakta. Genç nüfus azalmakta.

Son yıllarda halkımıza televizyonlar ve sosyal medya üzerinden dayatılan yaşam biçiminde evlilik kurmak, aile olmak, hele çocuk yapmak yok! Dayatılan yaşam biçimi, toplumsal bir çürümeyi, kokuşmayı gençlerin önüne getirmekte. Bu, kapitalizmin hem mal ve hizmetleri hem doğayı hem de insanı tüketmeye yönelik bir yaşam biçimi dayatması. Peki, bu dayatma ne zamandan beri yapılıyor?

Ekranlar üzerinden yaşam biçimi dayatarak toplumu çürüterek dönüştürme dayatmasının kaynağı, 24 Ocak 1980’de alından Özal kararları. Bu kararlar, 12 Eylül 1980 Amerikancı darbesinin demir yumruğuyla yaşama geçirildi. Teknolojinin gelişip günlük yaşama damgasını vurmasıyla doruğa ulaştı. Sakın yanlı anlaşılmasın, teknolojik gelişime karşı değilim. Her buluşun karşıt iki yönü vardır diyalektik düşünüşe göre. Bir teknolojik buluşun kim tarafından kullanıldığı da çok önemli. Örneğin, bir kişi bıçakla ekmek keserse bu, toplum ve kişiye yararlıdır. Ancak bıçakla adam öldürürse zararlı olur kişi ve toplum için.

Günümüz ekranının da nasıl kullanıldığı çok önemli. Ekranları insanların yararına mı, yoksa zararına mı kullanıyoruz? O, toplumu çürütmek için mi, yoksa insanların mutluluğu, bilinçlenmesi için mi kullanılmakta? Ne yazık ki ekranlar topluma uyutmak, onu köklerinden koparmak, sosyal yapıyı içten içe çürütmek için kullanılmakta. Bu da AKP iktidarı döneminde doruğa çıktı. Ekranlar, AKP’nin siyasal aleti olmakla birlikte, onu içten içe çürüten bir araç oldu. Türk toplumunun gelenekleriyle uyuşmayan dizilerle toplumun olumsuz yönde dönüşümüne neden olundu. Demek ki AKP hükümetleri toplumsal çürümeyi ortaya çıkaran ekran düzeninin önemli siyasal gücü.

Erdoğan, yeni evlilere üç çocuk yapmalarını söylerken eliyle de üç işareti yapmakta karşısındakiler anlamaz diye! Evet, önerisi anlaşılıyor anlaşılmasına da kendi yanlış yönetimi nedeniyle çıkardığı zorluklar nasıl aşılacak?

Öncelikle ülkemiz ekonomisi üretmeden tüketme üzerine kurulu. Geçim zorluğu, gelir dağılımındaki adaletsizlikler insanların hem canını hem de kesesini yakmakta. Bir aile iki boğazı zar zor doyururken üç boğazı daha nasıl doyurursun?

Erdoğan döneminde neredeyse tek üretim alanı yapı sektörü. Ülkemizin dört bir yanında yapılar yıkılıp yenileri yapılıyor. Yeni evlerin çoğu 1+1 daireler… Deprem bölgesinde yapılanların da çoğu, 1+1… Ey Erdoğan, üç çocuklu bir ailenin 1+1 evde nasıl yaşayacağını niye düşünmüyorsunuz? Düşünmüşseniz niye çare bulmadınız bu soruna? Garsoniyer adı verilen bu kibrit kutusu evlerin beş kişilik bir aileyi nasıl barındıracağını niye düşünmediniz bunca yıl?

Ülkeyi yöneten biri, gelecekle ilgili bir toplumsal kaygı duyarken ve halka önerilerde bulunurken bu alt yapıyı düzeltmekle ilgili niye önlemler almaz? Ülkemizde ailelerin dağılması, insanların çocuk yapmaktan kaçınması, genlerin evlilikten uzaklaşması sizin yarattığınız toplumsal düzen nedeniyle değil mi ey Erdoğan?

Ne yazık ki Erdoğan ve arkadaşları, yıllardır yönettikleri Türkiye’deki çürümeyi görmüyorlar. Bu çürümenin asıl nedeninin kendi oluşturdukları sosyoekonomik toplumsal düzen olduğunu görmezden geliyorlar. Bu toplumsal düzen koca bir ulusun nüfusunu tehlikeye soktu. Bunu önlemenin yolu, kurulu sosyoekonomik düzeni değiştirmektir. Bu da emperyalist ülkelerin dayattığı siyasal politikalardan vazgeçmekle olur.

AKP’nin kendince en iyi yaptığı işlerden biri, kendi yapıp oluşturduğu yanlışları başkası yapmış gibi davranması. Türk aktöresini, geleneklerini, toplumsal düzenini altüst edip tarumar eden ekran düzenine Erdoğan’ın müdahale etmemesi ilgi çekici değil mi?

Adil Hacıömeroğlu

31 Mayıs 2026

SOSYAL MEDYA BAYRAMA KARŞI

Sosyal medya yaşamın her alanına girdi. İnsanların çoğu onunla yatıp onunla kalkıyor. Sosyal ilişkiler sosyal medya üzerinden kuruluyor karşısındaki kişiyle göz göze gelmeyip diz dize konuşmasa da. Son yıllarda telefonda bile insanların sesi işitilmiyor. Kişi, en sevdikleriyle bile sosyal medya üzerinden yazışarak ilişki kurmakta. Kırık dökük, anlaşılmaz, anlam bozukluğu yüklü, doğru düzgün yazılmayan, genellikle kısaltılmış sözcüklerden oluşup yazım yanlışlarıyla dolu birkaç tümceyle iletişim kurduğunu sanıyor çoğu kimse.

Telefonla konuşmaktan bile kaçınmakta çoğu kişi. Bir insan sesi işitmek neredeyse olanaksız. Bayram kutlamaları sosyal medya üzerinden yapılıyor. Bu kutlama iletilerinin çoğu birbirinin aynısı. Özgün ileti neredeyse yok! İnsanlar, içlerinden geldiği gibi iletiler yazmıyor. Yazıların çoğu yürekten kopup gelen duygular değil. Yapay, basmakalıp, soğuk, genellikle tek kalemden çıkmış, içtensizlik yüklü bayram kutlama iletileri.

Çoğu kişi, bayram kutlama iletilerinde kendi siyasal görüşüne yer veriyor. Bayramı kendi dünya görüşünün bir aracı yapmaya çalışanlar çok… Adı, bayram… Bayram, siyasete alet edilir mi?

Bayram bir toplumu bir araya getiren, ortak duygularla kutlanan bir gün. Ulusun ortak sevinç gününü siyaset aracı yapmak neyin nesi? Bu aslında bir düşünsel yetersizlik, bir zavallılık… Bir toplum, bayramda bile bir araya gelemiyorsa ne zaman bir araya gelecek?

Sosyal medya, insanı insandan soyutlamakta. Bu yolla bayramlar insansızlaşmakta. İnsan olmadan bayram olur mu? Bayram, aynı duyguyu paylaşmakla bayram olur. Çay bardağının sıcaklığını karşılıklı olarak yüreğinde duyumsamakla bayram yaşanır. Evine gelen konuklara sunulan tadımlık birkaç lokmadır bayram. Çay, kahve eşliğinde yapılan söyleşilerdir bayram. Anılara bitmez tükenmez yolculuğun adıdır bayram. Hısım akrabayı, konu komşuyu, eş dostun yolunu içten bakışlarla beklemektir bayram. İçten bir gülüşün, içten bir bakışla birleştiği insancıl bekleyişin adıdır bayram.

Bayramlar ne yazık ki dijitalleşti birçok şey gibi. Yani insana özgü olmaktan çıktı. İki adım atıp sevdiklerini görmek yerine, oturduğu yerden iki satır yazmakla bayramı kutladığını sanıyor çoğu kimse. Oysa bayram, el kadar ekrandaki iki satır yazı değil, dünyalara sığmaz yüreklerin bir arada olmasıdır. Yüreğe sığmayanı el kadar ekrana sığdırmaya çalışmak niye?

Yüzyılları aşıp gelen bir gelenek, bencil ve toplumdan soyutlanmış bir yaşama feda edilebilir mi?

Ne yazık ki çocuk ve gençlerin yanı sıra yetişkinler de ekrana bağımlı. Bu demektir ki çocukları ekranların bilinmez karanlıklarına teslim eden büyükleri. Onların ekranlarca çalınmasının yolunu büyükleri açıyor nedense. Yetişkinler bayramı sosyal medyadan kutlayınca çocukların neden büyükleriyle bayramlaşmadıklarından yakınma hakkımız var mı? Demek ki ağaca çıkan keçinin dala bakan oğlağı oluyor. Çocuk, gördüğünü yapıyor.

İnsanın insana dokunmadığı bir yerde bayram olmaz. Üzüntülerin sevince dönüşmediği bir ortam yoksa bayram senin neyine?

Adil Hacıömeroğlu

29 Mayıs 2026

KURBAN BAYRAMI

Bugün Kurban Bayramı… Dostluğun, dayanışmanın, yardımlaşmanın, duygudaşlığın, özverinin günü… Özlemlerimi boy attığı, anıların canlandığı, insancıl davranışların öne çıktığı, kişilerin köklerini anımsadığı, toplumsal konumların bir değerinin olmadığının anlaşıldığı, yoksulla varsılın aynı sofraları ve aynı safları paylaştığı bir bayram günü… Her yaştan, sınıftan insanın aynı duyguları yaşadığı bir önemli gün bugün…

Bayramlar bireyleri topluluk, toplulukları ulus yapar. Milyonlarca kişinin yüreğinin aynı duygu ve düşüncelerle çarpması ne güzel! Sofralarda onlarca kişinin deyip gülerek kaşık çalmasının getirdiği duygusal doyum nerede var?

İnsanlar, bayramları ölüleri ve dirileriyle kutlar. Yani geçmiş, şimdi ve gelecek bayramda buluşur. Geçmişin anıları, deneyimleri bugünün gerçeklerini biçimlendirirken yarının ülkülerine ışık tutar. Yaşamın dünü, bugünü, yarını duygusal ve düşünsel bir birlikteliğe dönüşür bayramın heyecanlı toyunda.

Bayramda ne sofralara doyulur ne de orada yapılan söyleşilere. Bu güzel gün dostluğun, insancıl olmanın, gönül köprülerinin kurulduğu günler… Kişilerin yürek sıcaklığını en çok duyumsadığı andır bayramlar. Yüreğin usa hükmettiği gündür bayramlar.

Kurban Bayramı, insanın nefsine egemen olduğu bir gün. Hz Muhammet’in: “Komşusu açken tok yatan bizden değildir” sözünün en çok anımsandığı zamandır. Bir tabak kurban eti, yoksul sofralarını şenlendirir. Yoksul evlerine geçici de olsa serin bir bahar yeli estirir. Bu dayanışmanın toplumsal barışın gelişip yerleşmesinde, uzlaşma kültürünün benimsenmesinde önemli bir etken olduğu yadsınamaz.

Nefsine egemen olmayan kişinin insanlığının oluşması çok zor. İnsan nefsine egemen olmadığında toplumsal bir varlık olması güçleşir. Kurban kesmek de bir nefis eğitimidir, tabi ki anlayana. En’am Suresi 162: “De ki: Şüphesiz benim namazım, kurbanım, hayatım ve ölümüm hepsi âlemlerin Rabbi Allah içindir. (Kur’an-ı Kerim ve Açıklamalı Meali, Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara 1993, s. 149)” Bu ayette buyrulduğu gibi kurban Allah için kesilir. Yoksa bolca et yiyip tıkınıp sefa sürmek için değil. Yıl boyunca et yiyemeyenlere kurban eti vermek bu ibadetin en temel ilkesi. Bu da nefis eğitimi gerektirir.

Kurban ibadeti, insanın içinde kendi besleyip büyüttüğü sahte putları kesip yok etmesidir. Puta değil, Tanrıya inanıp tapınmanın fırsatıdır. Ne yazık ki günlük yaşamda kişi, kendince putlar yaratır. Bu putlar kimi zaman siyasetçiler, kimi zaman da gönü beş para etmez sözde ünlü ve güçlü kişilerdir. Günümüz insanı üzülerek söylemeliyim ki kendi putunu kendi yaratıyor bilerek ya da bilmeyerek. Kurban Bayramı’nı kutladığımız ilk günde içinde put besleyenlerin bu putları yok etmesidir en büyük dileğim.

Dostluğun, kardeşliğin, dayanışmanın, yardımlaşmanın yüceltildiği nice bayramlarının olması dileğiyle herkesin bayramı kutlu olsun.

Adil Hacıömeroğlu

27 Mayıs 2026

ÇEYİZDE ELBİRLİĞİ

Çal-İsabey’de düğünler çok önemsenir. Yeni bir yuva kurmak, ev ocak sahibi olmak evlenecek kişiler kadar hısım akraba, konu komşu ve eş dostu çok heyecanlandırır. Herkes yeni çifte yardımcı olmak, onların evliliklerine az ya da çok katkı sağlamak için adeta seferber olur.

Allah ev yapana, evlenene yardım eder; sözü gereğince davranmayı ilke edinir herkes. Evlenecek olanlara, kendi olanakları ölçüsünde yardımcı olmaya çalışılır. Amaç, evlenen çiftin yaşamlarını kolaylaştırmak. Onların ivedilik gösteren zorunlu gereksinmelerini karşılamayı kutsal bir buyruk çerçevesinde bir görev kabul eder hısım akraba, konu komşu ve eş dost. Zaten halkımız birçok işini imece geleneği uyarınca dayanışma ve yardımlaşmayla yapmıyor mu yüzyıllardır?

İmece, işleri elbirliğiyle yapmanın adıdır. Bu gelenek bireyci değil, toplumsal davranmayı gerektirir. Toplumsal davranma, halkı birbirine yaklaştırır. “Komşu, komşunun külüne muhtaçtır” atasözü, imce geleneğinin temelini oluşturur. Güçlükler, büyük doğal yıkımlar, kıtlıklar, savaşların getirdiği acılar imeceyle aşılır. Toplum, elbirliğiyle kanatlanır tuzaktan kurtulmak için. Lokmasını, bir tas çorbasını, bir yudum suyunu paylaşarak yaşama tutunur.

Evlenmek, aile olmak demek. Aile ise toplumun en küçük yapı taşı ve çekirdeği. Aile olmadığında toplum da ulus da olmuyor. Bu nedenle aile olmak toplumumuzda desteklenir. Ailenin ayakta durması için herkes elinden geleni yapar.

Kızlar, gelin olduğunda ailesinin ekonomik olanaklarına uygun bir biçimde yüklü bir çeyizle uğurlanır baba ocağından. Çeyiz, yeni yuvaya önemli bir katkı sağlamanın yanı sıra çiftin yaşamını da kolaylaştırır. Çiçeği burnundaki eşlerin ilk günden maddi sıkıntılar ve birtakım eksikliklerle evliliklerinin sorunlar yumağına dönmesini önlemek için gereklidir çeyiz. Yuva, baştan sorunsuz ve mutluluk üzerine kurulsun diyedir bütün bu çaba.

Çal yöresinde yeni yuvanın tüm gereksinmeleri düşünülür. Keselere fasulye, nohut, mercimek, börülce, kuru üzüm, fıstık, badem, ceviz, tarhana, bulgur gibi yiyecekler konurdu. Bunlar, yeni evin ilk yiyecekleri olur. Ayrıca bu yiyecek maddelerinin yeni eve bolluk getireceği düşünülür. Ev, eksiklikler üstüne değil, bolluk ve varsıllık üstüne kurulurdu böylece.

Kız evinden düğün evine baklava göndermek önemli ve vazgeçilmez bir gelenek. Bundaki amaç, ilk günden tatlı yiyip tatlı konuşma isteğidir. Evlilik, tatlı yiyip tatlı konuşularak başlarsa öyle süreceği inancı vardır. Tatlı konuşmak; kırıcı olmamak, dedikoduyla kutsal çatıyı kirletmemek, acı ve üzüntüyü yuvadan uzak tutmak, mutluluğu, sevinci çoğaltmaktır. Her şeyden önce eşlerin birbirlerine karşı tatlı dilli olmasını dilemektir bir tepsi baklavanın damakları ve gönülleri sarıp sarmalayan tadıyla.

Komşular kendi olanakları çerçevesinde çeyiz getirirdi evlenen çifte. Ayrıca hem kızın ailesi hem de komşular yeni yuvaya birtakım ev eşyaları alırlardı. Özellikle aşlıkta[1] kullanılacak tencere tava, tabak çanak, bardak, testi, kaşık, çatal, bıçak, kepçe gibi ivedilik gösteren günlük kullanım araçları çeyize eklenir.

Çeyiz konusu, toplumsal bir duyarlılığın ve dayanışmanın bir göstergesi bölgede. Yetim, öksüz ve yoksul kızların çeyizleri komşularınca hazırlanırdı. Onları en mutlu günlerinde çeyiz eksikliği yüzünden boynu bükük bırakmazdı hısım akraba, eş dost ve konu komşu. Bu durum, halkın duygudaşlığının doruğa çıktığının bir göstergesi. Halkımızın bu elseverliği önemli bir özveri.

Yoksula yoksulluğunu, kimsesize kimsesizliğini duyumsatmamaktır amaç. Bu, duygusal bir imeceyle sağlanırdı. Ne yazık ki günümüz toplumu duygusal imecesini, elseverliğini, özveriye dayalı insan ilişkisini yitirmek üzere. İşte, geçmişi özlememiz ve geride kalan yılların belleğimizdeki anılarının tazeliği bundandır. Kimi zaman arkamıza dönüp baktığımızda yüreğimiz bunun için burkulur türlü türlü duygularla.

Adil Hacıömeroğlu

26 Mayıs 2026

[1] Mutfakta

ÇEKMEKÖY 100. YIL KÜTÜPHANESİ

Ben beni bildim bileli kütüphanelere ilgi duydum. Çocukluğumdan beri en çok merak ettiğim yerlerdir buralar. Raflarda dizili kitapları gördükçe içime doyumsuz, sonsuz, tanımsız bir sevinç ve heyecan dolar. Kütüphanelere karşı ilgiyi kitapçı dükkânlarına da duyarım. Kütüphaneler olsun kitapçı dükkânları olsun içeri girdiğimde raflardaki kitapları yorulmadan, bıkmadan saatlerce inceleyebilirim. Bu, bana sonsuz bir bilginin kapısını açar. Kitapları tanıdıkça okuma isteğim dizginlenemez bir durum alır.

Kitaplar, yaşamım boyunca en güzel dostlarım oldu. Onların içtenliği, dostluklarına bağlılığı, sonsuz bir bilgi pınarı olmaları beni mutlandırır. Her kitabın bir dünya olduğunu düşünürsek insanın binlerce dünyayı tanıması kadar varsıllık var mı şu kısacık yaşamda.

Geçen hafta Çekmeköy’de dolaşırken bir kütüphaneye rastladım. Bir şey sormak için girdim içeri. Bir görevli genç hanıma derdimi anlattım. İncelik dolu bir davranışla bana yardımcı oldu. Ben de bu iyiliğin karşılığını son kitabım Çocuklarımız Geleceğimiz Değil mi”yi kütüphaneye armağan ederek ödedim.

Çoktan akşam olmuştu. İçerisi dopdoluydu. Genellikle çocuklar ve gençler sessizce ders çalışıyorlardı içerde. Onların önlerindeki kitaplara odaklanmış ilgili sessizliği beni büyüledi. Bir süre oturdum boş bir yere ve çantamdaki kitabı okumaya başladım onlarla aynı havayı solumak için. Bu sırada üniversite sınavına hazırlanan iki kız öğrenciye test teknikleri öğrettim. Çok mutlu oldular. Ben de mutlandım onların mutluluğuna. Öğrencilerin çoğunun çalışmalarına çaktırmadan göz attım. Ne yazık ki nasıl çalışacaklarını bilmiyorlar. Bu konuda onlara yardımcı olacak birinin olması zorunlu bir gereksinim.

Burası Çekmeköy Belediyesi’nin Mart 2023’te açtığı 100. Yıl Kütüphanesi… Temizlik ve düzen ilk göze çarpan özellik… Gece olunca kalkıp gittim. Bir gün sonra yeniden geldim kütüphaneye. Kütüphane sorumlusu Esma Akça Önder Hanım’la tanıştım. Esma Hanım, kütüphanecilik bölümünü bitirmiş. Bu işin eğitimini alması nedeniyle yarattığı fark kolayca ayrımsanıyor. Her şeyden önce işini benimseyip seven biri.

Diğer çalışanlarla selamlaşıp söyleştik sessizce. Yeni bir kütüphane olmasına karşın halk tarafından benimsenip içselleştirilmiş. Onlarca öğrencinin ikinci evi olmuş burası. Gelenler, istediklerinde sebilden su gereksinimlerini karşılayabiliyor. Canları çekerse çay içebiliyorlar. Bu hizmet Çekmeköy Belediyesince veriliyor. Çay, kitap, ilgi, temizlik, düzen burayı ikinci evleri yapıyor. Bu nedenle saatlerce burada zaman geçirebiliyorlar. Ayrıca kütüphane her yerde olduğu gibi bir sosyalleşme alanı.

Ne yazık ki belediyeler kitaplıklara çok fazla ödenek ayıramıyor. Bu nedenle küçük bir yasa değişikliğiyle kütüphaneler daha çok varsıllaştırılabilir. Kütüphaneler çoğalırsa ülkemiz ileri gider. Kitap okuma alışkanlığı kazandırdığımız her çocuk ya da genç, uygarlık savaşının büyük komutanları, özverili öncüler olacak. Uygarlık savaşımını kazanmanın biricik yolu, kütüphanelerden geçmekte. Kütüphaneler, bir toplumun gideceği uygarlık yolunun sökülmez taşlarını döşer.

100. Yıl Kütüphanesi’nde 41.979 basılı, 29.205 de elektronik kitap okurlara sunulmakta. Kütüphane, bağışçıları bekliyor rafların kitaplarla dopdolu olması ve varsıllaşması için. Çiçeği burnunda kütüphanenin 13.697 üyesi bulunmakta. Üye sayısının artmasını umuyorum yakın zamanda.

Kütüphane yönetimi sınavlara hazırlanan öğrencilere yönelik “askıda test kitabı” kampanyası başlattı. Öğrencileri desteklemek, onlara yardımcı olmak için güzel bir düşünceyi uygulamaya sokmuşlar. Bu yaratıcı uygulamayı düşünenlerin usuna sağlık… Bu kampanyaya 4.697 kitap bağışlanmış. Bunların 3.523’ü, 1.050 öğrenciye verilmiş. Test kitapları oldukça pahalı… Bu nedenle dar gelirli aile çocuklarına verilen bu destek altın değerinde. Ayrıca Ağrı ve Şırnak illerimize kitap bağışları yapılmış. Çocuk yuvalarına gönderilen kitaplar ise övgüye değer bir çalışma.

Esma Hanım ve diğer çalışanlar yaratıcı düşüncelere, projelere çok açık. Dışarıdan gelecek önerileri beklemekteler. Her perşembe günü kütüphanede 3-6 yaş çocuklarına 1 saat boyunca öyküler, masallar okunmakta. Bu çalışma; çocuklara okumayı, dinlemeyi, düşlemler kurmayı, kitaplarla dost olmayı aşılayan bir girişim. “Ağaç yaşken eğilir” atasözünü uygulamaya döken bir çalışma bu.

Kütüphanede çalışanların neredeyse hepsi kadın. Buraya ev sıcaklığını verenin, anne şefkatiyle işlerine dört elle sarılan bu çalışanlar olduğunu düşünmekteyim.

Atatürk, yıllar öncesinden “Bilgili olan güçlü olur” özdeyişiyle bizlere bilginin kişisel ve toplumsal gerekliliğini anlattı. Uygarlık savaşında başarıya ulaşmanın yolu bilgiyle donanıp güçlenen yurttaşlardan geçer. Uygarlık savaşının en büyük gücü, kütüphaneler. Çekmeköy’de ikinci kütüphanenin açılmasını dört gözle bekliyoruz. Kütüphaneler çoğaldıkça yalnız İzmir’in dağlarında değil, yurdumuzun en çorak topraklarında milyonlarca rengârenk çiçekler açacak. O çiçekler, ülkemizin uygarlık yolunun itici gücü, esin kaynağı olacak.

En büyük dileğim, büyük kentlerde Kültür ve Turizm Bakanlığı ya da belediyelerce Atatürk ve Cumhuriyet kütüphanelerinin açılması. Buralarda Atatürk ve Cumhuriyet’le ilgili yayımlanmış bütün yapıtların toplanması. Bu, ülkemize büyük bir hizmet olacak. Hem de Atatürk’ün daha iyi öğrenilip anlaşılması için önemli bir fırsat sunacak halkımıza.

Büyük Önder Atatürk: “Önemli olan ufku görmek değil, ufkun arkasını görmektir” sözünü boşuna mı söylemiş? Ufkun arkasını görecek genç kuşak, kütüphanelerde yetişip boy atacak ve insanlığa hizmet edecek. Böylece ülkemizin geleceği güvenilir ellerde garanti altına alınacak.

Adil Hacıömeroğlu

20 Mayıs 2026

KENDİNDEN BAŞKASINI DÜŞÜNMEYEN GENÇLER

Televizyon dizileri, gündüz kuşağı izlenceleri ve telefon ekranları yeni bir genç kuşak yetiştiriyor. Bu gençlere internet kuşağı diyebiliriz. Bu çocuk ve gençlerin hiçbir konuda duracakları yer belli değil. Toplumla ters düşseler de aileleriyle çatışsalar da arkadaşlarından soyutlansalar da gittikleri yoldan bir milim bile şaşmıyorlar. Kendi özgürlük anlayışlarını kendileri belirliyor. Bu alanın ise sınırları belli değil, sonsuz.

Günümüz çocuk ve gençleri, adeta kendilerine tapınıyorlar. Toplumun da ailenin de odak noktasında kendilerinin olduğunu düşünüyorlar. Herkesin onlara hizmet etmesini beklemekteler. Kızlar dünyanın en güzeli, erkekler ise evrene egemen olan büyük bir güç olarak görmekte kendilerini. Bu kuşak savaşımcı, sabırlı değil; ivecen ve hazırcı… İstediklerine ulaşamadıklarında küsüp içe kapanıyorlar hemencecik. Olumsuzluklara karşı savaşmayı benimsemiyor bu kişiler. En önemli özellikleri de özverili olmamaları. Başkalarının kendileri için özverilerini iyi karşılarken kendilerinin başkaları için özveri yapması söz konusu bile olmuyor onlar için. Kendilerini değerli bulmadıkları için yaşamaktan kolayca vazgeçiyor bu kuşak.

İnternet kuşağı, aile üyeleri başta olmak üzere kimseye derin, karşılıksız, içten, vazgeçilmez bir sevgi duymuyor. Göstermelik sevgi, çıkarlar üstüne kurulu… Sevgileri yapmacık, özverileri göstermelik… Bu kuşak, yalnızca kendini seviyor, o da gösterişe bulayarak. Birçok çocuk ve gencin “Canım kendim” diyerek kendini sevdiğine tanık oluyoruz kamusal alanlarda. İnsanların içinde kendini sevip okşayanları da görüyoruz ara ara. Buna, kendine tapınma desek yerinde olur sanırım. Ben varsam her şey var, ben yoksam hiçbir şey yok; anlayışında çocuk ve gençlerin çoğu. Yaşam anlayışları, ben merkezli…

İnternet kuşağı, başarıya kısa ve kolay yoldan ulaşmanın peşinde. En kestirme yoldan varsıllaşmak istemekte bu kuşak. Emek vererek, alınteri dökerek sabrederek amaca varmak, ülkülere ulaşmak onların defterinde yazmıyor. Çoğunun temel amacı çok paraya sahip olmak. Çok varsıllaştıklarında mutlu olacaklarını sanmaktalar. Bu nedenle duygular hep ikinci plana atılmakta. Oysa insan, duygularıyla var. Olumlu ya da olumsuz duygular olmadan insanın insan olamayacağının farkında değil çoğu. Yakınlarının mutluluklarını paylaşamıyor, onlarla mutlu olamıyorlar. Başkalarının acısını yüreklerinde duyumsayamıyorlar. Bu da duygudaşlıklarının olmadığını göstermekte.

İnternet gençliğinin akrabası, arkadaşı, yakını, düşünsel olarak beslendiği kaynak ekranlar. Giderek bu kuşak, sosyal çevresinden soyutlanmakta. Çoğu, ekranlarıyla evlerine kapanmakta. Bu kapanma, birçok tinsel sorunları da getiriyor yanı sıra. Bu durum, aslında yaşamdan derin bir kopuş. Yaşamdan kopuş, yaşamayı anlamsızlaştırmakta. Bu da kendisinin ve başkalarının yaşama hakkını önemsememeyi getiriyor. Son yıllarda özkıyımların, toplu öldürmelerin sıkça olmasının nedeni bu değil mi?

İnternet gençliğinin aktöre ve toplumsal değerlerden koptuğu çok açık. Aktöre ve toplumsal değerlerin birçok kişi için bir anlamı yok! Bu da onları köksüzleştirip toplumdan uzaklaştırmakta. Bu kuşağın ekranlara teslim olmasına göz yumulmamalı. Göz yumulduğunda insanoğlu, kendini yok eden bir canavara dönüşecek. Bu, yadsınamaz bir gerçek…

Adil Hacıömeroğlu

20 Mayıs 2026

KENT LOKANTALARI

İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 2022’de ilk kent lokantasını Çapa’da açtı. Buranın seçilmesi çok ilginç… Çünkü Çapa, öğrencilerin yoğun yaşadığı bir yer… Taşradan bu büyük kente gelen bir öğrencinin İstanbul’da en önemli gereksinimi beslenme… Dar gelirli bir öğrencinin eğitimini sürdürmesi için sağlıklı beslenmesi gerekir. Sağlıklı beslenme de büyük para istemekte.

Kent lokantaları giderek İstanbul’un birçok ilçesinde kapılarını halka açtı. Birçok kişi, buraların açılmasına önyargıyla baktı. Bu aşevlerinin açılması kamuoyunda sıkça tartışma konusu oldu. Zaten ülkemizde halkın yararına hangi iş yapılsa tartışma konusu olmakta. İyi ya da kötü her şeyi siyasete alet etme alışkanlığı ne yazık ki birçok yararlı işin yaşama geçmesini engellemekte. Türk siyaseti doğruda, iyi, yararlı ve halkın çıkarına olan işlerde birleşme alışkanlığını nedense edinememiş.

İstanbul’da yaşayan biri olarak kent lokantalarıyla tanışmam biraz geç oldu. Son bir ay içinde iki ayrı semtte birkaç kez buralarda karnımı doyurdum. Öncelikle söyleyeyim ki verilen yemeklerle bir kişi doyuyor. Dört tür yemek çıkıyor her seferinde: çorba, ana yemek, pilav (pirinç ya da bulgur), yoğurt ya da meyve… Bana denk gelmedi, ancak meyve yerine tatlı da veriliyormuş kimi zaman. Bir kez pilav yerine su böreği vardı. Dört tür yemek yüz lira… İstanbulkartla ödediğinizde doksan lira… Bu ederle bu yemeği sofraya getirmek olanaksız bir şey ülkemizin ekonomik koşullarında. Ana yemekte et var her zaman.

Her kap yemeğin porsiyonu hesaplanarak pişiriliyor. Yemekler, yaklaşık kırk gıda uzmanının denetiminde bir merkezde yapılıyor. Burası hem kent lokantalarına hem de yaklaşık 20.000 İBB çalışanına yemek hazırlıyor. Yemekler, İBB Destek Hizmetlerince hazırlanmakta.

Şu anda 20 kent lokantasında birçok dar gelirli kişi karnını doyurmakta. Öğlen 12.00’de kapılarını açıyor gelenlere. Yaklaşık bin kişilik yemek geliyor her şubeye. Böylece tüm lokantalarda 20 bin kişi karnını doyuruyor. Yemek bitince kapıları kapanıyor müşterilerine. Yemek olduğunda akşam sekize dek kapıları herkese açık…

Kent lokantalarının en ilgi çekici yanı, çalışanlarının hepsinin kadın olması. Böylece İBB, olumlu yönde ayrımcılık yaparak kadınları evde oturmaktan kurtarıp iş sahibi yapıyor. Ekmeğini emeğiyle kazanan kadın, böylece aile bütçesine katkıda bulunup özgürleşiyor.

Kent lokantalarının en önemli müşterileri emekliler… İkinci sırada öğrenciler var. Çevredeki çalışanların çoğu karınlarını doyurmak için buraları seçmekte. Gerçi semte göre bu dağılım değişebilmekte. Emeklilerin uzun süre burada yemek yemek için sırada beklemesi üzücü bir durum. Ne yazık ki izlenen yanlış ekonomik politikalar yüzünden hükümet, emeklisini bir lokma ekmeğe muhtaç etmiş durumda. Çalışanların yarısından fazlasının asgari ücretle çalıştığı ülkemizde karın doyurmak, bir öğünü ucuza getirmek önemli bir konu.

Kent lokantalarında karnını doyuranların tamamına yakını tabaklarında tek bir kırıntı bile bırakmıyor. Bu da savurganlığı önleyip insanları tutumlu olmaya alıştırmakta. Yemekten sonra herkes, tabaklarının olduğu tepsiyi kendisi götürüyor görevlilerin bulunduğu yere. Böylece yemek masaları hep temiz kalıyor. Buralarda yemek yiyen ortaokul, lise çocuklarının çoğunun evlerinde annelerine yaptırdıkları sofrayı toplama işini, kendilerinin yapması onlar için bir eğitime dönüşmekte. Bu da çoğu kişinin ayrımına varmadığı bir konu…

Kent lokantalarının sayısı artırılmalı. İstanbul’un her ilçesinde, hatta birçok semtte açılmalılar. Çünkü beslenme önemli bir sorun halkımız için. Ayrıca buralarda işe, okula gidenlere sabahleyin çorba da verilebilir. İnsanlar üç öğün yemek zorunda yaşamak için. Bu nedenle kaynaklar iyi ve yararlı değerlendirilip akşam yemekleri de dar gelirli yurttaşların önüne getirilmeli buralarda.

Kent lokantaları, İBB’nin iyi yaptığı işlerden… Bu nedenle yöneticiler iyi, yararlı yaptıkları işlerle anılmalı. Toplumsal çıkar, kişisel çıkarların üstünde tutulduğunda iyi işler yapılabiliyor. Bu da Atatürk’ün halkçı-devletçi uygulamalarının bir parçası.

Belediyeler ve diğer devlet kurumları bir yeri adlandırırken güzel Türkçemize özen gösterip katkı sağlamalı. Bu yolla da Türkçenin söz varlığı varsıllaştırılmalı. Türkçemizin yabancı sözcüklerden arındırılması kurum ve kuruluşların başlıca görevi olmalı. Çünkü Türkçe olmasa Türkiye olmaz. İtalyancadan dilimize girmiş “lokanta” yerine, Türkçe “aşevi” sözcüğü kullanılsaydı çok mutlu olurdum. “Kent lokantası” yerine, “kent aşevi” ne güzel yakışırdı değil mi?

Ne diyelim? Kent lokantalarında karnını doyuranlara afiyet olsun! Yiyip içtikleri onlara yarasın!

Adil Hacıömeroğlu

19 Mayıs 2026

İÇİŞLERİ BAKANLIĞI’NDAN UYARI

İçişleri Bakanlığı İç Güvenlik Stratejileri Dairesi Başkanlığı bir rapor yayımladı. Rapor, literatür taramasıyla hazırlandı. “Sosyal Medya’nın Çocuklar Üzerindeki Etkisi” başlıklı bir rapor bu. Rapor, dijital ortamda çocukların karşılaştığı tehlikelerle ilgili çarpıcı saptamalar içermekte. “Hizmete Özel” damgalı rapor, 38 sayfadan oluşmakta. Burada çocukların çevrimiçi ortamdaki tehlikelere karşı ulusal ve uluslararası düzeyde yapılması gerekenler anlatılıyor.

Raporda, INCEL (İstemsiz Bekârlar) akımının ülkemizdeki etkisinin tehlikeli boyutlarda olduğu belirtildi. Bu rapora göre Türkiye’deki INCEL toplulukları yabancı ülkelerden ayrı olarak “yoksulluk” sorununu öne çıkarıyor. “Yoksul” ve “çirkin” olmanın kadınlara erişememenin en önemli nedeni olduğu vurgulanıyor. Bundan da anlaşılacağı üzere ergenlik dönemindeki erkek çocuklarda yoksulluk ve çirkinlik üzerinden aşağılık kompleksi oluşturuluyor. Zaten dünya kapitalizminin sıkça başvurduğu bir yol bu. İnsanları kendi bedenlerinden, yaşamlarından, içinde yaşadıkları toplumdan, hısım akrabasından, konu komşusundan ve eşinden dostundan nefret ettiriyor. Nefret dolu birinin suça eğilimi de artıyor böylece.

Bir ülkeyi karıştırmak, iç barışı bozmak, halkın korku ve kaygıya kapılmasına yol açmanın yolu bireylerin nefretle doldurulması. Bu uygulamanı acı sonuçlarını da görüyoruz üzüntüyle. Bunun en çarpıcı örneklerinden biri 4 Temmuz 2024’te İstanbul’da yaşandı. İki kadını öldüren Semih Çetin’in INCEL gruplarıyla ilişkisi belirlendi.

İçişleri Bakanlığı’nın raporunda Discord uygulamasında belirlenen “901 ve Gulyan” grupları ile “C31K-C7K (Cehennemin 7 Katı) ve “İsrail Duyuruları” gibi grupların çoğunda çocuklara yönelik zorbalık, cinsel taciz, tehdit, şantaj, kredi kartı kopyalama, kişisel veri ele geçirme, hayvanlara şiddet, dinsel değerlere ve Atatürk’e hakaret gibi suçların işlendiği belirtildi. Bu suçları işlediği belirlenip gözaltına alınan şüphelilerin çoğunun 18 yaşın altındaki çocukların olması ilgi çekici.

Sözünü ettiğimiz rapor çok ayrıntılı. Ülkemizin karşı karşıya olduğu büyük tehlikeyi tüm çıplaklığıyla ortaya seriyor. Ne yazık ki birçok kurumun sorunu doğru belirlemesine karşın birçok kişi, kurum ve kuruluşun bu konuda duyarsızlığı da ilgi çekici.

Son zamanlarda “Suça Sürüklenen Çocuklar” kavramı yaşamımıza girdi. Gözünü kırpmadan akranını, aile bireylerini, hiç tanımadığı kişileri öldüren çocuklar çıktı karşımıza. İçlerinde toplu öldürmelere neden olanlar da var. Konu, çocuk işidir, diyerek geçiştirilmemeli. Çocukların bulaştığı suçlar, toplumumuzun kılcal damarlarına doğru yayılmakta. Bu demektir ki büyük bir ulusal güvenlik sorunuyla karşı karşıyayız.

Çocukları, suça sürükleyen kimler mi? Ekranlar… Küresel güçlerin yönettiği ve ülkemizi çökertmeye çalışan görünmez düşmanların elindeki ekranlar… Özellikle telefonlar üzerinden ulaşılan kötü niyetli birçok internet sitesi ve uygulamaları... Diziler, gündüz kuşağı izlenceleri… O zaman yapılacak iş, çocukların buralara erişimini engellemek. Ancak şu unutulmasın ki çocukların buralara erişimini engellediğinizde anne ve babalarının ya da diğer aile büyüklerinin telefonunu kullanıyorlar bu amaçla. Demek ki bu yaşamsal sorunu ortadan kaldırmak için öncelikle anaataların[1] eğitilip bilinçlendirilmesi gerekiyor. Çocukların ekran bağımlılıklarının önünü açan başta anne ve babaları ile arkadaşları... Bu konuda toplumsal bir dayanışmaya, savaşıma, bilinçlenmeye, duyarlılığa ve birlikteliğe gereksinim var.

Ulusal güvenlik sorunu durumuna gelen ekran bağımlılığıyla savaşım konusunda devlet kurumlarının zaman yitirmeden harekete geçmesi gerek. Özellikle televizyonlar, telefonlardaki oyun siteleri ve birçok uygulama denetim altına alınmalı. Bugün önlem alınmazsa yarın çok geç olabilir.

Adil Hacıömeroğlu

15 Mayıs 2026

[1] Ebeveynlerin

AĞAÇ YAPRAĞIYLA GÜRLER

Türkiye’nin nüfus artış hızı her geçen gün düşüyor. Böylece genç nüfusumuz gittikçe azalıyor. Bu durum, yaşlı sayısını artırmakta. Yaşlıların çalışıp işgücüne etkin olarak katılması olanaksız. Ancak onların deneyimlerinden yararlanmalı. Yaşlıların ekonomiye katkılarını sağlamak için onların çalışabilecekleri iş alanları oluşturmalı. Bu, onların sağlıkları için çok yararlı olur.

Genç sayısının azalıp yaşlıların çoğalması üretim açısından önemli sorunları karşımıza çıkarıyor ne yazık ki.

Nüfus yaşlandıkça birçok toplumsal, ekonomik, sağlık açısından sorunları ortaya çıkarıyor. İnsan ömrünün uzaması, sağlık ve sosyal güvenlik sistemlerini zorlamakta. Sağlık giderleri hızla artıyor. İnsan yaşamının uzamasıyla emeklilerin aldıkları aylık sayısı da çoğalıyor. Genç nüfusun azalması demek, çalışan sayısının düşmesi demek. Bu da sosyal güvenlik sistemine daha az prim girişini birlikte getirmekte. Böylece sosyal güvenlik sisteminin gelir-gider dengesinde ters orantılı bir durum söz konusu.

Ülkemizde nüfus artışının düşmesiyle aileler küçülüyor. Bir de buna ekran tutsaklığı eklendiğinde insanlar giderek toplumsal ilişkilerini yitiriyor. Sosyalleşmeden uzak, kendi kabuğuna çekilmiş bir insan tipi, geleceğe yön verecek bireyci bir yaşam kişiyi tinsel sağlıktan ve yaşama bağlılık açısından zor durumda bırakıyor.

Türk ailesi anne, baba ve bir çocuktan oluşuyor genellikle. Üç kişilik aile tipi birçok toplumsal, tinsel, kültürel, köksel, geleneksel sorunu da birlikte getiriyor. Bu, bazı akrabalık adlarının günlük yaşamdan silineceğini de göstermekte. Öncelikle çocukların çoğunun kardeşi yok! Bu da “kardeş” sözcüğünü dilimizden, toplumsal yaşamımızdan, kültürümüzden, ailenin kavramsal evreninden çıkaracak. Gelecekte birine “Kaç kardeşsiniz?” sorusu sorulmayacak artık. Çünkü bu, gerçeklerle bağdaşmayan, yersiz bir soru olacak önümüzdeki yıllarda. Kardeşle ilgili dilimize yerleşmiş birçok atasözü ve deyim geçerliliğini yitirip unutulacak.

Günlük yaşamımızda, toplumsal ilişkilerimizde önemli yer tutan “amca, hala, dayı, teyze, yenge, gelin, enişte, bacanak, elti; amca, dayı, hala, teyze çocuğu…” gibi birçok akrabalık adı tarihe karışacak. Bu durum, geleceğin çocukları için önemli bir sosyal yoksulluk ve yoksunluk olacak. Bu toplumsal eksikliğin yerini tutacak bir şey yok! Bu tinsel yoksulluğun giderilmesi olanaksız.

İnsan, toplumsal bir varlık… O, toplum içinde mutlulukla doğup insanlarla yanlışıyla doğrusuyla iç içe yaşayarak çevresindekileri üzüntülü bırakarak bu dünyadan göç eder. Onu, toplumsal ilişkilerden yoksun bırakmak hiçbir anne ve babanın hakkı olamaz. Hiçbir gerekçe bir çocuğu, akrabalık duygularından soyutlayarak yaşamaya zorunlu kılamaz. Bir çocuğa yapılabilecek en büyük kötülüklerden birdir bu.

Bir kişi hısım akraba, konu komşu, eş dostla yaşar. Bu yaşam, onu sosyal ve tinsel açıdan varsıllaştırır. Yaşamına renk, düşlerine türlülük getirir. Her şeyden önce bir çocuğun yaşamın zorluklarını aşmada sırtını kayıtsız ve koşulsuz yaslayacağı akrabaları, yani arkası olmalı. İyi günde, kötü günde sevincini, mutluluğunu, acısını, üzüntüsünü paylaşacak bir insana gereksinmesi var. İşte, tek çocuklu ailelerde yetişen kişinin yaşam boyu yaşayamayacağı bir durum, bir duygu bu. Ne yazık ki bazı bilisiz[1], sorumsuz, bencil, asosyal kişiler de günümüzde çocuklarını akrabalık ilişkilerinden koparıyor en sevdikleri varlıklarına adeta ihanet edercesine. Doğaldır ki bu yoksunluk, çocukta yaşamı boyunca içten içe büyüyen kapanmaz tinsel, sosyal biyara olarak var olacak onun yaşamı boyunca.

Atalarımız: “Ağaç yaprağıyla gürler” sözünü söyleyerek günümüz insanlarına yol göstermekte. İnsanlar aileleri, sevenleri ve yakın dostlarıyla yaşadıklarında, onlarla dayanışma içinde bulunduklarında daha güçlü, üretken, yaratıcı, verimli, mutlu ve yaşama bağlı olacaklarını vurgular bu söz. Ne yazık ki dünyaya getirdiğimiz çocukların dallarını, budaklarını kırıp yapraklarını tomurcuk olmadan yok ediyoruz. Böylece kupkuru bir ağaç kalıyor ortada ne gürleyecek ne de diğer varlıklara gölge edebilecek.

İnsan, geleceği düşünen bir varlık… Bu nedenle dünyaya getirdikleri çocuğu dalsız, budaksız, köksüz ve yapraksız bırakma hakları yok!

Adil Hacıömeroğlu

14 Mayıs 2024

[1] Cahil

AİLE ÜYELERİNİ TANIMAYAN ÇOCUKLAR

Günümüz toplumunun en büyük sorunlarından biri, iletişimsizlik… Aslında bu sorunun asıl kaynağı, evler… Anne, baba ve çocuklar aynı çatı altında yaşasalar da ne yazık ki aile olamıyorlar. Bunun en büyük nedeni ise bireyler arasındaki iletişimsizlik…

Aileyi oluşturan üyeler, neredeyse kendi aralarında pek konuşmuyorlar. Yaşanan mutluluklar, sevinçler, acılar, üzüntüler, ülküler, bireysel ve ailesel amaçlar paylaşılmıyor. Bu da aile üyelerinin bir olmasını engelliyor. Ailenin sosyal bir beden gibi davranması günümüzde ne yazık ki olanaksız.

Çoğu ailenin çocuk üyeleri; anne, baba ya da kardeşlerinin ne iş yaptıklarını, nelerden hoşlanıp nefret ettiklerini bilmiyor ne yazık ki.

Çocuklara eskiden beri anne ya da babalarının ne iş yaptıklarını sorarım. Çoğu, anne ve babasının ne iş yaptığını, öğrenimini bilmiyor ne yazık ki. Ekranların toplumu tutsaklaştırmadığı dönemde bu sayı azken dijital bağımlıkla sayılar tavan yaptı nedense.

Ekran tutsaklığı öncesi dönemde bazı öğrencilerimiz babalarının ne iş yaptıklarını saklardı. Çünkü o dönemde çok para kazanılsa da bazı işleri yapmak yüz kızartıcıydı. Bu nedenle çocuklar, özellikle babalarının ne iş yaptığı sorusuna “Serbest meslek” yanıtını verirdi. İşin en üzüntü verici yanı ise o dönemin çocukları, babalarının yaptığı işi kendi vicdanlarda aklayamazdı. Bu nedenle de en sevdikleri varlıklarının işlerini saklama yoluna girerlerdi.

Günümüzde ise çocukların anaatalarının[1] mesleklerini bilmemeleri, onların yaptıkları işlerin kötülüğünden değil. Bunun nedeni, aile üyeleri arasındaki derin iletişimsizlik… Aynı evde yaşamalarına karşın birbirlerini tanımayan aile üyeleri var karşımızda. Ortaokul ya da lisede okuyan çocuk, kendisinden büyük kardeşinin hangi üniversitenin, hangi bölümüne gittiğini bilmiyor. Bu durum, birçok kişiye şaşırtıcı gelebilir, ancak günümüzün bir gerçeği bu.

Birçok çocuk, anne ve babalarının eğitim durumlarını, ne iş yaptıklarını, işyerlerinin nerede olduğunu, işlerine nasıl gidip geldiklerini bilmiyor. Burada suçu, yalnızca çocuklarda aramak çok yanlış. Çünkü bu konudaki iletişimsizliğin asıl kaynağı anne ve babalar… Onlara aile bireyleri konusunda gerekli bilgileri vermiyor anne ve babalar. Eve geldiklerinde çok yorgun olduklarını söyleyip bir yana çekiliyorlar. Çocuklarıyla konuşmak yerine ya dizi ve haber izliyor ya da telefona kaptırıyorlar kendilerini. Bunları yapmıyorlarsa koltuğun bir yanına kıvrılıp horlamaya başlıyorlar. Yalnızca bu mu? Değil doğal olarak. Dedelerden, ninelerden, amcalardan, halalardan, dayılardan, teyzelerden, eniştelerden, gelinlerden de söz edilmiyor evlerde. Böylece çocukların aile köklerinden kopmasına yol açıyorlar bilerek ya da bilmeyerek. Bu köksüzlük; çocukları toplumsal, tinsel, ülküsel, amaçsal olarak kurutuyor.

Ailesini tanımayan çocuk, içinde yaşadığı toplumu nasıl tanıyacak? Ülkesini öğrenip tanıması olanaklı mı bu durumda?

İletişimsizlik, çağımızın sağaltılamaz sayrılığı… Bu, aynı sosyal çevreyi paylaşan bireyleri birbirine yabancılaştırıyor. Böylece toplumsal çözülme hızlanıyor. Bu çözülme, toplumu içten içe çürütmekte. İster istemez çürüyen bir yerde kokuşma da olur. Son aylarda akla hayale gelmedik olaylarla karşılaşmamızın nedeni, bu kokuşma değil mi? Köksüz ağaç kurur, köksüz insan da. Bu nedenle çocuklarımızı köksüz ve iletişimsiz bırakmayalım. Hem kendimizi hem de onları ekranlara tutsak etmeyelim. Çocuklar, ailelerini bilip tanımayıp da kimi tanıyacak?

Adil Hacıömeroğlu

12 Mayıs 2026

[1] Ebeveynlerinin